Tagged: K Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 8:45 am on 2014/08/31 Permalink | Reply
    Tags: K   

    karnaba 

    iz. ZOOL. Fringilidoen familiako hegazti paseriformea. 12 cm inguruko luzerakoa da eta marra hori eta beltzez jantzitako hegoak eta marra zuri batez inguratutako aurpegi gorria du. Oso arrunta da eta kantu atsegina duenez kaiola-txori modura hazten da. Graniboroa da (Carduelis carduelis).  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz.
    [karnaba] : kardantxilo, kardantxori, kardamiru (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (Zool.) jilguero (Carduelis carduelis)
    fr (Zool.) chardonneret
    en (Zool.) goldfinch
    port (pájaro) pintassilgo-europeu

    Entzun:

    Donna Tartten ‘Karnaba’ goraipatuaren pasarteak irakurri zizkion belarrira. Orduan konturatu zen ez zuela nahi bidaia hura amaitzea. Errazegi etsi zuten?

    karnaba (Wikimedia Commons)

     
  • Maite 8:30 am on 2014/08/30 Permalink | Reply
    Tags: K   

    kalkulu-orri 

    iz. Kalkulu-orriak lantzeko aplikazioarekin sortutako dokumentua. Taula erakoa izaten da, eta gelaxketan datuak eta formulak eduki ditzake. (Euskalterm)

    Wikipedian:

    Kalkulu-orria zenbakizko datuekin kalkuluak egiteko editore espazialduna da. Aurrekontuak, fakturak, grafikoak… egiteko prestaturiko bulegotika programa da. Kalkulu-orrietan errenkada eta zutabe ugariz osatutako taula edo matrizea dugu oinarri, non, zutabe eta errenkada bakoitzaren arteko intersekzioari gelaxka deituko diogun. Bakoitzak bere izena izango du; orri, errenkada eta zutabeen izenen elkarketaz sortua berau. Adibidez “D6”, itsasontzien jokoa bezala.

    Gelaxkek 3 motako datuak eduki ditzakete.

    • Testu eremuak
    • Zenbakizko esanahia duten konstanteak: zenbaki osoa, data, ordua, moneta…
    • Formulak

    (Jarraitu irakurtzen…)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es hoja de cálculo
    fr feuille de calcul
    en spreadsheet
    port planilha

    Entzun:

    Kutxetako zuretik, kalkulu-orrietara igaro ziren ikurrak, eta, horrenbestez, merkataritzatik aljebrara erbesteratu. [Loroaren teorema, Denis Guedj / Jon Muñoz (EHU, 2006)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    kalkulu-orri (Wikimedia Commons)

     
  • Maite 8:15 am on 2014/08/20 Permalink | Reply
    Tags: K   

    kalejira 

    iz. Jaietan kalerik kale musika joz egiten den ibilaldia eta horretarako erabiltzen den doinua bera. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    iz. Dantzariak eskutik helduta eta elkarren atzean ibiliz dantza egiteko jotzen den musika-pieza. Euskal Herriko erromerietan, azken pieza izaten da. Doinua biko konpasean eta tempo arinean idazten da. (Euskalterm)

    Orotariko Euskal Hiztegian:

    kalejira (V-gip ap. Etxba Eib y Elexp Berg).

    1. Pasacalle. “Kale-jira gaur amarretan, Estellako soñu-jotzalliegaz” Etxba Eib. “Zazpiretan, kalejiria erriko txistulari bandian kontura” Elexp Berg. Aiziak artu zuen saltoka zijuan maskara bat eta jo azi ziyon kale jiran zijuazen danbolintero prinzipalenari. Iraola 118. Lan-saio eta tramankulu-ots / biurturik kale-jira. I. Olea Auspoa 98-99, 237. Dantza zaharrak [...] kalejirak, karrikadantza edo biribilketak. MEIG I 62. En DFrec hay 23 ejs.

    2. Procesión. v. elizbira. Jakingarri da ostiral deunez Seguran egiten dan kale-jirak Gipuzkoan dagiztenai batere zor ez diela. Ayerb EEs 1912, 59. Arrietar Prudenzio lenauko apaiz jaun ezin aaztuak ostiral deuneko kale-jira oni aurrerapen aundiya eman zion. Ib. 59. Erruki ta osasun eske egin ziran kalejira ta eleizkizunak bukatu. AEmil AndreM 33s.

    Sinonimoak: iz.
    [kalejira] : biribilketa, karrika-dantza (Euskalterm)

    Oharra(k):

    biribilketa hitza neologismoa da, XX. mendearen hasieran sortua, eta Txistulari Elkartearen sorrerarekin zabaldu dena. (Euskalterm)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar, collins eta Word Reference hiztegiak):

    es pasacalle
    fr marche, passacaille
    en passacaglia
    port bloco, carnavalesco

    Entzun:

    Ez da Joseba horregatik kexatzen den aurreneko aldia, baina ia bi hilabete dira uda hasi zela, bere festa, kontzertu, kalejira eta guzti, eta gaur arte ez da horrela gaizkitu.  [Bizia lo, Jokin Muñoz (Alberdania, 2003)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    kalejira (FlickrCC, Asier Sarasua Aranberri)

     
  • Maite 8:35 am on 2014/08/17 Permalink | Reply
    Tags: K   

    karramarro 

    iz. 1. ZOOL. Dekapodoen ordenako hainbat krustazeoren izen arrunta. Maskor gogor batez estalia dagoen gorputz zapala izaten dute maiz, aurreko hanka-parea matxarda bilakatua dute eta sarritan saiheska ibiltzen dira beste lau hanka-pareak erabiliz. Gehienak itsastarrak dira, baina badaude lehortarrak eta ur gezatakoak ere. 2. Burdinazko tresna horzduna, ibai-zoletatik hondarra eta zaborrak ateratzeko erabiltzen dena. 3. Are-mota. • ZOOL. karramarro beltz. Pachygrapsus marmoratus. || karramarro berde. Maskor hexagonal handi eta berde iluna dauka. Arrunta da Ozeano Atlantikoan (Carcinus maenas).  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian:

    karramarro (V, AN-gip), karamarro (Lar, Añ, Izt, H (G)), karramarru, karamarra (SP, Lh), karamar, kamarra (G-azp; Aq (G), H), kamarro (H, FauMar 134). Ref.: A (kamarra, karramarro); Etxba Eib.

    Sinonimoak: iz. (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    [ZOOL.] : hamarratz
    [Tresna] : draga

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) (Zool.) cangrejo (2) draga (3) (Nekaz.) rastra metálica de púas semicirculares
    fr (1) [itsasokoa] crabe ; [ibaikoa] écrevisse (2) [tresna] drague
    en (1) [itsasokoa] crab; [ibaikoa] crayfish (2) [tresna] dredger
    port (1) carangueijo (2) draga

    Entzun:

    Bezperan karramarro bat harrapatu eta etxera eraman nuen, irobala batetik helduta ipini nuen karramarro hura mahai gainean paseatzen.  [Kolosala izango da, Joseba Sarrionandia (Txalaparta, 2003)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    karramarro (Karobi Photography)

     
  • Maite 9:08 pm on 2014/07/15 Permalink | Reply
    Tags: K   

    kadeluxa 

    iz. ZOOL. Bibalbioen klaseko zenbait moluskuren izen arrunta. Jangarriak dira eta kusku fin, zapal eta oboideak dituzte. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    kadeluxa. “Coquina, tellina (Donax trunculus), tellina, txirla; kadeluxa” FauMar 123. v. kabuxa.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar, Euskalterm eta Word Reference hiztegiak):

    es (Zool.) coquina, tellina
    fr clovisse; haricot de mer,  tellina
    en wedge-shell, tellin
    port cadelinha

    Entzun:

    Itsas animalia ornogabeak dira itsaskiak eta bi taldetan biltzen dira: krustazeoak eta moluskuak taldeetan. Ondokoak dira krustazeoen ezaugarri nagusiak: estalki gogor edo biguna, bi antena eta simetrikoki banatutako hankak (kopurua ez da beti bera). Talde honetakoak dira ganbak, otarrainak, otarrainskak, kiskilak, zigalak, karramarroak, abakandoa, txangurroa, nekora, lanperna eta itsasoko idia. Moluskuek berriz, tegumentu biguneko animaliak dira eta normalean maskor simetrikoz estaliak. Txirlak, muskuiluak, muxilak, berberetxoak, ostrak, beirak, lapak, kadeluxa eta itsas barraskiloak dira ezaugarri horiek dituzten moluskuak, eta itxura bestelakoa duten arren, txibiak, olagarroak eta txokoa ere moluskuak dira. [Itsasoko altxorrik preziatuena: itsaskia edo mariskoa, Arantza Lorenzo eta Ane Miren Uranga (zientzia.net, 1999/01/01 )] (Ereduzko Prosa Gaur)

    kadeluxa (Wikimedia Commons)

     
  • Maite 6:12 pm on 2014/07/01 Permalink | Reply
    Tags: K   

    katixima 

    iz. (Ipar.) Kristau-ikasbidea. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal hiztegia:

    katixima (Urt IV 298, Chaho, H (L)), katexima (S ap. Lrq; Urt IV 298, Chaho, H), katitxima (Lar), kataxima (BN, S ap. Lh), katexisma, katexisme, katixisma.

    Sinonimoak: iz. Ipar.

    [kristau-ikasbidea]: ikasbide, jakinbide, kristau-ikasbide, dotrina beh., ikasti neol. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (Ipar.) catecismo, doctrina cristiana
    fr (Ipar.) catéchisme
    en catechism
    port catecismo, catequismo

    Entzun:

    Legeak erabaki zuelarik gobernuko eskoletan katixima ez zela gehiago ikasiko. [Janpierre Arbelbide, Xipri Arbelbide (Egan, 2005)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    katixima (Wikimedia Commons)

     
  • Maite 11:56 pm on 2014/06/25 Permalink | Reply
    Tags: K   

    kokospeko 

    iz. 1. Kokots azpian hartu edo emandako ukaldia. 2. Kokotsean hazten den bizarra. 3. Girgiloa. 4. Haurrei jatekoa ematen zaienean, jantzia ez zikintzeko bularraldean jartzen zaien pieza. Jeneralean oihalezkoa izaten da, lepoaren atzean bi zintaz lotzen dena(Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian:

    kokospekokokozpeko (H), okozpeko (V-gip; Lar). Ref.: Etxba Eib (okotzpekua); Elexp Berg (okozpeko).

    1. Puñetazo en la barbilla. “Sobarbada” Lar. “Golpe bajo la mandíbula” EtxbaEib.

    2. okozpeko (V-ger-m ap. A). Papada. Gizon lodi, kolots edo okozpekoa malats malasduna. A Txirrist 79.

    3. ”Okotz-, okozpekoa, la partie de la bride qui embrasse le museau d’un cheval” H.

    4. ”Okozpeko (V-arrig), perilla, barba bajo el labio inferior” A.

    5. Servilleta. Burko, oazal, atorra, okozpeko, zamau. “Servilleta”. Or Eus 356.Jauna azken-aldiz artzerakoan / oitura dan okozpeko. “Paño que se coloca por bandeja”. Ib. 358.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. golpe en la barbilla (2) perilla (3) papada (4) babero
    fr (1) (barba) bouc (2) (de persona) double menton (3) (para comer) bavoir
    en (1) goatee (2) double chin (3) bib
    port (1) cavanhaque (2) papada (3) babador

    Entzun: 

    Esku batez kendu zuen, atzera botaz, eta kokospekoa laztandu zuen gero. [Ortzadarra sutan, Fernando Morillo (Elkar, 2003)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    kokospeko (Wikimedia Commons)

     
c
compose new post
j
next post/next comment
k
previous post/previous comment
r
reply
e
edit
o
show/hide comments
t
go to top
l
go to login
h
show/hide help
shift + esc
cancel