Tagged: K Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 11:36 am on 2015/08/19 Permalink | Reply
    Tags: K   

    katanarru 

    iz. (B) Dirua gordetzeko edo aldean eramateko larruzko zorroa.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz.
    [katanarru] : diru-zorro 

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (B) monedero, cartera, bolsa para llevar el dinero; zurrón
    fr porte-monnaie ; bourse
    en purse
    port porta-níqueis m inv, porta-moedas m inv

    Entzun:

    Katanarrua billeterik gabe zurtz, alargun eta kargugabeturik dagoen moduan, halatsu sentitzen da nire begietako artxibategia ere telebistarik gabe (dokumentalik, magazinik eta erreportajerik gabe). [Kartografien eta mikrobio narratiboen artean, Amaia Iturbide (Maiatz, 2013)] (Ereduzko Prosa Dinamikoa)

    katanarru (torange-es.com, CC)

     
  • Maite 1:46 pm on 2015/08/09 Permalink | Reply
    Tags: K   

    karranpa 

    iz. Giharrak nahi gabe eragindako espasmo batek sortutako min-sentsazioa.

    Orotariko Euskal Hiztegian

    karranpa (G-to, AN-gip-5vill ap. A), garranpa (BN-bard ap. A).

    Temblor, calambre. Cf. VocNav: “Garrampa, calambra, sacudida, temblor (Cascante)”. v. 1 arranpa. Agertzen badira karranpa edo kalanbreak, igortziko da gaixoa baltsamu gozagarriarekin. EE 1885a, 134. Sentitu zuen Antonek otzikara bat ezurretaraño sartu zitzaiona, karranpak, gora eta berakoa; eta kolera berakiñ zuelakoan [...]. Urruz Urz 49 (v. tbn. 51). Karranpak edo kalanbreak etzidaten lo egiten uzten. Zubill 227. Orrenbestetxo denbora dira / izandu zala kolera / karranpak edo aire gaixtuak / egiten zuen elera. J.J. Sarasola Auspoa 79-80-81, 119.

    Sinonimoak: iz.

        [arranpa]: harpa, zaineldu, arranpa Ipar., kalanbre Heg., zainkorapilatu g.e.  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es calambre, rampa [muscular]
    fr crampe [des muscles]
    en [uzkurdura] cramp
    port (de un músculo) cãibra ƒ, câimbra ƒ.

    Entzun:

    ERRAIZUNKA

    Arimaren ondoko ezkien artetik ibilki, Andolin Eguzkitza

    Ostera ere hasi zaio bere buruari itauntzen
    gorrotoz eta bekaitzez bakarrik bizi behar ote duen,
    bihotza ezerezak estuturik eta
    karranpek hesteak ziztatzen ari.

    Ostera ere hasi zaio bere buruari itauntzen
    noiz arte segituko duen oinaze horrek
    lagunak ondotik iragatean
    bidebazterreko belarrak bezala
    uzten duena,
    zekalez beteriko gurdiaren txirrinkak
    direlarik gainetik igarotzen.

    Noiz arte iraunen ote duen min horrek
    maite dituenek
    uzten dutenean
    sabanetako akazia bakanek bezala
    zebrak
    lehoinabar azkarren menpe.

    Noiz arte eta zergatik
    iraun behar ote duen sumindura horrek,
    mendi-gailurretako izotzetan
    helduko dela espero den esku lagunak
    huts egiten duenean
    eta lasaitasun gozoan
    hiltzen garen hasten.

    Arimaren ondoko ezkien artetik ibilki, Andolin Eguzkitza (Susa poesia, 2004)

     
  • Maite 9:56 pm on 2015/08/07 Permalink | Reply
    Tags: K   

    kitzikagarri 

    izond. Kitzika eragiten duena.

    Sinonimoak: izond.

        [akuilagarria]: akuilagarri (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)
        [asaldagarri]: asaldagarri, aztoragarri, sumingarri, haserregarri, emagarri, narritagarri (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es excitante, estimulante
    fr excitant, -e ; stimulant, -e
    en exciting, stimulating
    port excitante, estimulante

    Entzun:

    Aitor ezazu Joaquin Aldazek eragiten zizun lilura berria kitzikagarri zitzaizula zeharo. [Mutuaren hitzak, Hasier Etxeberria (Susa, 2005)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    Baina ni itsutua nengoen, eta bidean jartzen zizkidatèn oztopo guztiak, atzera eragin beharrean, kitzikagarri gertatzen zitzaizkidan, aurrera eta aurrera egiteko. [Odolean neraman, Joan Mari Irigoien (Elkar, 2004)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    kitzikagarri (FlickrCC, Prince Roy)

     
  • Maite 8:30 am on 2015/08/05 Permalink | Reply
    Tags: K   

    kaudimen 

    iz. Enpresak, ohizko jardueran aldaketarik sortu gabe, zorrak epemugan kitatzeko duen gaitasuna. (Euskalterm)

    Wikipedian:

    Ekonomian, kaudimena pertsona edo enpresa batek, jardueran aurrera jarraituz gero, bere zorrak epe labur, ertain zein luzera kitatu edo ordaintzeko duen ahalmenari deritzo. Zorrei aurre egiteko gai direnean, pertsonak eta enpresak kaudimendunak direla esaten da. Horrela ez bada, kaudimengabeak direla esaten da. Kaudimena enpresa bateko egoera ekonomiko orokorraren adierazle gisa erabiltzen da: kaudimena ezaugarri onuragarria da eta, behar izanez gero, enpresak bere jardueran jarraitu eta helburu berriei ekiteko baliabide gehigarriak mailegatu dakizkiokeela adierazten du.

    Orotariko Euskal hiztegian:

    kaudimen ( Dv  > A).

    “Ressources pour servir de garantie; solvabilité; bien qui puisse répondre à une debte” Dv. v. gaudimen.

    gaudimen (L-ain, BN-baig ap. A; H).

    1.Recursos que sirven de garantía, bienes que responden de una deuda, solvencia” A.

    Garantía. Frantziak ez ditu bere haurrak abandonatzen; galdeginen ditu han [Algerian] egonen direnentzat gaudimen edo garantiak. Herr 5-10-1961, 1.

    2.Jouissance” H.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (Ekon.) solvencia [certificado de solvencia: kaudimen-ziurtagiria; falta de solvencia: kaudimen-gabezia.]
    fr (Ekon.) solvabilité
    en solvency
    port solvência

    Entzun:

    Harryk bere lehenbiziko artista aurkitu zuen, lehenbizikoa eta bakarra, eta hurrengo zortzi urteetan galeriak aski kaudimen izan zuen Smith-en lanei esker. [Brooklyngo erokeriak, Paul Auster / Oskar Arana (Alberdania, 2006)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    Ni neu sinistuta nago hildakoak kaudimen direla besteentzat. [Gerrako pilotu, Antoine Saint-Exupéry / Josu Zabaleta (Alberdania-Elkar, 2003)] (Ereduzko Prosa Gaur)

     

    kaudimen (Argazkia: redcumes.com)

     
  • Maite 1:55 pm on 2015/08/04 Permalink | Reply
    Tags: K   

    kalamanka 

    izond. Alferra.

    Orotariko Euskal Hiztegian:

    kalamanka (BNc, Sc ap. A; T-L).

    1.Gandul” A. “Fainéant” T-L.

    2. Sinvergüenza (?). Ribot ministro ohi bat, ahoz eztia, bainan izaitez bi sosen ohorearentzat bere burua debruari sal lezoken kalamanka bat. HU Eskual 1-7-1898, 1.

    3. Grandullón. Jatsuar maltzurrak ere ikusia zuen bezkin kalamanka, bainan, berea gogoan, alegia eta ez ikusi egin zuen. Barb Sup 168 (cf. unas líneas más arriba: Bainan Jainkoak haundisko eginik, ez ziteken nahi bezala gorda). Angles kalamanka! Gure etxe ondo hetara hurbiltzen bahaiz sekulan! Ib. 26s. Ez zen, nahi baduzue, handi handi hetarik. Senpertarra zen Piarres, eta senpertar mota ez da baitezpada kalamanka. Barb Piar I 169.

    Sinonimoak: izond. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

        [alferra]: akets, alfer, antzegabe, antzekaitz, baldan, baldar, baldarrontzi, bihurri, dorpe, erlamando, kaskailu, makur, mangelo, moldakaitz, nagi, nagitsu, oker, tantar, trakets, zabar, barraka Ipar., eskalapoi Ipar., eskoil Ipar., kakola Ipar., kartalazo Ipar., laxo Ipar., malestruk Ipar., mandrain Ipar., total Ipar., trukes Ipar., alproja Heg., bagai g.e., egur g.e., aroi zah., aldrebes Heg. beh., flux Ipar. g.e., saskar Bizk. g.e., oiher Ipar. zah.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es izond gandul, holgazán, -ana
    fr fam feignant(e), fainéant(e)
    en lazy, idle; slacker
    port adj & m, ƒ fam safado(a), vadio(a)

    Entzun:

    Kalamanka ederra eginda dago zure anaia!

    kalamanka (Pixabay, CC0 Public Domain)

     
  • Maite 11:34 am on 2015/07/26 Permalink | Reply
    Tags: K   

    kliska 

    iz. Begien itxi-irekia. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    kliska (BN? ap. A; Dv), klixka (S (Foix) ap. Lh).

    Guiño, pestañeo. “Clignement, cillement, signe d’intelligence” Dv. v. BEGI-KLISKA.  Begi urddin xuritu handituak kliska batean ttipitu, urddindu berriz eta hetsi. Leon GH 1936, 409.

    kliskada.

    1. Ruido producido por la rotura de cristales. Bateko edo besteko kristal ausien kliskadea. Erkiag Arran 153.

    2. klixkada. “Clignement, keinada, kheinu, klixkada” T-L. v. 1 kliska.

    Sinonimoak: iz.
    [kliska] : betikara, itxi-ireki (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (Ipar.) parpadeo, pestañeo
    fr (Ipar.) clignemet
    en blinking,
    port pestanejo

    Entzun:

    KLISKADAK

    Ezkatak, Leire Bilbao (Susa Poesia, 2006)

    Herentzian jaso ditudan oinokin
    ibili gura zintuzket
    ez bazaizkit urruti joaten
    ez badidazu pausoa lapurtzen
    hurreratzen naizenero

    Herentzian jaso ditudan eskuokin
    haztakatu nahi zintuzket
    dunak sortu zure azalean
    oasiak bilatu zure lehorrean

    Herentzian jaso ditudan begiokin
    ez dut zure iragana ikusten
    geroa irakurri nahi nizuke ninietan
    baina hodeituak dituzu
    gautzen doaz kliskada bakoitzeko

    Herentzian jaso ditudan herentzia guztiokin
    nire begietan itxuraldatzen zara
    zure begietako hodeien antzera

    [Ezkatak, Leire Bilbao (Susa Poesia, 2006)]

     
  • Maite 9:48 am on 2015/06/21 Permalink | Reply
    Tags: K   

    kausitu 

    (Ipar.) 1. da/du ad. Aurkitu, ediren. Kausitu du bilatzen zuena. Bi nagusien artean kausitzen nintzen. 2. dio ad. Gogoko gertatu. Orori kausitzea lan da. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: ad. Ipar.

    [aurkitu]: aurkitu, batu, buruz buru egin, suertatu, topatu, topo egin, ediren Ipar., idoro Bizk., tope egin Bizk., tril egin Bizk., opatu Naf., bidalkartu g.e., estalgabetu g.e., eriden zah., bilatu Heg. beh., errekontratu Ipar. g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) da/du ad. (Ipar.) hallar(se), encontrar(se); (2)  dio ad. acertar, dar en el blanco; (3) dio ad. (Ipar.) complacer, agradar, gustar
    fr (1) da/du ad. [aurkitu] (se) trouver, (se) rencontrer; (2) dio ad. atteindre, toucher au but; (3) dio ad. [gogoko gertatu] plaire à qqn ; contenter qqn
    en (1) da/du ad. to find; (2) dio ad. [gogoko gertatu] to please, to like
    port (1) achar-se, encontrar-se, ficar, estar; (2) agradar, gostar de

     

    BIDE BATEZ

    Bide batez gauzak esaten ibiltzea
    ez da ez fundamentua,
    gehiago da hondakin erradiaktiboa.

    Baina esadazu bide batez
    zer moduz dagoen
    bonbilla fundituak ohe-kidetzat edukitzea,
    kalerako bide bakarra leihotik beherakoa dela sentitzea,
    tokata zaharrik ez kausitzea,
    biniloak dekoratzeko soilik balio izatea,
    jarraitzea beste irtenbiderik ez dagoela ohartzea.

    Esadazu ahapeka ea
    baporezko trenak lastertasun handikoak bihurtu diren,
    behialako titareak gaurko jostorratzak ote diren,
    putetxe batetik ordaindu gabe aldegitea haizu den
    edo banketxe batetik sakela beterik irtetea.

    Garagardoa plastikozko botiletan
    saltzen duten honetan, esadazu
    zer demontre egingo dugun
    ozono geruzako zuloa handiegia izan eta
    mundua sodomizatzea ezinezkoa denean,
    haizeak hiztegi bat ireki eta
    orriko lehen hitza bart dela ikustean.

    Esadazu bide batez
    honek guztiak sentidurik ba ote duen,
    negar zotinka aritu eta
    hegoaldean egarriz hiltzen direla jabetzean
    zergatik egiten duzun oraindik negar gehiago,
    zergatik pertsiana hertsiak baino ez dituzun ikusten,
    tinta gabeko bolalumak baino ez dituzun kausitzen,
    izotz puskak esku artean ez zaizkizun jada urtzen.

    Esadazu otoi, bide betez bada ere,
    nitaz akordatu zaren inoiz.

    [Kaxa huts bat, Beñat Sarasola (Susa poesia, 2007)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel