Tagged: P Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 10:07 pm on 2021/08/18 Permalink | Reply
    Tags: P   

    putre 

    iz. Saia. Hiriaren gainean biraka ari ziren, putreak bezalaxe, gizon kondenatuen haragiaren zain. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    putre. (G-to, AN-larr; Arzdi Aves 160), futre (AN-gip, B; SP (que cita a O), Hb), butre (Arzdi Aves 160), buitre (V-gip, Sal, R), builtre (S; Lh), bultre (Foix ap. Lh.), buetra (V-gip). Ref.: A (futre); VocPir 434; Lrq (builtre); Asp Leiz ; Iz ArOñ (buetra), To ; SM EiPáj (buzoka); Izeta BHizt2 (futre). Buitre. v. sai. Buetria andiagua da erlia baño. msOñ2 148v. Buetra […] ooneik. Ib. 148v. Eta mirua ta buzoka (butrea) bere motakin. In Ur Lev 11, 14. Lehenago tigre eta futreen gordagailu ziren [sasiak]. Prop 1897, 166. Kokolidro ta putre. JanEd II 140. Berak bere begi aundiekin piztizarrak ikusten bagaitu, guk putretzat artuko dugu bera. Anab Usauri 117. Sartu beriala gabirau argala, / lagun dituala / butria ta bela. MendaroTx 211. Noizbein putreak ala darabiltz / jaso ta makur egalak. Or Eus 395. Aurten bapo ari naiz / putriak mazkatzen. Auspoa 119, 39. Arrano, bele, putre ta basa- / piztien bizilekua. SMitx Aranz 84. Putre beltz aundi bat. Auspoa 39, 79. Lore apaiñak lupu-marro ta / usoak putre bai ditu. Gand Elorri 102. Madiñako arkaitzean buetra bat geldi zegoan. And AUzta 74. Aurrean daukazuten putre aundi au. MItziar Txoriak 21. Butreak eta arranoak, zapelaitzak eta gabirariak. BasoM 83. Bekar Tiziok bere putrea. Berron Kijote 158. Gaitzak yotako aberea putren karraxi soñuk aitzen ttunen biño ukerro ta trixteo (AN-gip). PPer FLV 1987, 193.

    PUTRE BELTZ. “(Aegipyus monachus), buitre negro” MItziar Txoriak 22.

    Sinonimoak: iz.

    [saia]: sai, saiarre, buzoka Ipar. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. (Zool.) buitre (2) iz. (hed.) buitre
    fr (1) iz. vautour
    en (1) iz. (Zool.) vulture (2) iz. (hed.) vulture, sponger
    port (1) iz. (Zool.) abutre, urubu (2) iz. (hed.) abutre, predador

    Testuinguruan

    Hiriaren gainean biraka ari ziren, putreak bezalaxe, gizon kondenatuen haragiaren zain. (Hiztegi Batua)

     
  • Maite 10:29 pm on 2021/08/10 Permalink | Reply
    Tags: P   

    pizza 

    iz. Opil zapala, eskuarki gari irinezkoa, gazta, tomatea eta beste osagai batzuk gainean dituena, eta labean erretzen dena. Bakoitzak pizza bat eskatu dugu afaltzeko. (Hiztegi Batua)

    Wikipedian

    Pizza mundu osoan ospetsua den italiar jatorriko jakia da. Tomate edota tomate-saltsaz eta mozzarella gaztaz estalitako ogi zapala da, gehienetan garirinez egindakoa. Ondoren, beste edozein osagai gehitu ahal zaio. Pizzak egiten dituzten jatetxe espezializatuek pizzeria dute izena.

    Pizza motak

    • Pizza romana edo pizza erromatarra: tomatea, mozzarella, antxoak, oreganoa, olioa;
    • Pizza viennese edo pizza vienatarra: tomatea, mozzarella, saltxitxa alemaniarra, oreganoa, olioa;
    • Pizza capricciosa edo pizza guratsua: tomatea, mozzarella, perretxikoak, orburuak, urdaiazpiko egosia, olibak, olioa;
    • Pizza quattro stagioni edo lau urtaro pizza: capricciosaren osagai berdinak, baina nahastu gabe.
    • Pizza quattro formaggi edo lau gaztadun pizza: tomateak, mozzarella, stracchino, fontina, gorgonzola (batzuetan ricotta gazta erabiltzen da aurreko hiru gazta baten ordez);

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. pizza
    fr iz. pizza
    en iz. pizza
    port iz. pizza

    Testuinguruan

    Bakoitzak pizza bat eskatu dugu afaltzeko. (Hiztegi Batua)

     
  • Maite 11:48 pm on 2021/08/01 Permalink | Reply
    Tags: P   

    pegesa 

    1 iz. Ipar. Huskeria. 50 libera zer da?, pegesa bat. 2 adj. Ipar. Hutsala. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    pegesa.

    1. (BN, S; Dv, H, Foix), peges, peesa. Ref.: A; Lrq . (Sust.). Bagatela, insignificancia, cosa o asunto sin importancia, sin valor. “Chose de rien, d’aucune valeur ou portée” H. “1.º bagatelle (BN, S); 2.º très petite différence dans une dimension (S)” Lrq. Zer! dirua ere eman baitiozu? […] –Ez zitela hola kexa, gizona: zaldia igortzeraz geroz, ez ginuen pegesa batekin igortzen ahal. Lf Murtuts 42. 50 libera zer da? Pegesa bat. Herr 23-3-1961, 3. Diroienaz “Cosas de España”, pegesa dira Españulen debadioak. Herr 10-5-1962, 3. Nola asko irabazten duena samur ditake peesa bat hunkitzen duena ixil-ixila dagolarik? SoEg Herr 28-4-1966, 1.

    2. (Adj.). Sin importancia, sin valor. ” Ezta deus, gauza peges bat da, pegeseria bat da ” H (s.v. pegeseria). Xaharrak berri eta berriak xahar beti beretik ari litaken kazeta peges hau. HU Zez 143. Erdiek ez dute botzik batere eman, iduri boza zitzaiotela zerbait indarrik gabeko eskarnio pegesa. SoEg Herr 9-6-1960, 2.

    Sinonimoak: iz. Ipar.

    [huskeria]: ezerezkeria, ezgauza, huskeria, txikikeria, zirtzilkeria, ezdeuskeria Ipar., fitskeria Ipar., hutsalkeria Ipar., pegeseria Ipar., xehekeria Ipar., apurkeria g.e., pitinkeria g.e., faunkeria Ipar. g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. (Ipar.) cosa sin importancia, nadería, bagatela (2)  izond. (Ipar.) efímero, -a, fugaz, de poco valor, sin importancia
    fr iz. (Ipar.) cahier
    en iz. (Ipar.) notebook
    port iz. caderno

    Testuinguruan

    Gaur egun libera pegesa bat da. (Elhuyar hiztegia)

     
  • Maite 10:30 pm on 2021/07/15 Permalink | Reply
    Tags: P   

    portzierto 

    1 lok. Heg. Lgart. Esan dena biribiltzen duen edo esan berri denarekin lotzen duen esapidea. Ik. izan ere; horiek horrela. Infusioak egiteko belarrak ditun; eta ez merke-merkeak, portzierto! 2 lok. Heg. Lgart. Ondoren esango dena entzun edo esan denak iradoki edo gogorarazi duela adierazten duen esapidea. Ik. bide batez 2; bidenabar. Portzierto, Koldo zeharo txundituta daukazu. Portzierto, arduraduna ere oso jatorra iruditu zaidan! (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak (Elhuyar hiztegia)

    [1] : gainera, hala ere; ad. (partizipioa) + ere

    [2] : aizu/aizak/aizan, eta…; aizu/aizak/aizan, eta horretaz ari garela; horiek horrela

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es loc adv por cierto
    fr loc adv au fait
    en loc adv by the way
    port loc adv por certo

    Testuinguruan

    Portzierto, arduraduna ere oso jatorra iruditu zaidan! (Hiztegi Batua)

     
  • Maite 11:15 pm on 2021/07/10 Permalink | Reply
    Tags: P   

    plametitu 

    ad. plametitu, plameti, plametitzen || da ad. Hunkitu.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    plametitu. (G, L). Ref.: A; Lh. “Conmoverse” A.

    Sinonimoak: iz.

    [plametitu] : hunkitu

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es da ad. conmoverse
    fr da ad. bouleverser, être ému
    en da ad. move, touch
    port da ad. compadecer-se

    Testuinguruan

    Plametitu egin da hitz horiek entzutean. #gaurkohitza

     
  • Maite 11:57 pm on 2021/07/02 Permalink | Reply
    Tags: P   

    probestu 

    iz. Hist. Herrizaina. Ik. udaltzain. Oñatiko probestuak hedatu behar izan zuen bando hau.  (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    probestu. Etim. De rom. preboste, con metátesis de vocales. (G-bet), preboste, prebosta (Urt), probesto (Añ), proestu (AN-gip), prostu (G-azp), prosto (Añ (G)). Ref.: A (probestu, prostu); Lek AEF 1924, 41. Preboste; alguacil. “Comites iudicum, lotiñentak, prebostak” Urt V 397. “Ministro” Añ. Prebostak […] eta serjentak eta berziak sobera egiteko lukete. Volt 146s. Prebostari emanik esku daudela ene partidak . (Donibane Lohizune, 1664). ETZ 49. Zergaiti ze bazekian lapurrok Jangoikoaren justiziako mandatariak ta prebosteak ziriala; ta Jangoikoak alan laketurik ostu eutseezala bere ardiak ta ganerako ondasunak. Añ GGero 228. Astigarran mutil txiki bat, / probestuaren semea. Izt C 245. Izanen zirela haren prebostak han, / zeremoniaren erregelatzeko, / eta nori bere plaza erakutsteko. Gy 212. Aizateko billeran, / probestu Ageda. Xe 178. Non Oñatiko probestuak otsandetu bear izandu zuen bando au. A. Arzac EE 1884a, 9. Urteoro aukeratuko dituztela donostiarrak beren Probestu edo Erabakitzallea eta Alkatea. Etxeg RIEV 1908, 118. Inguru aietako proestu edo alguazillen agintaria. Goñi 40. Atzoko probestu horiek ez ziren noski antzinekoen antzekoak. MEIG I 228.

    Sinonimoak: iz.

    [probestu] : baliatu, erabili, aprobetxatu (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. (Hist.) preboste (2) du ad. (GN) aprovechar
    fr ad. bien utiliser loc v, profiter de, optimiser
    en ad. make the most of
    port ad. aproveitar

    Testuinguruan

    Ustezko paradoxa ez da horren paradoxikoa. [Europako mugetan barrena, Edorta Jimenez (Txalaparta, 2000)]

     
  • Maite 11:26 pm on 2021/04/19 Permalink | Reply
    Tags: P   

    pitokeria 

    iz. Lgart. Ergelkeria. Erraz esaten dira pitokeria horiek mahaira lasai-lasai eserita!  (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: iz.

    [pitokeria]: ergelkeria, kirtenkeria, zozokeria, txatxukeria, pitokeria (Elhuyar hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. tontería, estupidez, necedad
    fr iz. bêtise, ânerie, stupidité
    en iz. stupidity, nonsense, foolishness
    port iz. bobagem, besteira, farol

    Testuinguruan

    Erraz esaten dira pitokeria horiek mahaira lasai-lasai eserita! (Hiztegi Batua)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel