Tagged: P Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 10:04 pm on 2020/01/21 Permalink | Reply
    Tags: P   

    pausatu 

    ad. pausatu, pausa/pausatu, pausatzen || 1 da ad. Batez ere Ipar. Atseden hartu. Eta zazpigarren egunean pausatu zen. Pausatu behar denean lanari lotzea. Lo egiten dute pausatu gabe, irri egiten dute alegeratu gabe. Fededun hilen arimak bakean pausa daitezela. Ez dut orain artean bilatu non pausa, bidearen luzea ez dakidan luza. 2 da ad. Batez ere Ipar. Hil. Gaitza hezurretan sartua zuen: 1947an pausatu zen, heriotzak lotsatu gabe. Jainkoa baitan pausatu. 3 da ad. Batez ere Ipar. Nonbait emeki jarri. Txori bat pausatu zen adar gorenean. Usoa itzuli zen, nehon ez zuelako pausatzeko tokirik atzeman. 4 da ad. Batez ere Ipar. Hegazkinez eta kidekoez mintzatuz, lur hartu. Handik laster hegazkina pausatu zen Parisko aireportuan. 5 du ad. Batez ere Ipar. Jarri, ipini. Ganibeta mahai hegian pausatu. Zenbaitek taxi batzuen gainean pausatzen zituzten beren puskak. Ez du non pausa bere burua. Zure bularrean burua pausa dezadan. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: ad. Ipar. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    [atseden hartu]: abaro egin, abaroan egon, atseden hartu, atsedendu, deskantsu hartu, hats egin, errepausatu Ipar., hats hartu Ipar., asaskatu Bizk., atseden egin Bizk., atseden g.e., deskantsatu Heg. beh.
    [hil]: begiak itxi, hil, zendu jas., heriotzaz hil g.e., arimak egin zah., finatu Ipar. zah.
    [gelditu]: g.e.ausatu

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es 1 da ad. (batez ere Ipar.) pararse, detenerse; tranquilizarse 2 da ad. (batez ere Ipar.) descansar, reposarse, relajarse 3 da ad. (batez ere Ipar.) (hed.) morirse, fallecer, perecer 4 da ad. (batez ere Ipar.) posarse, permanecer 5 du ad. (batez ere Ipar.) poner, colocar, apoyar
    fr 1 da ad. (batez ere Ipar.) s’arrêter, faire une pause 2 da ad. (batez ere Ipar.) se reposer, se calmer, s’apaiser 3 da ad. (batez ere Ipar.) (hed.) mourir, décéder, expirer 4 da ad. (batez ere Ipar.) se poser 5 du ad. (batez ere Ipar.) poser, mettre en place sur
    en 1 da ad. to rest, to repose 2 da ad. to alight, to perch, to settle 3 du ad. to place, to settle, to lay
    port 1 da ad. (batez ere Ipar.) parar; tranqüilizar-se 2 da ad. (batez ere Ipar.) descansar 3 da ad. (batez ere Ipar.) (hed.) passar, falecer 4 da ad. (batez ere Ipar.) pousar-se, colocar-se, depositar-se

    Tximeleta katuaren sudurraren gainean pausatu da. #gaurkohitza

    pausatu (Gaurko hitza, CC0 Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:50 pm on 2020/01/14 Permalink | Reply
    Tags: P   

    pasaratu 

    ad. pasaratu, pasara, pasaratzen. du ad. Heg. Hari eta jostorratzez bilbe moduko bat eginik, saretu den ehuna bete, edo urratu edo zulatu dena josi. Ik. sareztatu. Galtzerdi saretua pasaratu. Zarpa zaharrak hari zaharrez pasaratzen. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    pasaratu. (G). “Zurcir” Garate 2. ª Cont RIEV 1933, 101. v. pasaiatu, pasaieztatu. .  Hemendik moztu, hortik ebaki, hango urratua pasaratu eta hemen adabakia ipini, ez da Berlangak gogoan zeukan soinekoa ezagutuko duenik. Euskal idazlan guztiak (1988). “>MEIG I 192. Zarpa zaharrak hari zaharrez pasaratzen. Euskal idazlan guztiak (1988). “>MEIG VIII 99.

    Sinonimoak: ad. Heg.

        [sareztatu]: saretu Ipar., sareztatu Ipar. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es ad. du ad. (Heg.) zurcir, remendar, repasar
    fr raccommoder, repriser, recoudre
    en darn, sew up, mend
    port costurar, coser, cerzir

    Galtza zahar hauek pasaratzen ari naiz (Elhuyar hiztegia)

    pasaratu (Argazkia: WikiHow)

     
  • Maite 11:02 pm on 2020/01/07 Permalink | Reply
    Tags: P   

    putzak eduki 

    ad. Haserre egon.  (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: ad.

    [haserre egon]: haserre izan, kexu izan, koskan izan Ipar., samur izan Ipar., haserre egon Heg. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es ad. estar enfadado
    fr ad. être fâché, -ée
    en ad. be angry
    port ad. estar com raiva

    Ez dakit zer pasatzen zaion, baina gaur egundoko putzak dauzka(Hiztegi batua)

    putzak eduki (Gaurko hitza, CC0 Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:53 pm on 2019/12/17 Permalink | Reply
    Tags: P   

    pipermorro 

    iz. Piper mota mamitsu eta gozoa (Capsicum annuum). Agure zahar bat, pipermorroa zirudien sudurrarekin. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    PIPER-MORRO ( (G, AN ap. A)). Pimiento morrón. Agure zar bat ere bai, piper-morrua zirudien sudurrarekin. Alz Txib 84. Jatetxe batean arroz-pilloa, piper morroak gorri-gorri gaiñean zituala. JAzpiroz 121

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. (Bot.) pimiento morrón
    fr iz. poivron, piment carré
    en iz. sweet pepper
    port iz. pimento morrone

    Hiru pipermorro handi erosi genituen. #gaurkohitza

    pipermorro (Gaurko hitza, CC0 Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 9:23 pm on 2019/12/15 Permalink | Reply
    Tags: P   

    palmondo 

    iz. 1 iz. Eskualde beroetako zuhaitza, enbor luze, latz eta soilekoa, enborraren buruan hostoz osaturiko adaburua duena eta loreak mordoetan dituena (Phoenix dactylifera, etab.). Palmondoak eta kokondoak. Palmondo basoa. Gizon zuzena loratzen da nola palmondoa. Lizarrak eta palmondo nanoak burumakur zeuden. 2 iz. (Hitz elkartuetan, bigarren osagai gisa). Belauniko zegoen datil palmondo baten azpian. Azukre palmondoa. Olio palmondoa. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    palmondo.
    (Urt IV 409, Dv→Diccionario Vasco-Español-Francés hiztegiari (1905-1906) dagokio.”>A), palma-ondo (Lexique Français-Basque. “>T-L). Palmera.  Egipto’n eguzkijak berotzen dauz palmondo ta ostantzeko zugatzak. Ipuñak (1927). Oscar Wilderen ipuinen itzulpena.”>Altuna 21. Abarrak kuskuz beterik zeuden, urre palmondo antzo. Or Mireio (1930). F. Mistralen obraren itzulpena. “>Mi 30. Guano deritzaion palmondo orri-mami lodiz egindakoa zan. AGoen Agurea 17. Orobat palmondo arroa ta itsasora begira dagoen lerrondoa. Ibiñ Bergiliren Idazlanak osorik: Unai-Kantak eta Alor-Kantak (1966). “>Virgil 83s. Gizon zuzena loretzen nola palmondoa. Ardoy San Frantses Jatsukoa (1966).”>SFran 348. Palmondo haundi baten pean. Lasa Poema bilduma (1971). “>Poem 58. Ekarri handik olibondo, pinu, mirto, palmondo eta orridun zuhaitzen adarrak. BiblE Neh 8, 15. Cannesko urrezko palmondoa. Mitxelenaren idazlan hautatuak (1972). “>MIH 326.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. (Bot.) palmera; palma; palmito
    fr iz. (Bot.) palmier
    en iz. palm (tree)
    port iz. palmeira

    Paradisuaren pareko uharte batean geunden biok eta maitasuna isuri eta isuri ari zen palmondo artean. [Groenlandiako lezioa, Bernardo Atxaga (Erein, 1998)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    palmondo (Gaurko hitza, CC0 Creative Commons)

     
  • Maite 11:14 pm on 2019/10/20 Permalink | Reply
    Tags: P   

    pusatu 

    ad. Pusatu, pusa, pusatzen. du ad. Ipar. Bultzatu. Gizon gazteak pusatzen du haurra uretara. Honek tira, hark pusa. Deabruak pusatzen gaitu egitera gaizki. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    1. (B, BN-arb; H; ph- Urt II 107, VocBN , Dv), pusetu (B). Ref.: Diccionario Vasco-Español-Francés hiztegiari (1905-1906) dagokio.”>A; Gte Erdarakadak. Euskaraz ongi mintzatzeko Hiztegia. Zazpi Probintzietako Adibideak (1988). “>Erd 261; Izeta BHizt (pusetu).  Empujar; hacer ir, empujar hacia. “Pousser” Dv. ” Arthaldea mendiko alderat pusatzea ” H. ” Aitak pusaturik, akulaturik joan da (BN-arb)” Gte Erdarakadak. Euskaraz ongi mintzatzeko Hiztegia. Zazpi Probintzietako Adibideak (1988). “>Erd 261. Erresekek nola baitute / batak bertzea pusatzen. Eguia Catholicac (1686). “>Gç 174. Ardüra zure nahiküntek gortzen eta phusatzen zütie. “Impellunt” . Jesu-Kristen imitacionia. Çuberouaco uscarala [...] utçulia (1757). “>Mst III 11, 1 (SP ertxatu, Ch borthizki erabili, Ol oldarrez eragin). Bestek ahulgatuz edo pusatuz bertutiari jarraikiten direner. Aphonsa Rodriguez [...] Aitaren [...] praticaren pparte bat Heuzcarala itçulia (1782). “>AR 19. Tenpora bertan jinen duk, / nahi beikirate pusatu. Astolasterrak. “>AstLas 16. Horien ororen pusatzeko ardu eta likür huna. L”oeuvre poétique de Pierre Topet-Etchahun. J. Haritschelhar (arg.). ‘”>Etch 498. Debriak phusatzen gütü egitera gaizki. Ib. 666. Hunek tira, harrek pusa. Fableac edo aleguiac Lafontainenetaric berechiz hartuac (1852). “>Gy 18. Gizon gaztiak phusatzen dü haurra hurialat. Ip Maria Birjinaren hilabetia (1894). “>Hil 157. Eta haiekin [jin zen] Josef adinian jadanik aitzinatia, Jinkoaren Izpiritiak phusatürik. Ib. 65. Pusa zak bertze alderditik, bertzenaz lurrerat yoain dituk egurrak. XX-garren mendeko Nafarroako Euskal idazlariak (~1930). “>Zub 74. Jo lurra eta pusa bagoneta. Larre Ene Artzain-etxolak (2001). “>ArtzainE 164.  v. tbn. Etchebarne 135. Impulsar, hacer andar (un asunto).  Aitak zeitan haurreki prozesa phusatü. L”oeuvre poétique de Pierre Topet-Etchahun. J. Haritschelhar (arg.). ‘”>Etch 182.
    2. Golpear (en la puerta).  Pusa zazue eta idekiko zaitzue. “Pulsate” (Mt 7, 7). Gç 97 (Lç bulkha, He, Ker, IBk, IBe at(h)ea jo, Dv, Ur, Ip, Echn, Ol, Leon jo).
    3. (H; ph- S ap. Le Basque de la Basse-soule Orientale (1939) liburuko hiztegiari dagokio. “>Lrq ). Brotar las plantas. “Pousser, croître” Le Basque de la Basse-soule Orientale (1939) liburuko hiztegiari dagokio. “>Lrq.  Zer uste duk? Dolarrek, sasitan martxutxek bezala, pusatzen dutela? Larz Iru ziren (1962). “>Iru 28. Joan zen pentzetan itzuli baten egitera, ikusteko ea bazkak pusatu zuen. Erramun harginaren oroitzapenak (1989). “>Etchebarne 27. Hacer brotar.
    Noiz ere haren adarrak hasten baitire guritzen, eta hostoak pusatzen dituenean. TB Mt 24, 32 (Lç hostotu).
    4. (H). Hacer subir los precios; pujar.  Zunbaitek balekie inkantin dela saltzen, / dama franko balizate antxeraren phusatzen. ‘Pour pousser les enchères’ . L”oeuvre poétique de Pierre Topet-Etchahun. J. Haritschelhar (arg.). ‘”>Etch 516.
    5. Lanzar, proferir. ” Hasperen minak, oihu minak pusatzea, pousser des soupirs, des cris plaintifs, perçants” H.

    Sinonimoak: ad. Ipar.

        [bultzatu]: bultza egin, bultza eragin, bultzatu, saka egin, sustatu, bulkatu Ipar./Naf., bultzakatu g.e., aitzinatu Ipar. g.e., bultatu Ipar. g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) du ad. (Ipar.) empujar (2) du ad. (Ipar.) llamar
    fr du ad. (Ipar.) pousser, bousculer
    en push
    port empurrar

    Honek tira, hark pusa. (Hiztegi batua)

    pusatu (Gaurko hitza, CC0 Domeinu Publikoa)

     

     
  • Maite 11:53 pm on 2019/09/30 Permalink | Reply
    Tags: P   

    pozoitu 

    ad. pozoitu, pozoi/pozoitu, pozoitzen. 1 da/du ad. Pozoia hartuz edo emanez hil, edo hiltzeko zorian gertatu edo ezarri. Zazpi urte zituela pozoitu nahi izan zuten, baina ez zion edariak ezer egin. Arimak belarriaz pozoitzen dira, eta gorputzak ahoaz. Suge gaiztoak hozka pozoitzen du. Pozoitua hil zen. Bere burua pozoitu du. 2 du ad. Zerbaiti pozoia nahasi, pozoia ipini. Abereen bazkalekuak pozoitu. Ura pozoitu zuten. 3 du ad. Irud. Sugeak paradisua pozoitu baino lehen. 4 (Era burutua izenondo gisa). Gaurkoa ez da egun txarra lore sorta pozoitu bat niri bidaltzeko. Nire mihi pozoitua. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    Sinonimoak: ad.

        [pozoindatu]: edendu, pozoindatu Ipar., pozoatu Ipar. zah. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) da/du ad. envenenar(se), matar/morir con veneno; intoxicar(se) (2) du ad. envenenar, poner veneno
    fr (1) du ad. envenenar, poner veneno (2) du ad. empoisonner
    en da/du ad. to poison
    port (1) da/du ad. envenenar-se

    “Hire anaiak pozoitu egin nahi hau, Pantxo.” Pantxok baietz egin zuen buruaz. [Soinujolearen semea, Bernardo Atxaga (Pamiela, 2003)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    pozoitu (Argazkia: DISNEY)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel