Tagged: J Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 11:21 pm on 2020/09/15 Permalink | Reply
    Tags: J   

    jendetsu 

    adj. Jende asko dagoena edo bizi dena. Hiri handi eta jendetsua. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    jendetsu. (Dv, T-L), jentetsu (V-gip ap. Elexp Berg ). Populoso; multitudinario. “Populeux” T-L. ” Oso entierru jentetsua izan da ” Elexp Berg. Edo ezperen jendetsu Prinzearen armada. EZ Man I 45. Flandesko uri jendetsu Brujas ta Anvereskora. Aran SIgn 65. [Hiria] nahiz den hemengo handienetarik eta jendetsuenetarik bat. Prop 1876-77, 303. Bilbo au berez da beti jentetsua ta bixi-bixija ta eragiña. Kk Ab II 124. Hendaian, Donibane Garazin, herri jendetsu guzietan. Lf ELit 221.

    Sinonimoak: izond.

    [laguntsua]: masibo, laguntsu g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es  izond. populoso, -a, multitudinario, -a; muy poblado
    fr  izond. peuplé, -ée
    en izond. populated; massive; crowded
    port iz. populoso(a), multitudinário(a)

    Testuinguruan

    Hezkuntza komunitateko askotariko kideek manifestazio jendetsua egin dute Donostian (berria.eus, 2020-09-15)]

     
  • Maite 10:04 pm on 2020/06/08 Permalink | Reply
    Tags: J   

    jabegai 

    iz. Oinordekoa. Graziak Jainkoaren seme eta Zeruaren jabegai egiten du gizona.  (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    jabegai. (AN, L, BN ap. A ; Añ, H (ia-)), jabegei (V-gip, G, S, R ap. A ), jaubegai, jaubegei (V ap. A ; Añ (V), Izt). Heredero; futuro dueño. “Heredero, yaubeg[e]i, oñordekoa, gei ” Izt 59r. v. primu. [Grazia da] gizona Jainkoaren seme egiten duena, baita zeruaren jabegai, primo edo heredero. CatBurg 34. Egin ginduan Jaungoikoaren beraren adiskide ta seme eta Zeruaren jabegai. AA I 541. Arimea da Jaungoikoaren Alabea, zeruko yaubegei ta herederua. Zav Serm I 22. Zeruko iabe gai gera gu guztiok Jesu Kristogan siniste degunok. LE Urt (ap. H). Zeruaren erederu edo jaube-gei. CatBus 29. Nere etxean jaio dan mendeko au da nere jabegaia. Ur Gen 15, 3 (MarIl 16 jaubegei, CatArrig 85 yaubegei). Kondeak bere ondasunen jabegai bidezkorik ez baitzuen. Arr GB 93. Jaubegeirik bat daukat, bakarrik semea. AB AmaE 420. Ez al naz kristinaua, eta, beraugaitik, errege andi baten alabea eta erreñu andi baten jaubegeia? Itz Azald 8. Santi, yaubegei yaio zan ta yaubegei, oiñordeko, azi ta kozkortu. A Latsibi 12. Maizter jarriko al gera etxe on baten jabegai izanda? Etxde JJ 64. –Badakizu, neuk esanda, neuretzat nai zindukedana. […] Etxerantz yoan astiro neskatillea, bere jaubegai-gurakoa alboan ebala. Erkiag Arran 99. v. tbn. Añ MisE 39. JBDei 1919, 353. KIkV 67. Jabegei: Cb CatV 48. Jaubegai: CrIc 123. Otx 77. Jaubegei: JJMg BasEsc 47. Garit Veni Mecum 6s (ap. DRA). Yabegai: Legaz 36. Ir YKBiz 386.

    Sinonimoak: iz.

    [oinordekoa]: jaraunsle, maiorazko, oinordeko, premu Ipar., heredero zah. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es  iz. heredero, -a, sucesor, -a, destinatario, -a
    fr iz. héritier
    en iz. inheritor, heir
    port iz. herdeiro, -a

    Testuinguruan

    Kondeak bere ondasunen jabegai bidezkorik ez baitzuen. Arr GB 93. (Orotariko Euskal Hiztegia)

     
  • Maite 11:41 pm on 2020/05/30 Permalink | Reply
    Tags: J   

    jaurtiketa 

    iz. Aiz. Jaurtitzea. Xabalina-jaurtiketa. Jaurtiketa egin. Hirugarren laurdenean behin eta berriz saskiratu zuen baloia jaurtiketa-saio polit batean (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: iz.

    [jaurtiketa] : botaldi, botatze, jaurtitze (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. lanzamiento (2)  iz. (Kir.) [baloiarena] lanzamiento, tiro, disparo
    fr (1) iz. lancement, jet (2) iz. (Kir.) lancer
    en (1)  iz. throwing, flinging, hurling (2) iz. (Kir.) throw, throwing; shot; [pisua] shot put
    port (1) lançamento (2) iz. (Kir.) lançamento, tiro

    Testuinguruan

    Arrakastaz burutu da historiako lehen jaurtiketa espazio-ontzi pribatu batean. #gaurkohitza

    Argazkia: AP / Atlas (El País)

     
  • Maite 9:49 pm on 2020/04/27 Permalink | Reply
    Tags: J   

    jasangaitz 

    1 adj. Ia jasanezina. Ik. eramangaitz; pairagaitz. Hitz-jario jasangaitzak. Ilunpearen laino jasangaitzak. Egoera jasangaitz honi nolabait aurre egiteko.

    2 adj. Oreka ekologikoa epe luzera bermatzen ez duena. Ik. iraungaitz 2. Gero eta gehiago dira hazkunde ekonomikoan oinarritutako garapen eredu hau jasangaitza dela diotenak. (Hiztegi batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    1. (Dv→A), jasakatx. Molesto, desagradable, insoportable, difícil de aguantar. Nere umore gaxtoak hain jasangaitza egiten nau. Dh 83. Zer gauza jasan gaitz eta espantagarria. MarIl 125. [Beroa] ez da bizkitartean sobera jasangaitza. Prop 1881, 67. Dorpeago, saminago, jasan gaitzago izan bide da harentzat lana eskutik utzi behar ukaitea. HU Aurp 123 (v. tbn. Zez 156). Uri andijetako egurats edo axe aztuna […], euren zarata jasakatxa. BAizk Ipuin 87 (ap. DRA). Nik ez dut mundu huntan Gaxina baino jasan-gaitzagorik. Barb Sup 7. Miña gero ta jasangaitzagoa zitzaiola. Anab Usauri 123. Olio-urrin bortitz hura baino jasangaitzagorik bazen. JE Ber 29. Zer zaio hoin jasan gaitz zure begiari? Iratz 40 (v. tbn. Lf in Casve SGrazi 9). Nekhos eta bortxa-kara zaiku. Arropa berriak jasan-gaitz ditugun bezala, hots! Lf ELit 277. Hara zergatik jasan-gaitz zuten Frantsesek frantses dirua. SoEg Herr 7-1-1960, 1. Harriengatik ez balitz jasangaitza eginen litzaidake ene munduko bidaia hau. PPer Harrip 62. v. tbn. Jaur 124. Zait Sof 94 (y-). En DFrec hay 4 ejs. de jasangaitz.

    2. (Uso sust.). Cosa insoportable. Helas! / Zer zorigaitz / zer jasangaitz / hartzeko gogoan. CantIzp 10. (ap. DRA) Lagun proximoaren jasan gaitzak jasaitea. MarIl 32. Bai bai, ainitz eta haundiak izan dituztela jasaiteko gure gogo-bihotz guriek holako urte pisuetan. Guziz, jasan-gaitz batek ordaintzen zuelarik, gutienik ustean, aintzinekoa. Larre ArtzainE 137. 3. jasangatx. (Uso adv.). De modo insoportable. Aragi-griñea, jasangatx, igarian dabil emakume ta gizonezko oneen gorputzetan. Erkiag BatB 134. JASANGAITZAGOKO. Eritasuna baino jasan-gaitzagoko nahigabe asko. HU Aurp 157.

    Sinonimoak

    izond. Ipar. jas. [eramangaitza]: eramangaitz, pairaezin jas., pairagaitz jas., jasanezin Ipar. jas., eroangaitz Bizk. g.e. (UZEI sinonimoen hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan

    • es izond. intolerable, insoportable
    • fr izond. insupportable, intolérable
    • en izond. unbearable, intolerable
    • port izond. intolerável, insuportável

    Testuinguruan

    Isilunea luzatzen uztea jasangaitz bilakatzen ari zitzaion. [Ileak uretan, Josu Penades (Alberdania, 2012)]

    lifeder.com

     
  • Maite 6:45 pm on 2019/12/25 Permalink | Reply
    Tags: J   

    jaiotzatiko 

    adj. Pertsonarekin jaiotzen dena, jaiotzeko une beretik edo lehenagotik badena, hartua ez dena.  Ideia horiek jaiotzatikoak omen ditugu. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa eta Hiztegi Batua

    Sinonimoak: izlag.

    [jaiotzatiko] : sortzetiko, berezko

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es izlag. (1) izlag. innato, -a, congénito, -a, de nacimiento (2) izlag. (Med.) congénito, -a
    fr izlag. inné, de naissance
    en izlag. innate, inherent, inborn, natural
    port izlag. inato, -a

    Magia, beraz, jaiotzatikoa du gizakiak, eta bere bihotza betetzen duen desira bat kanporatzea besterik ez da.  [Morala eta erlijioaren bi iturriak, Henri Bergson (Xabier Mendiguren Bereziartu), Pentsamenduaren Klasikoak, 2002] (Egungo Testuen Corpusa)

    jaiotzatiko (Gaurko hitza, CCO Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:53 pm on 2019/11/06 Permalink | Reply
    Tags: J   

    jangartxutu 

    ad. jangartxutu, jangartxu/jangartxutu, jangartxutzen. da/du ad. g.er. Jateko gogoa galdu edo kendu. (Hiztegi Batua

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es da/du ad. (batez ere B) volver(se) inapetente, desganar(se), perder el apetito, hacer perder el apetito
    fr
    en
    port

    Gaixotasunak jangartxutu egin du.  (Elhuyar hiztegia)

    jangartxutu (Gaurko hitza, CC0 Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:47 pm on 2019/08/17 Permalink | Reply
    Tags: J   

    jaigai 

    iz. Jai-bezpera (5000 Hiztegia)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    jaigai, jeigei (SP, Dv, A (que cita a O), H (BN, S)). “Ieigeiak, les vigiles des bonnes fêtes” O VocPo. “Vigilia, víspera de fiesta” A. Barur egik ieigeietan. O Po 54.

    Sinonimoak: iz.

    [jaigai] : jai-bezpera (5000 Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. víspera de fiesta
    fr iz. veille de jour férié
    en iz. holiday eve
    port iz. véspera de feriado

    Batzuk jaiak jaigaietan ospatzen hasten dira.  #gaurkohitza

    jaigai (Gaurkohitza, Domeinu Publikoa)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel