Tagged: P Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 8:01 pm on 2017/07/26 Permalink | Reply
    Tags: P   

    putzontzi 

    adj. Adkor. Harroputza. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    putzontzi.

    1. “Eolipila, una como calabaza o pera de metal que llena de agua y puesta al fuego sopla mucho” Lar. v. puzpila.

    2. (V, L-ain ap. A; Zam Voc; -onzi Añ (V), Izt 85r), putz-untzi (T-L). “Preciado, que él mismo se tiene en mucho” Añ. “(msOch), orgulloso” A. “Pédant” T-L. “Murriático” A Apend. “Braguillas, de mal genio [...] (V-ger)” A EY III 372. Ama itzontzi, alaba putzontzi. EZBB I 32.

    3. (R-uzt), putzuntzi (B). Ref.: A (putzontzi, putzuntzi); Izeta BHizt2 (putzuntzi). Pedorrero. “Putzuntzi, ire ondoan eztiagoken” A. “Badirela emen putzuntziek. Au useña” Izeta BHizt2.

    Sinonimoak: izond. g.e.

        [harroa]: arrandia, arranpalo, burgoi, buruharro, buruiritzi, buruzut, gorati, haizetsu, hanpurutsu, harro, harroputz, ustetsu, farfaila Ipar., haidor Ipar., handios Ipar., fier Ipar./Naf., fanfarroi beh., goi-nahi g.e., haizeputz g.e., handiputz g.e., handiusteko g.e., hantustetsu g.e., hantuts g.e., harroti g.e., banaloriatsu zah., fardo Ipar. g.e., hankor Ipar. g.e., hanpurus Ipar. g.e., urgoi Ipar. g.e., burupetsu Ipar. zah., fazati Ipar. zah., superbio Ipar. zah., soberbio Heg. zah. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) orgulloso/sa, engreído/da, arrogante (2) pedorrero/ra, pedorro/rra
    fr (1) fier, (péjoratif) orgueilleux, arrogant (2) péteur
    en (1) proud, vain, conceited; arrogant, haughty
    port (1) orgulhoso(a), vaidoso(a), convencido(a) (2) vulg peidão(ona), peidorreiro(a)

    Putzontzi halakoa!

    putzontzi (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:37 pm on 2017/06/06 Permalink | Reply
    Tags: P   

    porrokatu 

    iz. porrokatu, porroka, porrokatzen 1 da/du ad. Hautsi, xehatu; suntsitu, desegin. Mokorrak porrokatu. Eultzia berehala porrokatzeko. Harresiak porrokatu. Zurezko eta harrizko jainkoak porrokatzen dituzte. Nire bihotza urrikalmenduz porroka dezan. 2 da/du ad. Irud. Bekatuaren kateak porrokatu. 3 da ad. Erabat nekatu. Arras unatua, izerditua eta porrokatua. Agertuko da porrokatua eta zutik ezin egonez. || porrokatu 2 adj. Amorratua, sutsua. Langile porrokatuak. Jokalari porrokatua. Herri hizkuntza zale porrokatuak zirelako. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: ad. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

        [hautsi]: apurtu, hautsi, puskatu, koskatu Ipar.
        [suntsitu]: alferrik galdu, apurtu, arraskatu, birrin-birrin egin, desegin, desolatu, errautsi, hauts bihurtu, hauts egin, hondatu, suntsitu, trimin-trimin egin, triskatu, triskilatu, zatitu, zehatu, zirpildu, andeatu Ipar., arrabaskatu Ipar., aurritu Ipar., barreiatu Ipar., deboilatu Ipar., funditu Ipar., gaizkitu Ipar., mamikatu Ipar., partekatu Ipar., porroskatu Ipar., sakailatu Ipar., xehakatu Ipar., xehatu Ipar., zatikatu Ipar., zirtzikatu Ipar., banatu Bizk., birrindu Bizk., laskitu Bizk., lorrindu Bizk., trimindu Bizk., zuzitu Bizk., abarrikatu Naf., izorratu beh., galetsi jas., abarrakitu g.e., atarratu g.e., triska egin g.e., arrasatu zah., arrazatu zah., destruitu zah., narriatu zah., puskakatu Ipar. g.e., bilakatu Ipar. zah., partaiatu Ipar. zah.
    porrokatu izond.
        [amorratua]: amorratu, sutsu

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) du ad. [xehatu, txikitu] despedazar, destrozar, partir (2) du ad. [suntsitu] (hed.) destrozar, deshacer (3) du ad. [minik eman gabe, borrokan aritu] (Ipar.) luchar agarrados (4) du ad. Ik. borrokatu || (1) izond. extremado, -a, exagerado, -a, empedernido, -a, tenaz, muy amante de (2) izond. cansado, -a, rendido, -a; destrozado, -a
    fr (1) du ad. [xehatu, txikitu] détruire, découper, rompre (2) du ad. [suntsitu] (hed.) défaire, détruire || izond. acharné, -ée ; exagéré, -ée ; invétéré, -ée
    en ad. to break, to smash, to tear to pieces; to devastate, to destroy || izond. zealous, avid; mad; enthusiastic

    Langile porrokatuak dira.

    porrokatu (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

    Save

     
  • Maite 11:39 pm on 2017/06/02 Permalink | Reply
    Tags: P   

    petrikilo 

    iz.  Sasimedikua. Petrikilo batek konponduko dizkio hezurrak. Mediku, sasimediku eta petrikiloak. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz.

        [sasimedikua]: jainko txiki, sasimediku, sendalari, enplastero Heg. beh. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. iz. curandero, -a, matasanos, mediquillo, -a
    fr iz. guérisseur, -euse
    en iz. quack (doctor)
    port iz. curandeiro, -a

    Gipuzkoako petrikilo bati jarritako isunak herri jakintzaren eta medikuntza ofizialaren arteko harremanari buruzko eztabaida jarri du mahai gainean. Sasi-zientziak salatzen dituztenek txalotu dute debekua, baina badira, zientziatik ere, mendeetako ezagutza bat galduko den beldur direnak. [Aho biko belarrak, Edu Lartzanguren (Bizigiro, 2017-06-02] (Berria.eus)

    petrikilo (Argazkia: eitb.eus)

     
  • Maite 6:57 pm on 2017/05/28 Permalink | Reply
    Tags: P   

    panpalina 

    iz. 1 iz. Ipar. Txilina. Panpalina mihia. Panpalina-soinuz. 2 iz. Ipar. Lgart. Barrabila. Ik. potro. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    panpalina (B, BN-baig-lab; Aq 1079 (AN), Dv, H, VocB), panpalin (AN-ulz; T-L). Ref.: A; Satr VocP; Iz Ulz (panpalin); Izeta BHizt2.

    1. Campanilla; cencerro, esquila. “Clarine” Dv. “Clochette” T-L. “Xakur oi panpalinekin dabile” Izeta BHizt2. Triki triki bazoan [astoa] / panpalina soinuz. Zby RIEV 1908, 760. Badakarza [Txerreroak] gerrian panpalina eta xilintxa batzu. JE Bur 141n. Piarresek eta haren lagunek terrententen ekartzen zituzten karrikarat [sukilak], panpalina soinutan. Barb Piar I 58. Zeren baduzu joare eta joare… [...] Behi uztartuentzat [baditutzu]: panpalinak, hauk ohorezko joareak. GH 1958, 263. Hamar bat itzain, lerro-lerro, denak kantuz, [...] panpalin-xilintxen eta orgen kirrinken artetik! Larz GH 1959, 88. Kabala guziak ziren panpalinetan eta saielean (kalainketan), kopetako itze eta kuskuladunekin… Ib. 86.

    2. “(B), galillo o úvula de la garganta” A.

    3. “(B), partes pudendas del hombre” A

    Sinonimoak: iz. Ipar.

        [txilina]: ezkilatxo, kanpaitxo, txilin  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. (Ipar.) campanilla (2) iz. (Ipar.) (arrt.) (batez ere pl.) huevo, cojón
    fr clochette
    en small bell
    port sineta, campainha

    Ondoan zuen panpalina bati eragin zion.

    panpalina (Argazkia: etsi.com)

     
  • Maite 10:48 pm on 2017/03/03 Permalink | Reply
    Tags: P   

    palu 

    iz.  Bizk. Lgart. Makila-ukaldia. Ondo eginen pagua, ate ostean palua (esr. zah.).  (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: iz. Bizk. beh.

        [makilukaldia]: makilukaldi Ipar., makilada Heg., makilakada Heg., makilaka g.e., makilazo Heg. beh. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. palo, vara (2) iz. (B) (lgart.) golpe, porrazo
    fr (1) bâton (2) coup
    en (1) stick (2) blow,  thump
    port (1) vara (2) (golpe) porrada, surra

    Ondo eginen pagua, ate ostean palua (esr. zah.).  (Hiztegi Batua)

    palu (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:40 pm on 2017/02/18 Permalink | Reply
    Tags: P   

    plegu 

    iz. 1 iz. Batez ere Ipar. Tolesa. Atorra zuria, hamabi plegu xeherekin. Oihal bat lau plegutan ezarri. 2 iz. Irud. Bihotzen plegu gordeak ditu argi ikusten. Gure alkate jauna bi plegu egina, arrunt konkortua dugu. 3 iz. Erditik tolesturiko orriek osatzen duten multzoa, liburuxka baten itxura duena. Liburuen ordez, plegu solteak eta eskuizkribuak ibiltzen ziren eskuz esku. 4 iz. Batez ere Ipar. Ohitura. Uzten ez baduzu hartu duzun plegu hori. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: iz. Ipar.

        [tolesa]: aloz, izur, toles, tolestura, izurdura Ipar.  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. [tolestura] (batez ere Ipar.) pliegue, doblez; arruga (2) iz. [ohitura] (batez ere Ipar.) hábito, costumbre
    fr (1) iz. [tolestura] (batez ere Ipar.) pli, ride (2) iz. [ohitura] (batez ere Ipar.) habitude, coutume
    en (1) iz. [tolestura] fold; pleat; crease (2) iz. [ohitura] habit, custom
    port (1) iz. prega, dobra (2) iz. hábito, costume

    Urtarrilaren amaieran egin zen publiko Bizkaiko Batzar Nagusietako lan saioak, argitalpenak eta bestelako dokumentuak transkribatzeko zerbitzuaren lizitazio-iragarkia eta baldintzetako batek arreta deitu du: testuen itzulpena bizkaieraz egin dadila agintzen du baldintza teknikoen pleguak. [Bizkaiko Batzar Nagusien aktak bizkaieraz itzuli beharko ditu zerbitzua eskuratu nahi duen enpresak, Argia.eus (2017ko otsailaren 17an)]

    plegu

     
  • Maite 11:31 pm on 2017/01/24 Permalink | Reply
    Tags: P   

    pan 

    onomat. Tiro baten edo eztanda baten onomatopeia. Ik. pun. Pan-pan!, lau tiro eman eta seko utzi zuten.  (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    pan.

    1. (Onomat. de tiro o estallido). Horra non duzun [zozoa] aihen batean, edo mahats hesolaren gainean. Pan!… Lurrean da lehena. Eskual 10-9-1909, 2. Emazteak xirio benedikatua piztearekin du ortziak zapart egin, pan-pan, bi aldiz. Eskual 20-6-1913, 2. Alegia eta harma, luze luzea, bi besoak aintzin emaiten ditu [...], eta [...] gogoz eta ahoz, tiroa emaiten dio: Pan! Pan! Barb Sup 29. Pan-pan! lau tiro eman eta seko utzi zuten. Ugalde Iltz 59. Hamabortz jende pan-pan-pan lurrean betikotz etzanak, [...] hiltzalea bera pan-pan-pan hila. SoEg Herr 18-8-1966, 1. Itsas aatea jeiki, / ari ere pan-pan! Zendoia 105. Itxaperuak pan-pan / goian leertzean. Ib. 152.

    2. (Onomat. de golpe). Eta jo ezker, jo eskuin, pan! pan! eskuz, jatsaz eta erkatzaz. Barb Sup 98.

    (Onomat. de golpes en la puerta). Etxen sartu zare ba? Pan, pan! Hela! Nor da hor? HU Zez 33. Eta atheari panpaka hasten: Pan, pan, pan! Barb Sup 38.

    Sinonimoa: pun (Hiztegi batua)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es ¡buuum! (onom. estallido fuerte), ¡bang!; ¡pam, pam! (disparo de pistola); ¡toc, toc!; ¡tras, tras!,¡pon, pon! (golpe en la puerta)
    fr (noise)[of gun, firework, explosion] détonation; [of door] claquement
    en bang, pow (disparo de pistola) ; knock knock (golpe en la puerta)

    Pan, pan! Hela! Nor da hor? HU Zez 33.  (Orotariko Euskal Hiztegian)

    pan (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel