Tagged: P Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 11:29 pm on 2020/05/14 Permalink | Reply
    Tags: P   

    prebalentzia 

    iz. Med. Gaixotasun jakin bat duten pertsonen proportzioa. Europan, elikagaien alergiaren prebalentzia % 1,4-2,4 artean dago, gaur egun, helduetan, eta 0,3-7,5 artean umeetan (Hiztegi Batua)

    Wikipedian:

    Epidemiologian, prebalentzia une batean edo aldi batean gaixotasun jakin bat pairatzen edo pairatu duten pertsonen proportzioa da, gehienetan 1.000ko, 100.000 eta 1.000.000 pertsonako definitzen dena. Definizio zabal horretan, gaixotasuna diagnostikatu berri zaien pertsonak nahiz guztiz sendatzeko bidean dauden pertsonak biltzen dira. Horrela, zehatzagoak izan arren, urbetera, 3 urtera eta 5 urterako prebalentzia-tasak definitzen dira.

    Puntu eta aldiko prebalentziak ere bereizi ohi dira, gaixo dauden edo gaixo egon direnen proportzioa une jakin batean edo aldi batean zehar jasotzen den.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es  iz. (Med.) prevalencia
    fr iz. prévalence
    en iz. prevalence
    port iz. prevalência

    Testuinguruan

    Koronabirusaren prebalentziari buruzko ikerketaren lehen emaitzen arabera, Hego Euskal Herriko biztanleen %4,4k garatu dituzte orain artean koronabirusaren aurreko IgG antigorputzak. [Prebalentziari buruzko ikerketaren lehen emaitzak, argia.eus (2020-05-14)]

     
  • Maite 11:50 pm on 2020/05/01 Permalink | Reply
    Tags: P   

    pasealdi 

    iz. Paseatzea, pasiera. Ik. paseo. Maggiek eta biek pasealdi luzeak egiten zituzten elkarrekin. (Hiztegi batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    pasealdi. (H), paseialdi (H), pasaialdi (H). Paseo. ” Pasealdi bat egin dugu, nous avons fait une promenade” H.

    Sinonimoak

    iz. [pasealdi]: ibilaldi, txango (Adorez sinonimoen hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan

    • es iz. paseo, caminata
    • en iz. walk, stroll
    • fr iz. promenade
    • port iz. passeio, caminhada

    Testuinguruan

    Goizeko pasealdiak on egingo dit. #gaurkohitza

     
  • Maite 10:17 pm on 2020/04/26 Permalink | Reply
    Tags: P   

    pikotx 

    iz. Lurra edo zorua zulatzeko lanabesa, gutxienez alde bat zorrotza duen burdina batez eta gider batez osatua dena. Pikotx zorrotzez zuloa egiten ari ziren harkaitz baten alboan. Lehen-lehenik pikotxarekin erro azkarrenak aterako dira. (Hiztegi batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    pikotx . pikotx (AN, L, BN, Sal, S, R ap. A; H, Foix ap. Lh; ph- VocBN , H, Foix ap. Lh), pikotxa , pikox , phikots (Gèze) pikotza .

    1. (AN, L, BN, Sal, S, R ap. A; H, Foix ap. Lh; ph- VocBN , H, Foix ap. Lh), pikotxa, pikox, phikots (Gèze) “Pic, bêche forte” VocBN. “Pic, pioche à une seule pointe aigue” Gèze. “Pico o piqueta” A. v. pitotxa. Pikotxa bat alzairaturik, […] pikotxa bat agoiorik. HerVal 193. Arnei zaarreko pikotxa bat begi berritu. Ib. 167. Hautsatzue zuen goldeak ezpata egiteko eta pikotxak lantzetako. Dv Ioel 3, 10 ((4, 10) Ol itai, Ker, BiblE igitai). Hamar batek zauzkaten eskuetan phikotxak, aitzurrak, phalak, zuharra errezebitu behar zuen zilhoaren egiteko. Elsb Fram 136. Bere pikotx, puda, haizkora, bi hortzeko, arrastelu, […]. Prop 1897, 126. Aurpegi balzdun miatzarijoi / ator pikotxa lepo-ganian. Laux AB 79. Sendua baintz, etsai-odolez / bustiko eunkek pikotx zorrotxoi. Ib. 80. Asturtar suarrizko amabi pikotx arkitu zituan. JMB ELG 58 (15 irualboko pikotxa, 58 suarri-pikotx). Larre haitzur eta pikotxarekin erro hazkarrenak atherako dire. Dass GAlm 1937, 82. Langileak pikoxekin mendi ederraren zilatzen. Zerb Azk 39. Oraiko jaun erretorak pikotxa eta palaharrarekin itzuli eta jorraturik lur guziak. Zerb Herr 6-8-1959, 4. Pikotxak eta sardak zorrozten ditute. Ibiñ Virgil 75. Aietako lau, pikotx zorrotzez zuloa egiten ari ziran arkaitz bizi baten alboan. Berron Kijote 149. Pala eta pikotxakin kargatzen zan bagoia. MMant 16. Tailu, pikotza edo palekin. Larre ArtzainE 57. v. tbn. Prop 1902, 151 (pikhotx). Ostolaiz 37.

    Doi doia xutik egon zen jenden bizitegia, eta hameka urteko haur baten begiek ikusi zituen pikotx ukaldika erortzen, batzu besten gainerat, sekulakotz uste zituen harri kozkorrak. Ardoy SFran 76.

    2. “(AN?), pico de montaña” A.

    3. “(G-to), estigma, mella en medio de la oreja; es la más larga” A. GOLDE-PIKOTX ( (H)). Arado.

    Sinonimoak

    iz. [pikotx]: borra, pika (Adorez sinonimoen hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan

    • es iz. pico, piqueta, zapapico
    • en iz. pick, pick-axe, pickax;
    • fr iz. pioche
    • port iz. picareta

    Testuinguruan

    Pikotx zorrotzez zuloa egiten ari ziren harkaitz baten alboan. (Hiztegi batua)

     
  • Maite 10:22 pm on 2020/01/26 Permalink | Reply
    Tags: P   

    papagai 

    iz. Hegazti igokaria, atzapar oratzaileak, moko handi sendo kakotua eta kolore biziko lumak dituena, giza ahotsa imitatzeko gai dena (Psittacula sp.). Ik. loro1. Papagai emea. Afrikako papagaia. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    papagaio. (AN-egüés-ilzarb-olza, Ae, Sal, R; Lcc), papagai (L, BN, S; Volt 103, SP, Urt Gram 10, Ht VocGr 401; ph- Foix ap. Lh.). Ref.: Bon-Ond 144; VocPir 468; Lh (papagai, phapagai). Papagayo. “Perroquet” SP, Urt y Ht VocGr. . Ximiñoak ere eta papagaiak ekhartzen baitituzte. SP Phil 202 (He 204 papagaiak; Echve Dev 238 loroak). Loro edo papagaio deritxan egazti bati irakasi eutseen esaten . Ave Maria. Añ MisE 137.

    Sinonimoak: iz.

        [hegazti igokaria]: loro Heg. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. (Zool.) papagayo, loro (Psittacula sp.)
    fr iz. (Zool.) perroquet
    en iz. (Zool.) parrot
    port iz. (Zool.) papagaio

    Papagai baten antzera gauzak errepikatzeko joera zuen.  #gaurkohitza

    papagai (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 10:04 pm on 2020/01/21 Permalink | Reply
    Tags: P   

    pausatu 

    ad. pausatu, pausa/pausatu, pausatzen || 1 da ad. Batez ere Ipar. Atseden hartu. Eta zazpigarren egunean pausatu zen. Pausatu behar denean lanari lotzea. Lo egiten dute pausatu gabe, irri egiten dute alegeratu gabe. Fededun hilen arimak bakean pausa daitezela. Ez dut orain artean bilatu non pausa, bidearen luzea ez dakidan luza. 2 da ad. Batez ere Ipar. Hil. Gaitza hezurretan sartua zuen: 1947an pausatu zen, heriotzak lotsatu gabe. Jainkoa baitan pausatu. 3 da ad. Batez ere Ipar. Nonbait emeki jarri. Txori bat pausatu zen adar gorenean. Usoa itzuli zen, nehon ez zuelako pausatzeko tokirik atzeman. 4 da ad. Batez ere Ipar. Hegazkinez eta kidekoez mintzatuz, lur hartu. Handik laster hegazkina pausatu zen Parisko aireportuan. 5 du ad. Batez ere Ipar. Jarri, ipini. Ganibeta mahai hegian pausatu. Zenbaitek taxi batzuen gainean pausatzen zituzten beren puskak. Ez du non pausa bere burua. Zure bularrean burua pausa dezadan. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: ad. Ipar. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    [atseden hartu]: abaro egin, abaroan egon, atseden hartu, atsedendu, deskantsu hartu, hats egin, errepausatu Ipar., hats hartu Ipar., asaskatu Bizk., atseden egin Bizk., atseden g.e., deskantsatu Heg. beh.
    [hil]: begiak itxi, hil, zendu jas., heriotzaz hil g.e., arimak egin zah., finatu Ipar. zah.
    [gelditu]: g.e.ausatu

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es 1 da ad. (batez ere Ipar.) pararse, detenerse; tranquilizarse 2 da ad. (batez ere Ipar.) descansar, reposarse, relajarse 3 da ad. (batez ere Ipar.) (hed.) morirse, fallecer, perecer 4 da ad. (batez ere Ipar.) posarse, permanecer 5 du ad. (batez ere Ipar.) poner, colocar, apoyar
    fr 1 da ad. (batez ere Ipar.) s’arrêter, faire une pause 2 da ad. (batez ere Ipar.) se reposer, se calmer, s’apaiser 3 da ad. (batez ere Ipar.) (hed.) mourir, décéder, expirer 4 da ad. (batez ere Ipar.) se poser 5 du ad. (batez ere Ipar.) poser, mettre en place sur
    en 1 da ad. to rest, to repose 2 da ad. to alight, to perch, to settle 3 du ad. to place, to settle, to lay
    port 1 da ad. (batez ere Ipar.) parar; tranqüilizar-se 2 da ad. (batez ere Ipar.) descansar 3 da ad. (batez ere Ipar.) (hed.) passar, falecer 4 da ad. (batez ere Ipar.) pousar-se, colocar-se, depositar-se

    Tximeleta katuaren sudurraren gainean pausatu da. #gaurkohitza

    pausatu (Gaurko hitza, CC0 Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:50 pm on 2020/01/14 Permalink | Reply
    Tags: P   

    pasaratu 

    ad. pasaratu, pasara, pasaratzen. du ad. Heg. Hari eta jostorratzez bilbe moduko bat eginik, saretu den ehuna bete, edo urratu edo zulatu dena josi. Ik. sareztatu. Galtzerdi saretua pasaratu. Zarpa zaharrak hari zaharrez pasaratzen. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    pasaratu. (G). “Zurcir” Garate 2. ª Cont RIEV 1933, 101. v. pasaiatu, pasaieztatu. .  Hemendik moztu, hortik ebaki, hango urratua pasaratu eta hemen adabakia ipini, ez da Berlangak gogoan zeukan soinekoa ezagutuko duenik. Euskal idazlan guztiak (1988). “>MEIG I 192. Zarpa zaharrak hari zaharrez pasaratzen. Euskal idazlan guztiak (1988). “>MEIG VIII 99.

    Sinonimoak: ad. Heg.

        [sareztatu]: saretu Ipar., sareztatu Ipar. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es ad. du ad. (Heg.) zurcir, remendar, repasar
    fr raccommoder, repriser, recoudre
    en darn, sew up, mend
    port costurar, coser, cerzir

    Galtza zahar hauek pasaratzen ari naiz (Elhuyar hiztegia)

    pasaratu (Argazkia: WikiHow)

     
  • Maite 11:02 pm on 2020/01/07 Permalink | Reply
    Tags: P   

    putzak eduki 

    ad. Haserre egon.  (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: ad.

    [haserre egon]: haserre izan, kexu izan, koskan izan Ipar., samur izan Ipar., haserre egon Heg. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es ad. estar enfadado
    fr ad. être fâché, -ée
    en ad. be angry
    port ad. estar com raiva

    Ez dakit zer pasatzen zaion, baina gaur egundoko putzak dauzka(Hiztegi batua)

    putzak eduki (Gaurko hitza, CC0 Domeinu Publikoa)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel