Tagged: P Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 11:39 pm on 2020/07/23 Permalink | Reply
    Tags: P   

    pies 

    Orotariko Euskal Hiztegian

    pies. Zu bezalako gizonak ez du balio pies. Herr 2-4-1964, 2 (DRA traduce “nada”).

    Nola erran hiztegia

    pire encore > are gaitzago – are piesago (BL) – orano sordei (ZU)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es adond. (1) mal (2) nada
    fr adond. (1) mal (2) rien
    en adond. (1) bad (2) nothing/anything (negative construction)
    port adond. (1) mal (2) nada

    Testuinguruan

    Anitzez piesagoak izan ziren. [Xuri gorri, Bea Salaberri (Argia, 2020-07-26)]

     
  • Maite 11:56 pm on 2020/07/18 Permalink | Reply
    Tags: P   

    paradoxa 

    1 iz. Irudiz logikaren kontrakoa den egite edo esana. Erlijiozko egiak paradoxen bidez adierazten dira askotan. Gezurtiaren paradoxa. 2 iz. Log. Aldi berean egiazkoa eta gezurrezkoa den perpausa (adibidez, beti gezurra esaten dut). Metahizkuntza ez da, ez hizkuntza, ez hizkera berezia, baizik eta paradoxetarik itzurbide izan dadin asmatua izan den mintzatzeko modu motz eta soila.  (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    paradoxa. paradoja. Paradoja. Irudimenari atsegin zaizkiok kide ontako naasbillo ta beste paradoxak. SMitx Arraun 86. Ordu-laurden baterako atsegingarri izan ditezken paradojak. Vill Jaink 54. Metahizkuntza ez dela ez hizkuntza ez hizkera berezia, baizik eta paradoxetarik itzurpide izan dadin asmatua izan den mintzatzeko modu motz eta soila. MEIG VIII 30. En DFrec hay 2 ejs. de paradoxa y 2 de paradoja.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es  iz. paradoja
    fr iz. paradoxe
    en iz. paradox
    port iz. paradoxo

    Testuinguruan

    Ustezko paradoxa ez da horren paradoxikoa. [Europako mugetan barrena, Edorta Jimenez (Txalaparta, 2000)]

     
  • Maite 10:53 pm on 2020/07/13 Permalink | Reply
    Tags: P   

    partzuer 

    iz. Esku-hartzailea. Bi gizon partzuer direnean nekean eta gozoan, adiskide mamitzen dira. Hori da deabruarekin partzuer izatea. Eta zu, dirudunekin horretan partzuer, zu, zakur handien zakur. Partzuer guztiak elkarretaraturik. 2 (Adizlagun gisa). Tresna bat partzuer erosi. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: iz.

    Ipar. [partaidea]: erkide, esku-hartzaile, partaide, partedun, parte-hartzaile, partalier Ipar., parteliant Zub., erdikide g.e., partale Ipar. zah. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es  iz. (Ipar.) participante, partícipe, asociado, -a
    fr iz. participant, associé
    en iz. participant
    port iz. participante

    Testuinguruan

    Hori deabruarekin partzuer izatea da. (Elhuyar hiztegia)

     
  • Maite 11:29 pm on 2020/05/14 Permalink | Reply
    Tags: P   

    prebalentzia 

    iz. Med. Gaixotasun jakin bat duten pertsonen proportzioa. Europan, elikagaien alergiaren prebalentzia % 1,4-2,4 artean dago, gaur egun, helduetan, eta 0,3-7,5 artean umeetan (Hiztegi Batua)

    Wikipedian:

    Epidemiologian, prebalentzia une batean edo aldi batean gaixotasun jakin bat pairatzen edo pairatu duten pertsonen proportzioa da, gehienetan 1.000ko, 100.000 eta 1.000.000 pertsonako definitzen dena. Definizio zabal horretan, gaixotasuna diagnostikatu berri zaien pertsonak nahiz guztiz sendatzeko bidean dauden pertsonak biltzen dira. Horrela, zehatzagoak izan arren, urbetera, 3 urtera eta 5 urterako prebalentzia-tasak definitzen dira.

    Puntu eta aldiko prebalentziak ere bereizi ohi dira, gaixo dauden edo gaixo egon direnen proportzioa une jakin batean edo aldi batean zehar jasotzen den.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es  iz. (Med.) prevalencia
    fr iz. prévalence
    en iz. prevalence
    port iz. prevalência

    Testuinguruan

    Koronabirusaren prebalentziari buruzko ikerketaren lehen emaitzen arabera, Hego Euskal Herriko biztanleen %4,4k garatu dituzte orain artean koronabirusaren aurreko IgG antigorputzak. [Prebalentziari buruzko ikerketaren lehen emaitzak, argia.eus (2020-05-14)]

     
  • Maite 11:50 pm on 2020/05/01 Permalink | Reply
    Tags: P   

    pasealdi 

    iz. Paseatzea, pasiera. Ik. paseo. Maggiek eta biek pasealdi luzeak egiten zituzten elkarrekin. (Hiztegi batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    pasealdi. (H), paseialdi (H), pasaialdi (H). Paseo. ” Pasealdi bat egin dugu, nous avons fait une promenade” H.

    Sinonimoak

    iz. [pasealdi]: ibilaldi, txango (Adorez sinonimoen hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan

    • es iz. paseo, caminata
    • en iz. walk, stroll
    • fr iz. promenade
    • port iz. passeio, caminhada

    Testuinguruan

    Goizeko pasealdiak on egingo dit. #gaurkohitza

     
  • Maite 10:17 pm on 2020/04/26 Permalink | Reply
    Tags: P   

    pikotx 

    iz. Lurra edo zorua zulatzeko lanabesa, gutxienez alde bat zorrotza duen burdina batez eta gider batez osatua dena. Pikotx zorrotzez zuloa egiten ari ziren harkaitz baten alboan. Lehen-lehenik pikotxarekin erro azkarrenak aterako dira. (Hiztegi batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    pikotx . pikotx (AN, L, BN, Sal, S, R ap. A; H, Foix ap. Lh; ph- VocBN , H, Foix ap. Lh), pikotxa , pikox , phikots (Gèze) pikotza .

    1. (AN, L, BN, Sal, S, R ap. A; H, Foix ap. Lh; ph- VocBN , H, Foix ap. Lh), pikotxa, pikox, phikots (Gèze) “Pic, bêche forte” VocBN. “Pic, pioche à une seule pointe aigue” Gèze. “Pico o piqueta” A. v. pitotxa. Pikotxa bat alzairaturik, […] pikotxa bat agoiorik. HerVal 193. Arnei zaarreko pikotxa bat begi berritu. Ib. 167. Hautsatzue zuen goldeak ezpata egiteko eta pikotxak lantzetako. Dv Ioel 3, 10 ((4, 10) Ol itai, Ker, BiblE igitai). Hamar batek zauzkaten eskuetan phikotxak, aitzurrak, phalak, zuharra errezebitu behar zuen zilhoaren egiteko. Elsb Fram 136. Bere pikotx, puda, haizkora, bi hortzeko, arrastelu, […]. Prop 1897, 126. Aurpegi balzdun miatzarijoi / ator pikotxa lepo-ganian. Laux AB 79. Sendua baintz, etsai-odolez / bustiko eunkek pikotx zorrotxoi. Ib. 80. Asturtar suarrizko amabi pikotx arkitu zituan. JMB ELG 58 (15 irualboko pikotxa, 58 suarri-pikotx). Larre haitzur eta pikotxarekin erro hazkarrenak atherako dire. Dass GAlm 1937, 82. Langileak pikoxekin mendi ederraren zilatzen. Zerb Azk 39. Oraiko jaun erretorak pikotxa eta palaharrarekin itzuli eta jorraturik lur guziak. Zerb Herr 6-8-1959, 4. Pikotxak eta sardak zorrozten ditute. Ibiñ Virgil 75. Aietako lau, pikotx zorrotzez zuloa egiten ari ziran arkaitz bizi baten alboan. Berron Kijote 149. Pala eta pikotxakin kargatzen zan bagoia. MMant 16. Tailu, pikotza edo palekin. Larre ArtzainE 57. v. tbn. Prop 1902, 151 (pikhotx). Ostolaiz 37.

    Doi doia xutik egon zen jenden bizitegia, eta hameka urteko haur baten begiek ikusi zituen pikotx ukaldika erortzen, batzu besten gainerat, sekulakotz uste zituen harri kozkorrak. Ardoy SFran 76.

    2. “(AN?), pico de montaña” A.

    3. “(G-to), estigma, mella en medio de la oreja; es la más larga” A. GOLDE-PIKOTX ( (H)). Arado.

    Sinonimoak

    iz. [pikotx]: borra, pika (Adorez sinonimoen hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan

    • es iz. pico, piqueta, zapapico
    • en iz. pick, pick-axe, pickax;
    • fr iz. pioche
    • port iz. picareta

    Testuinguruan

    Pikotx zorrotzez zuloa egiten ari ziren harkaitz baten alboan. (Hiztegi batua)

     
  • Maite 10:22 pm on 2020/01/26 Permalink | Reply
    Tags: P   

    papagai 

    iz. Hegazti igokaria, atzapar oratzaileak, moko handi sendo kakotua eta kolore biziko lumak dituena, giza ahotsa imitatzeko gai dena (Psittacula sp.). Ik. loro1. Papagai emea. Afrikako papagaia. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    papagaio. (AN-egüés-ilzarb-olza, Ae, Sal, R; Lcc), papagai (L, BN, S; Volt 103, SP, Urt Gram 10, Ht VocGr 401; ph- Foix ap. Lh.). Ref.: Bon-Ond 144; VocPir 468; Lh (papagai, phapagai). Papagayo. “Perroquet” SP, Urt y Ht VocGr. . Ximiñoak ere eta papagaiak ekhartzen baitituzte. SP Phil 202 (He 204 papagaiak; Echve Dev 238 loroak). Loro edo papagaio deritxan egazti bati irakasi eutseen esaten . Ave Maria. Añ MisE 137.

    Sinonimoak: iz.

        [hegazti igokaria]: loro Heg. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. (Zool.) papagayo, loro (Psittacula sp.)
    fr iz. (Zool.) perroquet
    en iz. (Zool.) parrot
    port iz. (Zool.) papagaio

    Papagai baten antzera gauzak errepikatzeko joera zuen.  #gaurkohitza

    papagai (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel