Tagged: P Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 11:07 pm on 2016/05/09 Permalink | Reply
    Tags: P   

    politurruti 

    izond. Itsusia, polita izateko urruti dela, asko falta duela esan nahi du. Samurtasunez esaten da, ez zentzu txarrean. Haurrei esateko erabiltzen da maiz. (Leitzako hizkera adierazkorra: biraoak, Bittorio Lizarraga)

    Aldaerak:
    [politurruti] : politterruti (Leitzako hizkera adierazkorra: biraoak)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es izond. feo, -a (cariñoso)
    fr  izond. vilain, -e ; laid, -e ; moche
    en izond. ugly
    port izond. feio, -a

    Hau politurruti! Nola hasi den dagoeneko hitz egin nahian! (Leitzako hizkera adierazkorra: biraoak, Bittorio Lizarraga)

    (…) sinets iezadazu, Santxo, neska “politurruti” ipurnauskari hura Dultzinea Tobosoko zen eta da, erditu zen bere ama bezain sorginduta dagoena; guk usterik guttien dugunean bere benetako itxurarekin ikusiko dugu, eta orduan, bai, aterako da Santxo bizi den gezurretik. (On Kixote Mantxako, Bigarren zatia)

    politurruti (FlickrCC, cjaremk)

     
  • Maite 9:26 pm on 2016/04/29 Permalink | Reply
    Tags: P   

    porrot 

    iz. 1. Norbaitek bere asmo eta helburuetan aurrez espero zitzakeen edo nahi zituen emaitzak ez lortzea. Eskola-porrota. 2. EKON. eta ZUZ. Balantzearen pasiboa (zorrak) aktiboa baino handiagoa delako obligazioei erantzun ezin dieten pertsona fisiko edo juridikoen egoera. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    1 porrot. Tr. Documentado en textos meridionales del s. XX (aunque aparece ya en el dicc. de Larramendi). Como sust. pleno no lo encontramos hasta finales de dicho siglo.

    Derrota; fracaso. Larrazabalek garbi dauka Athleticek ezin duela orain arte bezala jarraitu: horrelako porrotak oso mingarriak izaten dira. Egunk 24-10-2000, 34. Sharonen garaipena eta Baraken porrota atzo Knesseten. Egunk 29-11-2000, 29. En DFrec hay 4 ejs.

    2 porrot, porrota (S ap. A).

    1. “Porrota (Sc), pan de maíz en forma de bola” A.

    2. “Phorrot [oxítona], soupe au lait avec de la méture (pain de maïs) (S)” Lrq. Hobeki egin hio orano aurthen phorrot gathülta hun eli bat jan bahitza. J.B. Mazéris GH 1932, 505.

    Sinonimoak: iz.

        [porrot egitea eta horren ondorioa]: bankarrot Zub., toton g.e., kiebra Heg. beh. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. quiebra, fracaso, infortunio (2) iz. (Ekon.) quiebra, bancarrota
    fr (1) iz. échec ; défaite (2) iz. (Ekon.) faillite, banqueroute ; krach
    en (1) iz. failure (2) iz. (Ekon.) bankruptcy
    port (1) iz. quebra, fracasso (2) iz. bancarrota

    Behin bi porrot eginez gero, hirugarrena ia segurua izaten baita, halaxe etorri zen hirugarrena. [Loroaren teorema, Denis Guedj / Jon Muñoz (EHU, 2006)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    porrot (Gaurko hitgza, CC)

     
  • Maite 2:58 pm on 2016/04/11 Permalink | Reply
    Tags: P   

    patari 

    iz. (B) Piztia, animalia(Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak:iz. Bizk.

        [piztia]: basabere, basahizi, basapiztia, larrabere, piztia, basanimalia Ipar. g.e., bestia L-BN zah.  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (B) fiera, bestia salvaje; alimaña
    fr animal sauvage, bête féroce
    en beast, wild animal
    port fera, besta

    Mexikon zela, Cardenas presidentearekin ere elkartu zen, ahuntz batzuk eta horrelako patari galduren bat besterik ez zuen uhartea erosteko asmoz.  [Hitzak eta giltzak, Iñigo Aranbarri (Alberdania, 2001)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    patari (Pixabay, CC0 Public Domain)

     
  • Maite 10:50 pm on 2016/03/09 Permalink | Reply
    Tags: P   

    potxo 

    iz. 1. (BN) Txakurkumea. 2. Ik. botxo. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak:iiz. Ipar.

        [txakurra]: txakur, or Ipar., zakur Ipar./Naf., toto haur., xakur L-N adkor., ozar Ipar. zah.  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. (BN) cachorro de perro (2) iz. (Heg.) potro, cría de yegua (3) iz. Ik. botxo
    fr (1) (de perro) chiot (2) poulain, pouliche
    en (1) puppy, pup (2) (male) colt, foal n
    port (1) (de perro) cachorrinho, -a, filhote (2) potro, -a, poldro, -a

    Ur beroz erre den potxoa beldur da epelarenzat. Volt 191s.  [moldatua] (Orotariko Euskal Hiztegian)

    potxo (Wikimedia Commons, ManuelFD)

     
  • Maite 6:26 pm on 2016/02/16 Permalink | Reply
    Tags: P   

    puntapax 

    iz. 2 mm baino gutxiagoko diametroa duen iltze txikia. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    puntapax (G-azp-nav), puntapais (V-gip), puntapaitz (V-gip). Ref.: Ond Bac (puntapaxa); Elexp Berg.

    “Los clavos modernos; los antiguos giltza. Vendrá de ‘punta de París’” Ond Bac. “Clavo de unos 3 ó 4 cm. Erosi puntapaisak listoiak josteko” Elexp Berg. v. parispunta. Arbola bati puntapaxa sartu ta ixpillua an ipiñi zintzilikan. BasoM 128.

    Sinonimoak: iz.

        [iltze txiki buru-zabala]: parispunta Ipar. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es clavo pequeño, punta/alfiler de París
    fr petit clou
    en small nail; wire nail
    port prego prego

    Gainera, Usurbilgo Puntapax kalean geunden, eta nola ez nintzen gogoratuko punta de Paris dagoela guk puntapaxa deitzen diogun iltze klasearen atzean? Kaleak eta ondoko zubiak zergatik ziren Puntapax galdetu nion.  [Laseferra, Anjel Lertxundi (Hitz beste, 2016-02-14)] (Berria.eus)

    puntapax (Irudia: maderwilonline.com)

     
  • Maite 1:18 pm on 2016/01/08 Permalink | Reply
    Tags: P   

    penatu 

    da/du ad. 1. Zigortu. 2. Oinazetu, nekea eman. Eta penatu zara ni penetarik ateratzeagatik. 3. Nahigabetu, atsekabetu. Penaturik egon.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: ad. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

        [zigortu]: g.e.zigortu, gaztigatu Ipar., larderiatu Ipar., kastigatu Heg., atarratu g.e., nekaldu g.e., punitu Ipar. g.e.
        [oinazetu]: g.e.mankatu, min hartu, mindu, oinazetu, min egin Ipar., oinaztatu Ipar., nekepetu g.e., hiratu zah., doloratu Ipar. zah., tormentatu Ipar. zah.
        [nahigabetu]: beh.atsekabetu, desolatu, nahigabetu, dolutu Ipar., lazeriatu Ipar., nahigabeztatu Ipar., ondikatu Ipar., bihozmindu g.e., tamaldu g.e., atsekabe egin zah., desplazer egin zah., aflijitu Ipar. zah., atsekabeztatu Ipar. zah., damuztatu Ipar. zah., doloratu Ipar. zah.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es 1 da/du ad. castigar(se), culpar(se) 2 da/du ad. atormentar(se), martirizar(se) 3 da/du ad. disgustar(se); desconsolar(se), apenar(se), afligir(se)
    fr 1 da/du ad. (se) tourmenter, (s’)inquiéter 2 da/du ad. (s’)affliger, (se) fâcher
    en da/du ad. to sadden, to grieve
    port 1 da/du ad. castigar-se, culpar-se 2 da/du ad. atormentar-se 3 da/du ad. desgostar-se

    Entzun:

    Penatzen ikasi beharko du Aitzol Atutxak. EITB1

    Penatuta joan zen Matias afaltzera, anaia penatu zitzaiolako. [Van't Hoffen ilea, Unai Elorriaga (Elkar, 2003)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    penatu (Irudia: eitb.eus)

     
  • Maite 11:04 am on 2015/12/20 Permalink | Reply
    Tags: P   

    promes 

    iz. Gerora zerbait egingo dela aginduz ematen den hitza; fededunak Jainkoari edo santuren bati zerbait egin edo beteko duela agindutakoa. Promes egin.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz.

        [agintzaria]: agindu, agintzari, agintza Ipar., aginde zah.  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es promesa
    fr promesse
    en promise
    port promessa

    Entzun:

    Txosten horrek, esaterako, gero beteko ez diren hamaika promes baino eragin handiagoa izan lezake boto-emaileen artean.  [Denak du bere prezioa, Migel Angel Mintegi (Ibaizabal, 2002)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    promes (Wikimedia Commons)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel