Tagged: J Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 11:47 pm on 2019/08/17 Permalink | Reply
    Tags: J   

    jaigai 

    iz. Jai-bezpera (5000 Hiztegia)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    jaigai, jeigei (SP, Dv, A (que cita a O), H (BN, S)). “Ieigeiak, les vigiles des bonnes fêtes” O VocPo. “Vigilia, víspera de fiesta” A. Barur egik ieigeietan. O Po 54.

    Sinonimoak: iz.

    [jaigai] : jai-bezpera (5000 Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. víspera de fiesta
    fr iz. veille de jour férié
    en iz. holiday eve
    port iz. véspera de feriado

    Batzuk jaiak jaigaietan ospatzen hasten dira.  #gaurkohitza

    jaigai (Gaurkohitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:47 pm on 2019/08/14 Permalink | Reply
    Tags: J   

    jasanezin 

    adj. Ezin jasanezkoa. Ik. jasangaitz. Bere bakartasunaren zama jasanezina. Tentsioa jasanezina zen ordurako. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    jasanezin. Insoportable. v. EZIN JASANEZKO. Orrengandik lotsagabekeri yasan-eziñok entzun bear ote ditut? Zait Sof 69. Len, yasan-eziñak, noski; orain, ordea, areago. Ib. 154. Bere bakartasunaren azta jasan-ezina zedukan. Mde HaurB 109.

    Sinonimoak: izond. Ipar. jas.

        [paraezina]: eramangaitz, pairaezin jas., pairagaitz jas., jasangaitz Ipar. jas., eroangaitz Bizk. g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es izond. intolerable, insoportable
    fr izond. insupportable, intolérable
    en izond. unbearable, intolerable
    port izond. intolerável, insuportável

    Egoera jasanezina da. #gaurkohitza

    jasanezin (Argazkia: @ikiagirre)

     
  • Maite 7:21 pm on 2019/08/04 Permalink | Reply
    Tags: J   

    judikatu 

    ad. judikatu, judika, judikatzen. (du) Zub. Epaitu, jujatu. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    judikatu. Juzgar. Eztezazuela iudika, iudika etzaiteztenzát. Lç Mt 7, 1 (He jujatu). Berzeren zerbitzaria iudikatzen duana. Lç Rom 14, 4. Goganbehartu edo arinki iudikatu. Hm 195. Besteren jüdikatzian. Mst I 14, 1. Judikatu gabe kondenatu zaitue. Arti MaldanB 209. (BN-lab-arb, S; Foix ap. Lh). Ref.: A; Lrq. “Censurar, criticar” A. Asteko denbora iragaiten mündiaren jüdikatzen. Etch 304.

    Sinonimoak: ad. Zub.

    [epaitu]: ebatzi, epaitu, jujatu Ipar., juzgatu Heg. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es du ad. (Ipar.) juzgar
    fr du ad. (Ipar.) juger
    en du ad. (Ipar.) to judge; to sentence
    port du ad. (Ipar.) julgar

    Judikatu gabe kondenatu zaitue. Arti MaldanB 209. (Orotariko Euskal Hiztegia)

    judikatu (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:58 pm on 2019/05/02 Permalink | Reply
    Tags: J   

    jazarpen 

    iz. Jazartzea. Ik. esetsaldi. Hirurehun urtez Eliza hersturan bizi da; jazarpenik izugarrienak jasateko ditu. Juduen jazarpena. || eskola jazarpen, eskola-jazarpen Eskola bateko ikasle batek beste ikasle baten edo ikasle-talde baten aldetik tratu txar jarraitua, fisikoa nahiz morala, jasotzea. Barakaldoko eta Santurtziko udalek webgune berria aurkeztu zuten atzo, eskola-jazarpeneko kasuen aurrean biktimak aholkatzeko. || sexu jazarpen, sexu-jazarpen Norbaitek, beste norbaiti, bereziki nagusi batek mendeko bati, honek gogoko ez dituen sexu adierazpenak edo sexu eskaerak gogaikarri edo iraingarri zaizkion eran behin eta berriz egitea. Sexu jazarpenak helburu sexualak ditu, alegia, mesede sexual bat bilatzen da, nolabait esateko. Israelgo presidente ohia bortxaketa eta sexu jazarpen delituen errudun dela erabaki du Tel Aviveko Barrutiko Auzitegiak. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    jazarpen (Dv, A).

    Persecución; ataque. “Persecución” A (que cita Dv Mt). v. jazarkunde. Dohatsu jazarpenak zuzenarengatik egartzen dituztenak. Dv Mt 5, 10 (Ir YKBiz 118 yazarpena; Lç persekutatzen direnak, He, Lg II 146 persekuzionea, HeH kalte, EvL, TB persekutatuak direnak, SalabBN persekuzionia, Ol esetsien, Leon gaizki erabiliak). Edozeñek [...] bateko eun izango ditu mundu onetan yazarpenen erdian (Mc 10, 30). Ir YKBiz 352 (Ol (ed. 1958) y-, Or jazarpen; Dv jazargo, Ol yazarri, Arriand jazarrikaldi). Era orotako jazarpenak gaindituz –jendealdatze, presondegi [...]. Mde Pr 234. Txakur bakar eta apal aren kaltezko jazarpena. Erkiag BatB 58. Auetatik aunitz, jazarpen eta zorigaitz aldiko beroz eta oñazez sortuak ditu. Gazt MusIx 63. v. tbn. Pi Imit I 18, 1 (yasarpen). En DFrec hay 7 ejs.

    “Action d’accuser” Dv.

    Sinonimoak: iz. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    [erasoa]: agresio, akometamendu, eraso, esetsaldi, esetsi, jaukimendu, jaukitze, pertsekuzio, atakada Ipar., bulta Ipar., jazarkunde Ipar., oldar Ipar., atake beh., hertsamen g.e., jazar g.e., jokada g.e., asaldu Ipar. zah.
    [atzemateko jarraitzea]: esetsaldi, esetsi, jazarkunde Ipar.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. persecución, embestida, agresión (2) iz. acoso (3) iz. (Kir.) [txirrindularitzan] persecución
    fr (1) iz. harcèlement (2) iz. répression, persécution
    en iz. persecution
    port (1) iz. perseguição, agressão (2) iz. acosso, assédio

    Bullyingari edo eskola jazarpenari aurre egiteko indar guztiak batzea ezinbestekoa da. #gaurkohitza

    jazarpen (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:47 pm on 2019/02/15 Permalink | Reply
    Tags: J   

    jagoletza 

    iz. Zaindaritza. (Hiztegi Batua)

    Orotariko EHiztegian

    jagoletza, jagolatza.

     Custodia, vigilancia. v. zaintza. Amagandik alde egin ebanik ona, ez dau mutillak orrelako txera ta jagolatza gozo samurrik izan. Erkiag BatB 198.

    Beste hizkuntza batzuetan Elhuyar eta Wordreference hiztegietan

    es  iz. vigilancia, guardia

    fr iz. gardiennage, surveillance, garde

    en iz. guard;  custody;  watch

    pr iz. guarda, custodia

    Elenarekiko ardura eta jagoletza zorroztuko zituen. Kartografien eta mikrobio narratiboen artean, AMAIA ITURBIDE (Maiatz, 2013) Orr.: 268

    jagoletza (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 9:29 pm on 2018/09/23 Permalink | Reply
    Tags: J   

    jeloskor 

    iz. 1 adj. Maite duen pertsonarekiko jeloskortasuna sentitzen duena. Senar jeloskor batek bere emaztea hil zuela. 2 adj. Bekaiztia. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    jeloskor (B, S; SP, Chaho, Gèze, Dv, H, VocB). Ref.: A; Lrq; Izeta BHizt (y-).

    1. Celoso. “Jaloux” SP y Gèze. “Sujet à la jalousie. Jelos izan daite behin, bainan jeloskorra bethi da jelos” Dv. O Israeleko Iainko guziz bortitza eta arima fidelen maitatzaille jelozkorra. “Zelator”. SP Imit III 20, 3. Ezen ni nauk Eternal hire Iainkoa, Iainko borthitza, ieloskor dena. Urt Ex 20, 5 (Dv, Bibl bek(h)aizkor, Ur zelotsu). Samurra da bere kreaturen alderat; ordean denbora berean Jinko yeloskor bat da. Mih 98. Martxuan sorthiak (neskatilak) jeloskor eta desplazent izanen dirade. Mustafa 217 (ap. DRA). Aita jeloskor batek dizü kausatü: / zure ikhustetik, / gehiago mintzatzetik / hark nizü pribatü. ChantP 6. Jeloskorrik eztüzü eiheazaiñetan / ardüra kanpun tüzü kanpokuk eihean. Xikito 7. Senar jeloskor batek bere emaztea hil. Mde HaurB 38. Dena jeloskorra, nahiz ba zuen arrazoina ere. Segurrenik ezagutzen zukeen bere emaztea. Etchebarne 86.

    2. + jelozkor. Celoso, vigilante, preocupado. Bere estatuko ohoreaz ieloskor den alhargunak. SP Phil 422 (He 426 ardura duen). Zeinaren [bihotzaren] kastitateaz arima bihotzdunak paregabeki ielozkor baitire. SP Phil 261 (He 263 jeloskor).

    3. (S ap. Lrq; Chaho, H), deloskor. Envidioso. “Ombrageux” Lrq. Ieloskor izatu zen bere aizpa Leaz. Urt Gen 30, 1 (BiblE jeloskor jarri). Jeloskor naiz ezen zuentzat Jainkozko jelosia batez. He 2 Cor 11, 2 (Lç ielosi). Latin, español edo franses yeloskorrak / goibeldu, ahal guziz, eskaldun zaharrak. Hb Esk 5. Sinhesten ditutzu naski aphez eta gizon deloskor batzuek erraiten dituzten gezurrak eta zozokeriak. Almanaka Berria 1885, 14 (ap. DRA). Munduko jeloskorrak has bite, has, trufan. Ox 157. Bainan gero hara jeloskorrak haste. Etchebarne 126. v. tbn. Egiat 250. Etcham 208.

    Rival. Bi hiri [Erroma eta Kartago] yeloskorren harmadak non nahi. Hb Esk 26.

    Sinonimoak: izond. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

        [arduratsua]: Ipar. g.e.arduratsu, arretatsu, artadun, axolatsu, artatsu Ipar., adiguritsu Bizk., axolati jas., arduradun g.e., ardurati g.e., antsiatsu Ipar. zah., artaduri Ipar. zah., artos Ipar. zah., axolduri Ipar. zah.
        [bekaiztia]: Ipar.bekaizti, inbidiatsu, jelos, bekaizkor Ipar., inbidioso beh., ondamutsu jas., bekaitz zah.
        [jeloskortasuna sentitzen duena]: jelos Ipar. g.e.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) izond. (batez ere Ipar.) celoso, -a (2) izond. (batez ere Ipar.) cuidadoso, -a, atento, -a (3) izond. (batez ere Ipar.) envidioso, -a
    fr izond. envieux, -euse ; jaloux, -ouse
    en (1) izond. jealous (2) izond. jealous, envious
    port (1) izond. (batez ere Ipar.) ciumento(a) (2) izond. (batez ere Ipar.) zeloso(a) (3) izond. (batez ere Ipar.) invejoso(a)

    Handik zortzi urtera, Paul hil egin dela jakingo du Abelek, eta haren hiletan berriro elkartuko da Mariannerekin. Harremanari berriro ekingo diote, baina horrek jeloskor jarriko ditu oso gertuko beste bi pertsonaia: Joseph (Joseph Engel), Marianneren semea; eta Eve (Lily-Rose Depp), Paulen arreba, gaztetxoa zenetik Abelekin maiteminduta dagoena. Umorea erabili du Garrelek lauren arteko harremanaren nondik norakoak kontatzeko. [Bi emakumeren aginduetara dabilen gizona, Ainhoa Sarasola (Berria.eus, 2018-09-23)]

    jeloskor (Argazkia: JON URBE / FOKU)

     
  • Maite 8:59 pm on 2018/03/17 Permalink | Reply
    Tags: J   

    jakintza 

    iz. 1 iz. Helburu jakin bat eta metodo berekia duten ezaguera sailen multzoa; horrelako ezaguera sail bakoitza. Ik. zientzia. Filosofia eta jakintza. Galileo aurreko gizona, jakintza berria sortu baino lehenagokoa. Jakintzaren muga estu zorrotzak zituen maite. Egungo jakintza. Jakintzaren adarrak. Jakintza ezkutuak. Erlijioen Kondaira: horra jakintza bat, sinesgabeek asmatua. 2 iz. (Hitz elkartuetan, lehen osagai gisa). Jakintza-arloan ari dena. Antze sailetik jakintza sailera. Jakintza motak. Nekez izango da gaur filosofiarik jakintza-oinarri sendorik gabe. Jakintza-lanak. Jakintza-liburuak. Lau gazte haiei jakintza-gai ororen ezagutza sakona eman zien Jainkoak (Ik. jakintzagai). 3 iz. Jakinduria. Euskal Herriaren jakintza. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian [mold.]

    jakintza (Lar, Añ, Dv (que cita a He)). Tr. Documentado por primera vez en Pouvreau; hay, por lo demás, muy pocos testimonios septentrionales. Al Sur su uso aumenta durante el s. XX, empleado sobre todo en guipuzcoano; antes lo emplean Mendiburu, Iztueta, Arana y D. Agirre (hay tbn. un ej. en JFlor). En DFrec hay 63 ejs. de jakintza y 3 de yakintza.

    Sabiduría, erudición; cultura. “Science, savoir” Dv.

    (V-gip ap. Etxba Eib; Lar, Añ, H). Ciencia; (menos usado) doctrina.

    Sinonimoak: iz. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

        [zientzia]: zientzia, jakitate Ipar.
        [jakinduria]: jakinduria, jakite, jakintasun Ipar., jakitate Ipar., jakituria Bizk., jakiunde g.e.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. ciencia, saber, erudición (2) iz. sabiduría
    fr iz. science, savoir, connaissance
    en (1) iz. science; erudition, knowledge, learning (2) iz. wisdom
    port (1) iz.  ciência,  saber, erudição (2) iz. sabedoria

    Animaren askatzea da yakintza edo kultura berezi bat sortzea. Ib. 166.   (Orotariko Euskal Hiztegia)

    jakintza (Argazkia: Jakintza Ikastolaren 50. urteurrena)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel