Tagged: P Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 9:10 pm on 2019/03/24 Permalink | Reply
    Tags: P   

    proportzionaltasun 

    iz. Proportzionala denaren nolakotasuna. Zigorraren proportzionaltasuna ezbaian jarriz. (Hiztegi Batua)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. proporcionalidad
    fr iz. proportionality
    en iz. proportionnalité
    port iz. proporcionalidade

    Justizia eta proportzionaltasuna aldarrikatu dituzte Altsasun bildutako lagunek (Eitb.eus)

    proportzionaltasun (Argazkia: eitb.eus)

     
  • Maite 11:33 pm on 2019/03/19 Permalink | Reply
    Tags: P   

    peril 

    iz. Zah. Arriskua. Peril handian bizi zarela. Peril handiko egitekoa. Perilean aurkitu, jarri. Ez du hiltzeko perilik. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    peril (L, BN, S ap. Lh; Volt 70, SP, Ht VocGr 345, Lar, Añ, VocBN, Gèze, Dv, H (L, BN, S)), peil, perille.

    1. (Sust.). Peligro. “Perilla, péril, danger. Heriotzeko peril ageria, péril évident de mort” SP. “(En medio de muchos) peligros, perill askoren artean” Lar. v. arrisku, peligro. Tr. Bien documentado al Norte ya desde Dechepare. Al Sur, donde su uso es menos frecuente, se encuentra en un texto alto-navarro de mediados del s. XVI y en autores no vizcaínos desde mediados del s. XVIII. Tanto al Norte como al Sur su empleo decae notablemente desde finales del s. XIX y apenas se documenta en el s. XX. En CatLuz (16) se encuentra la forma peil; hay pellik (eztú pellik) en Lizarraga de Elcano y perille en Kortazar (Serm 406). En DFrec hay 5 ejs. de peril, de Villasante.

    Othoi [Ieinkoari] begir’ezan peril guzietarik. E 15. Perileki baiezila ezin noake hargana. Ib. 134. Salba bano damnatzeko perileko punduian [gaude]. Ib. 37 (cf. infra PERILEAN). Lagungabe bide luzean peril asko pasaturik (AN, 1564). TAV 3.1.18. Gure bizien ere peril eta kalte handirekin izanen dela. Lç Act 27, 10 (He perill handitako). Gu orai gabilza perilez inguraturik. Mat 300 (v. tbn. 85). Oren oro arras dugu erortzeko perilla. EZ Man I 61. Ezen zuk guardatu nauzu asko perilletarik. EZ Man II 34. Zer bide izanen da, peril handi hartarik eskapatzeko? Ax 371 (V 244). Eztiteke konpartimendurik jende bizios [...] hekin artean perillekin baizen. SP Phil 326 (He 328 hagitz da perilsu). Perill orietatik ateratzeko. Lar SAgust 16. Munduko perill, arazo ta egiteko guzien artean ongiena bizitzeko. Mb IArg I 326. Eta arriz arri ta perillez perill <perellez perell> nere animaren ontzi erdi-urratu hau eraman oi zuten bagak. Mb OtGai I 33. Gure perill eta premia guztietan guri laguntzeko prest. AA III 299. Ostatura joatea dala orditzeko bide ta perill urkoa. Ib. 485. Andiak dira, ta asko, inguratzen gaituen bekaturako perillak. Perillak aurtasunean, perillak gaztetasunean, perillak zartzean. Perillak barrendik, perillak kanpotik. Ib. 329. Eriotzeko orduan / aditzen badizut, / egia diozula / sinistuko dizut; / orduan, nere perill, / ao orretatik, / Jainkoaren izena / adituko det nik. (Interpr?). It Fab 159 (v. tbn. 247). Perill txipienian / dizie bihotza galduren. Arch Fab 139. Lanbide au perill andikoa zan. Lard 164. Perill andiko gauza. Arr GB 119 (v. tbn. May 202). Txakurrak eurak, zerbaiten perill gaiztoa sosmau balebe legez. Ag AL 27.

    v. tbn. Harb 390. Hm 194. Arg DevB 222. Tt Arima 8. INav 3. Gç 203. ES 111. CatBurg 24. Mst III 59, 4. AR 43. Ub 182. Gco II 16. Añ MisE 98. Añ CatAN 81. Jaur 410. ETZ 240 (Irún, 1854). Aran SIgn15.

    (Como primer miembro de comp.). Zaunkaz oi da zakurdia, / perill-ordu estuetan / erestun koblakaria. Ag AL 32. Peril-seiñaleari begiratu. Mde Pr 85.

    2. (Adj.). Peligroso. Segidan dire Ternuako arrutak [...] eta portuen ezagutzak [...] eta pillotuek iakin behar baitute leku perilletarik goardatzeagatik. INav 105.

    Sinonimoak: iz. zah.

    [arriskua]: arrisku, galzori, kaltebide, perilostasun, peligro Heg., gaitzurre zah., lanjer Ipar. g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. (zah.) (batez ere Ipar.) peligro, riesgo
    fr iz. péril, risque
    en iz. peril, danger
    port iz. perigo, risco

    Peril handietan sartzekotan nintzen seinalea zela begitandu zitzaidan. [Kilkerren hotsak, Edorta Jimenez (Susa, 2003)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    peril (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
    • parking sensors honda 1:10 pm on 2019/03/20 Permalink

      Wow, fantastic weblog layout! How long have you bedn running a blog for?
      youu make running a blog look easy. The overall look off your website is wonderful, as neatly ass the content!

  • Maite 9:18 pm on 2019/02/23 Permalink | Reply
    Tags: P   

    profitatu 

    ad. du Ipar. Herr. Baliatu, aprobetxatu. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: ad. Ipar. beh.

        [aprobetxatu]: baliatu, aprobetxatu Heg. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es du ad. (Ipar.) (herr.) aprovechar(se) [sacar provecho]
    fr da/du ad. (Ipar.) profiter
    endu ad. (Ipar.) (herr.) take advantage of v expr
    port du ad. (Ipar.) (herr.) explorar, tirar vantagem expres v, aproveitar-se

    “Hobe zu ikusi ahal izateko aukeraz profitatu, Londreseko dorreari begira egotea baino” esan niezaiokeela ere pentsatu nuen. [Gorde nazazu lurpean, Ramon Saizarbitoria (Erein, 2000)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    profitatu (Gaurko hitza, domeinu Publikoa)

     
  • Maite 10:31 pm on 2019/02/07 Permalink | Reply
    Tags: P   

    pitxerdi 

    iz. Pinta. Pitxerdi bana edan, eta hasi ziren bertsotan. Bi gaztaina asko dira pitxerdi bat urentzat. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    pitxerdi, pitxer-erdi (Lar), pitserdi.

    Medio azumbre. “Media azumbre, pitxererdia” Lar. Eztogu ez ollandarik, ez eperrik jan, ezda pitxar erdi bat baño edan. Mg PAb 73 (74 pitxar erdi ardao). Bi gaztaña asko dira pitxerdi bat urentzat. It Dial 107 (Ur azunbre erdi, Dv laurden bat, Ip butilla bat). Elkarrekiñ trabenara joan, pitxerdi bana edan. Urruz Urz 38. Sartu eban urdaillera orain pitxerdi esango genduekean aiña bai. Ag AL 56. Pitxerdi ardao / edatea. Azc PB 89. Ur-ardotan pitxerdi-inguru edan aldu. A Ardi 122 (tbn. en BeinB 72). Bakoitzak pitxar-erdi / alan edaten dau. Azc PB 89. Itxu-itxuan pitxar erdi ustu eban. SM Zirik 18. Pitserdiko botilla deitzen genion litro ta erdikoari. BBarand 102. v. tbn. Berron Kijote 188.

    Sinonimoak: iz.

        [pinta]: pinta (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. media azumbre, pinta
    fr iz.(medida) pinte ƒ.
    en iz. (UK: beer) pint,
    port iz. (medida líquida: 473 ml, EUA) quartilho, pinto, pinta

    Pitxerdi bana edan, eta hasi ziren bertsotan. (Hiztegi Batua)

    pitxerdi (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 10:47 pm on 2019/02/01 Permalink | Reply
    Tags: P   

    postan 

    adb. Lauoinka. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: adlag.

        [lauoinka]: galopan, lauhazka, lauoinka, potikoka Ipar., laugainka g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es a galope, corriendo la posta
    fr adb. au galop
    en adb. at a gallop
    port a galope

    Postan zeharkatu ditu basoak eta zelaiak. #gaurkohitza

    postan (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 10:17 pm on 2019/01/25 Permalink | Reply
    Tags: P   

    pastikatu 

    ad. pastikatu, pastika, pastikatzen. da/du ad. Ipar. Aspertu, gogaitu. Izkribuak, ilunegi edo luzeegi izanez, pastikatzen eta nekatzen ohi du izpiritua. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    pastikatu. v. fastikatu.

    fastikatu (SP, Urt, Dv, H), pastikatu (L, BN ap. A; Dv, H (ph-)), fastigatu (H), fastiatu. (Aux. trans. e intrans.). Cansar(se), fatigar(se); aburrir(se), hastiar(se). “Fâcher” SP. “Aegrere” Urt I 301. “Calefacere” Ib. IV 57. “Pastikatu, s’impatienter” Dv. “Dégoûter. [...] Fastigatzen dire gizon hain bihurriak ikhusteaz (He) [...]. Zutaz guziz phastikatua naiz” H. Eztela fastiatzen porfiatu izateas, eskatzeas. Ber Trat 41r. Kantaz baizen minzatu nahi elukeienak fastika bailetzake bertzeak. SP Phil 328. Iskiribuak ilhunegi edo luzegi izanez fastikatzen eta nekhatzen ohi du izpiritua. ES 189. Gerla huntan ez duzu behiñere fastikatu behar. He Gudu 103. Desgustu handiegi bat sentitzen badiozu zure buruari othoitzarentzat; ez segi, hartaz osoki fastikatzerañokoan. Ib. 123s. Akitzen zen gaizoa eta, gehiago dena, pastikatzen naski. JE Bur 61. Iduri zaite, De Gaulle jenerala pastikatua zela, gauza berak erran eta merran, mintzaldi bera aipa eta maipa. SoEg Herr 17-11-1960 (ap. DRA). v. tbn. Lf ELit 150. Fastigatu: Mih 156.

    Sinonimoak: ad.

    [pastikatu] : eneatu, aspertu, gogaitu

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es da/du ad. (Ipar.) aburrir(se), fastidiar(se); cansar(se)
    fr s’ennuyer, fatiguer, dégoûter, se chagriner
    en to be/become/get bored, to tire of sb/sth, to become bored of sth

    Zutaz guztiz pastikatua naiz.  (Orotariko Euskal Hiztegia, mold.)

    pastikatu (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:23 pm on 2019/01/21 Permalink | Reply
    Tags: P   

    pulunpa 

    iz. Ipar. Urpeko igerialdia. Ik. murgil. Ez baita han tokirik pulunpa eta igeri egiteko. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    pulunpa (Arch VocGr, H), pulunpe (Dv -> A), buhunbe (Dv ->A, H (L, BN)). Zambullida. “Plongeon, action de plonger dans l’eau. Pulunpa bat egin du ur hormatuan orhoituko dena” H. v. uhunbe. Pulunpa. “Le naufrage”. Michel LPB 348 (tít.).

    Sinonimoak: iz.

    [pulunpa] : murgil, murgilketa, murgilaldi, pulunpaldi (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. (Ipar.) inmersión
    fr iz. (Ipar.) plongeon
    en iz. dive, plunge
    port iz. (Ipar.) imersão

    Ez baita han tokirik pulunpa eta igeri egiteko. (Hiztegi Batua)

    pulunpa (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel