Tagged: J Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 11:36 pm on 2017/04/23 Permalink | Reply
    Tags: J   

    jagon 

    ad. jagon, jagon, jagoten 1 du ad. Bizk. Zaindu, babestu, gorde. Mendian ardiak jagoten. Jagon gaitzazu gaitzetik. Jagon eta gorde nazazu estualdi guztietan. || Euskaltzaindiaren Jagon Saila: euskara babesteko eta sustatzeko ardura duena. 2 du ad. Bizk. Hitzaz, agindu batez, legeaz eta kidekoez mintzatuz, gorde. Nik neure berba jagon dudanez gero, jagon ezazu zuk zeurea. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: ad. Bizk. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

        [zaindu]: begia eduki, begiak eduki, guardiatu, zaindu, artatu Ipar., begia atxiki Ipar., geinatu Zub., antzatu zah., errekaitatu Ipar. zah.
        [gorde]: begiratu, gorde, ekarri Ipar., guardatu zah.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) du ad. (B) cuidar, guardar; vigilar (2) du ad. [hitza, legea, promesa] (B) guardar, cumplir
    fr (1) du ad. (B) soigner, veiller (2) du ad. [hitza, legea] (B) tenir parole, tenir sa promesse
    en (1) du ad. to guard; to watch over sb/sth; to care for, to look after (2) u ad. [legea] to obey, to observe (3) du ad. [hitza] to keep one’s word
    port (1) cuidar, guardar; vigilar, vigiar (2) guardar, cumprir

    Jagon eta gorde nazazu estualdi guztietan. (Hiztegi Batua)

    jagon (Gaurko Hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:25 pm on 2017/03/31 Permalink | Reply
    Tags: J   

    jendarte 

    iz. Leku agerian dagoen jendea; jendea, jende multzoa. Ik. lagunarte. Utzi zuen Jainkoak bere ahaide eta jendarte guztietatik baztertua. Zergatik naramazu jendarte gaiztoetara? Jendarte nahasiak eta taberna zuloak. || jendartean adb. Ik. jendaurrean. Kontzientzia onak agerian eta jendartean ibili nahi du. Kanpoan eta jendartean. Ez nuke jendartean horrelakorik esango. || jendarteko adj. Ik. jendaurreko. Jesusen jendarteko bizia. Jendarteko ohorea. || jendartera adb. Bekatu isilak jendartera agertzeko. || jendartetik adb. Irten ziren jendartetik eta sartu ziren eremuan. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    jendarte (H), jende-arte (Dv), jentarte, jente-arte, jendetarte.

    (En casos locales de declinación, en sing.). En (a, de, etc.) compañía, sociedad, en (al, etc.) público; en (al, del, etc.) gurpo de gente. “Société des hommes. Zoaz oihanetara, ez dakizu jende-artean bizitzen” Dv. Cf. Gy 62: Yende artean (‘entre, en las personas’, opuesto a ‘en los animales’). Liburutto hunen [...] iendartera atheratzeko. Mat XIII. Onez aiphaturen zaitut jende artean. EZ Man II 119 (Eliç 147 jendarte). Ez naizela iend’arteko gai. Ax 287 (V 192). Ilkhi zaitea kanpainara jendartera. ES 87. Irten ziran jendartetik. Ub 118. Jende arteko ohorea. Dh 196. Jente artian alegreetan badira puska bat. JJMg BasEsc 163. Jendarteko espantu zerbaitek. Dv LEd 156. Jende-artetik urruti eta bakar bagaude. Arr GB 49. Jentartetarik berhezirik. CatS 31. Sorgiña dala jende-tartean / ezin baitezake barra. Or Eus 345 (Mi 15 jendarte). Jendetarteko otsak egian bazun oñarri. Etxde JJ 135 (97 jende-arte). Jende artean lotsa galdu dute. MAtx Gazt 81. Izkialde gañetik bukaerara, jende tartean pasatzen ere naiko komeri izan zan. Albeniz 180. Estazioetan nahiz beste edozein jendarteko lekutan. MIH 184. En DFrec hay 8 ejs. de jendarte y uno de jendearte.

    v. tbn. SP Phil 123. Arg DevB 169. FPrBN 23. Gy 150. FIr 169. TAg Uzt 227. Mde Po 73. Xa Odol 166. Jende-arte: Ch III 54, 11. He Phil 547. Egiat 223. Lard 89. Ir YKBiz 364. Berron Kijote 150. Jentarte: Erkiag BatB 94 (Arran 70 jente-arte). Jente-arte: fB Olg 167. Jendetarte: Alz STFer 130. JAIraz Bizia 57. Lek SClar 103. Anab Poli 102. Lasa Poem 83. Zendoia 150.

    (Como sust. pleno). Grupo de gente, reunión, compañía, sociedad. Zergatik naramazu jendarte gaixtoetara? SP Phil 324 (He 325 konpañia). Baratxe sartu behar gara egitekoetan eta jendartetan. Ib. 539. Bere aide ta beste jendarte guzitik baztertua. Mb IArg I 215. Baldin jende arte batera arri andi bat tiratzen badezu. AA III 557. Ezekielen ondotik urten dau, jente-arte izerditsuan. Erkiag BatB 146. Pake gezurruts, jendarte galkor. “La errada muchedumbre”. Gazt MusIx 117. Inguruak, jendarte nahasiak, kamio hautsez edo elurrez josiak. MEIG I 173.

    Sinonimoak: iz.

        [lagunartea]: lagunarte, lagungo Ipar., laguntza Bizk., konpainia g.e., lagunkida g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. (gehienetan, lekuzko kasu-atzizkiez) gente, grupo de gente; público, concurrencia; sociedad
    fr iz. milieu, public, société
    en iz. people; public; audience
    port iz. gente

    Zergatik naramazu jendarte gaiztoetara?   (Hiztegi Batua)

    jendarte (Gaurko Hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 10:31 pm on 2017/03/19 Permalink | Reply
    Tags: J   

    jaretasun 

    iz. g.er. Askatasuna. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    jareitasun, jaretasun. Libertad. Gizakiaren aria ere, yaretasun-utsezkoa ezik, erdi-oldezko danik badasakegu. Ldi IL 125. Ez zeukanat bekaizkeririk ire yareitasunaz. Zait Sof 177. Norbere yaretasuna (libertad) iñori saltzeke. Etxde JJ 226.

    Sinonimoak: iz. g.e.

        [askatasuna]: askatasun, lokabetasun, libertate Ipar., haizutasun g.e., lokabe g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es libertad
    fr liberté, indépendance
    en liberty; freedom
    port liberdade

    Gazteek loturak dituzte, helduek, berriz, zenbait jaretasun. (Elhuyar Hiztegia)

    jaretasun (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:41 pm on 2017/02/14 Permalink | Reply
    Tags: J   

    jenatu 

    ad. Eragotzi. 

    Orotariko Euskal Hiztegian

    jenatu (Chaho, H, T-L). Molestar; embarazarse, incomodarse. “Gêner” H. Béna etzüntükégü nahi jenátü. Lrq Larraja RIEV 1931, 238. Zure beha egonen niz ez bazitut bederen jenatzen edo makurtzen. JEtchep 83. Mutiko gaztea zinez jenatua zen. Ib. 92. Halako irri jenatu batekin. Ib. 83. Ez ginen batere jenatuak gure gutunen hetsi gabe emaiteko. Larre ArtzainE 115. Holako hitz jenatu batzuekin ez jakin zer erran eta norat itzul. Ib. 274.

    Sinonimoak: iz.
    [jenatu] : e. gogaitu, eragotzi (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es da/du ad. impedir; estorbar; molestar(se), importunar(se), incomodar(se)
    fr du ad. empêcher, rendre difficile, ne pas laisser
    en du ad. to impede, to hinder, to hamper, to prevent
    port da/du ad. impedir; estorvar, incomodar, perturbar, atrapalhar

    Mutiko gaztea zinez jenatua zen.  (Elhuyar Hiztegia)

    jenatu (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 7:00 pm on 2017/01/21 Permalink | Reply
    Tags: J   

    jes 

    interj. Harridura edo ezustea adierazteko erabiltzen den hitza. Ik. jesus. Jes!, zein laster egin duzun itzulia! (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    jes (Lh). (Interj. de asombro, sorpresa o contrariedad). Jes! Zakhur horrek hurbilxko dabila haragi horietarik muthurra. EskLAlm 1911, 54 (ap. DRA). Jes, alditxartzera noak. Ox 48. Jes-eta… zer zitaken, banoa lasterka, denak utzirik. Lf Murtuts 52. –Ikustokia leporaño betea omen zegonan… nexkato gaztez. –Yes! Or QA 103. v. tbn. Barb Sup 89. Larz Senper 110. Othoizlari 1960, 308.

    Sinonimoak: interj.
    [jes] : jesus!; ene, bada!

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es interj. interjección de asombro, sorpresa o contrariedad
    fr Oh mon dieu!
    en Good heavens!
    port ai Meu Deus (do Céu)!

    Jes!, zein laster egin duzun itzulia! (Hiztegi Batua)

    jes (Gaurko hitza, Domeinu publikoa)

     
  • Maite 10:37 pm on 2016/12/25 Permalink | Reply
    Tags: J   

    jabaltasun 

    iz. Ipar. Baretasuna. Ur geldiaren antzeko jabaltasuna. Isiltasuna, bakea, jabaltasuna. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    jabaltasun (Dv). Tranquilidad, calma. Animako osasunaren aztarrenik seguruena, len esan dizudanez, pake ori da, ur-geldiaren antzeko iabaltasun ori. Or QA 185. Entzun dezagun Iñati Antiokiarrak ziona, Kristoren ixiltasuna, pakea, iabaltasuna. Ib. 185.

    Sinonimoak: iz. Ipar.

        [baretasuna]: baretasun, lasaitasun, naretasun, sosegu, deskantsu Ipar., jabal Ipar., nasaitasun Bizk., donario Gip., trankiltasun g.e., sosegamendu zah. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (Ipar.) calma, tranquilidad
    fr (Ipar.) tranquillité, placidité, sérénité
    en (Ipar.)  calm, calmness; stillness; tranquillity (Br); tranquility (Am)
    port (Ipar.) tranquilidade, calma

    Ur geldiaren antzeko jabaltasuna. (Hiztegi Batua)

    jabaltasun (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:07 pm on 2016/11/28 Permalink | Reply
    Tags: J   

    jakin-min 

    iz. Jakiteko edo zerbait jakiteko gogo bizia. Jakin-mina zuen Sokratesek. Jakin-mina sortzen duen liburua. Irakurlearen jakin-mina zirikatzeko. Jakin-minez irrikan nauzu. Kanpoko mundua, nahiz jakin-minaren pizgarri izan, ez da beste gizakiren bat bezain ernagarri guretzat. || Haren berrien jakin-minez. Nongo herritarra zen jakin-minez. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: iz.

        [jakiteko gogo bizia]: jakin-gose, jakin-nahi, kuriositate, jakingura Bizk. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es deseo/ganas/ansia de saber, curiosidad
    fr curiosité
    en curiosity, desire/wish to learn, desire/wish to know
    port curiosidade

    Jakin-minak gidatzen zuen bere ikerkuntza, ez jakiteak min egiten baitzion. [Koldo Garcia, @koldotxu]

    jakin-min (Koldo Garcia, @koldotxu)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel