Tagged: G Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 11:44 pm on 2017/09/13 Permalink | Reply
    Tags: G   

    gebendu 

    ad. Debekatu.

    Orotariko Euskal Hiztegian

    gebendu (Lar Sup -> H, A), geben (rad.). Etim. Podría proceder de lat. defendere (REW 2517).

    Prohibir, vedar. Azkue trae geben en una entrada aparte, y lo da como adj. Sar dina geben lekuan, bere kaltean. “El que entrare en lugar vedado en su daño”. RS 209. Zer geiago gebentzen dausku lenengo aginduak? KIkV 61 (KIkG 49 debekatzen). Ikasbide au berriro argitaratzea guztiz gabendua [sic] dago. KIkG 2. Geuri gebendu euzkeraz eiten. Enb 37. Gebendutako tokitik irten! Zait Sof 110. Ori egitea gebentzen zun agindua. Ib. 173. Eunburuari Paul jaboteko eta estuntzaka ixateko agindu leutsan; batta Paul’enetariko iñorbati sorosten ez gebenduteko. Arriand Act 24, 23. Naiz guk gebendu, naiz ez gebendu. Zait Plat 128.

    Sinonimoak: ad. g.e.

        [debekatu]: debekatu, galarazi, eragotzi Heg. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es  vedar, prohibir
    fr interdire, prohiber
    en prohibit, ban
    port vetar, proibir, interditar

    Zer gehiago  gebendu behar duzue?

    gebendu (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

    Save

    Save

     
  • Maite 11:49 pm on 2017/08/02 Permalink | Reply
    Tags: G   

    garatxo 

    iz.  Azalean, bereziki eskuetan, oinetan eta aurpegian, agertzen den pikorta gogorra. Ik. kalitxa. Aurpegia zimurrez, orban arrez eta garatxoz beterik zuen. garatxo belar, garatxo-belar Zurtoinaren goialdean hazten diren hosto berde ilun distiratsu eta iraunkorrak dituen landarea, multzoak osatzen dituen lore txiki hori-berdexkak eta baia beltz pozoitsuak ematen dituena (Daphne laureola). Ik. bitxika. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    garatxo (V-ger ap. A), garatxu (V-m ap. A), geretxu (G-azp).

    1. “Cierto arbusto” A.

    2. garatxu. “Leño que se interpone, para facilitar la operación, entre la cadena y la piedra o madera que se desea arrastrar” A, que cita el ej. de Mg. Ona barriz burdijaren [...] nire azterketia. [...] kolzaak, garatxuba, burtezpatia, arasak [...]. Mg PAb 148s.

    Sinonimoak: iz.

        [aurpegian-eta agertzen den pikorta gogorra]: kalitxa Ipar., marruka Ipar., gari Bizk., enor Bizk. g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. verruga (2) iz. verruga de los árboles, repulgo
    fr iz. verrue
    en iz. wart
    port iz. verruga

    Garatxo beltz izugarri bat dauka sudurraren ezker aldean. [Mutuaren hitzak, Hasier Etxeberria (Susa, 2005)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    garatxo

     
  • Maite 11:40 pm on 2017/07/31 Permalink | Reply
    Tags: G   

    galtzetin 

    iz. Heg. Beh. Galtzerdi motza. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    galtzetin (V-gip ap. Etxba Eib; G-bet). “Calcetines. Andrazkuenak galtzak, gizonezkuenak, galtzetiñak” Etxba Eib. Cf. VocNav s.v. galcetín. Galtzetin beltz ederrak. Anab Poli 53 (v. tbn. 54).

    Sinonimoak: iz. Heg. beh.

        [galtzerdi motza]: galtzerdi pl.  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. (Heg.) (herr.) (batez ere pl.) calcetín
    fr iz. (batez ere pl.) chaussette
    en iz. (batez ere pl.) sock(s)
    port iz. meia

    Oso pozik zihoan oparitutako galtzetinekin.

    galtzetin (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:45 pm on 2017/07/30 Permalink | Reply
    Tags: G   

    gaitz(-)erdi 

    adb. gaitz erdi, gaitz-erdi adb. Gertaera bat uste bezain okerra ez dela adierazteko esapidea. Gaitz erdi litzateke hori, bi aldiz hil behar banu. Eta gaitz erdi, beren buruen kaltean bakarrik balitz. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    GAITZ-ERDI (V-gip, G-azp-nav). Ref.: Ond Bac 175; Elexp Berg; Gte Erd 167. Menos mal; del mal, el menos. Equivale tbn. a exprs. del tipo ‘no importaría tanto’, ‘no sería tan malo’, ‘no estaría mal’. Se emplea frecuentemente acompañado de una oración subordinada con prefijo ba- en el auxiliar. “Mal menor. Kotxia zihero hondatu najuan eta gaitzerdi neuria izan balitz” Elexp Berg. “Merkeak baleizke, gaitzerdi (G-azp)” Gte Erd 167. Tr. Empleado por autores guipuzcoanos (y Erkiaga) desde comienzos del s. XIX. Es especialmente frecuente en el s. XX. Eta gaitzerdi lizake lurreko ondasunetan geratuko balira datozen kalteak. AA CCErac (ed. 1823), 239 (ap. ELok 28). Gaitz erdi izango zan berak bakarrik jatea, baña janerazo zion. AA II 130. Ta gaitz erdi beren buruben kaltian bakarrik balitz, bañan jartzen dute famili guztiya ixtillu gorripian. Sor Bar 54. Ori gaitz-erdi iduritzen zait. Alz Txib 93. Gaitzerdi biziakin badaude! Sorarrain Lili 91. –Ago lasai, etxean ezpaitun okerrekorik gertatu. –Gaitz erdi! Etxde JJ 121. Gaitz hori gaitz-erdi baizik gerta ez zedintzat. Mde HaurB 32. Ala-ere gaitz-erdi berorrek, esandako eder paregabe ura eskuetan euki zuan-ta; baiña nik, [...]. Berron Kijote 184. Nekazaria or, izarditan pats eginda. Ta irabazi eder eder bat balitz, gaitz erdi. TxGarm BordaB 65. Bere aldez burrukatu ziran asko, illak, erbesteratuak, espetxeratuak… Aske ziranak gaitz erdi, baña ondo bildurtuak piztien aurrian. Gerrika 109. Gaitz erdi, nere ustez, baztertze ori, nahiz eta paperetan horrela agertu, gure artean sekula zeharo eta azken fineraino eramana ez izana. MEIG IV 58. Euskaltzaindi inguruko guztiok kreatzaile ala filologo bagina, gaitz erdi. Zer egin, ordea, horrenbeste kreatzaile eta filologo bezala agertzen direlarik? Ib. 121.

    v. tbn. Izt C 40. Ud 86. Moc Damu 10. Ag G 120. Or Tormes 31. Ldi IL 54. Munita 106. Erkiag Arran 126. Vill Jaink 120. MAtx Gazt 74. Lab SuEm 211. Lasa Poem 83.

    (Det.). Ala ere bakarrik pagatzen bauke, / gaitz erdia besterik izango ez uke. It Fab 263. Gaitz erdiya zan publikuari / gusto bat eman baliyo (1903). EusJok 95.

    Sinonimoak: adb.
    [gaitz(-)erdi] : beharrik, eskerrak! (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es menos mal; del mal, el menos; peor podía haber sido
    fr adb. moindre mal || heureusement que, encore heureux, -euse que
    en thank goodness
    port menos mal

    Idazleen artean ohikoa zen portaera hura. Zinikoenek, arrisku gehiago hartzen zuten: «Asko gustatzen ari zait zure azken nobela». Irakurketa abiatua zutela adieraztea helburu. Gaitzerdi, nobela bazen. Kontua zen zenbaitetan ipuin liburua igorri geniola ustezko adiskideari. Kontrazala ere irakurri ez zuen seinale. [Gehiago gustatu zitzaidan zure aurreko liburua, Harkaitz Cano (Berria.eus, 2017-07-30)]

    gaitz(-)erdi (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 10:20 pm on 2017/07/10 Permalink | Reply
    Tags: G   

    gisuztatu 

    ad. gisuztatu, gisuzta, gisuztatzen 1 du ad. Ipar. eta Naf. Gisua eman, gisuz zuritu. Buztin lurrak gisuztatu. Hormak gisuztatu. 2 (Era burutua izenondo gisa). Ogi-hazi gisuztatuak ereiten. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: ad. Ipar./Naf.

        [gisua eman]: karetu, kareztatu, latsuntatu Zub. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es du ad. (GN/Ipar.) encalar
    fr du ad. (GN/Ipar.) blanchir à la chaux, chauler
    en du ad. to whitewash
    port du ad. caiar

    Hormak gisuztatu. (Hiztegi Batua)

    gisuztatu (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

    Save

     
  • Maite 11:55 pm on 2017/07/01 Permalink | Reply
    Tags: G   

    gudaroste 

    iz.  Armada. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    gudaroste, gudaloste, gudarozte (Bera), gudalozte (A DBols), gudari-ozte. Neol. (gudarozte) creado por AG en 1897, de gudari ‘soldado’ y ozte ‘gente, tropa’.

    Ejército, tropa; batallón, regimiento, etc. v. gudoste, armada. Tr. Documentado en escritores meridionales del s. XX. En DFrec hay 13 ejs. de gudaroste, 6 de gudaloste y 2 de gudarozte, todos ellos meridionales. 1802. Gudarozte <guradozte> pantzetarra Bilbaotik urteten da. AG 1581. Kristoren gudarosteko gudari lendakari ta buruzagiak bezela urrutiko errietara bijoaz. JBDei 1919, 356. Gudalburua galdu ezkero, / gudaroztiak zer egin? Enb 40. Albertaren gudalosteen aurka zer dezakegu guk, artzai-erri geranok? Goen Y 1934, 186. Gipuzkoar Gudarozte entzutetsuak eralduta. Euzkadi 16-12-1936 (ap. Alkain 159). Erkalaren Gudarozte berria. “Ejército”. EAEg 22-12-1936, 611. Berebiltza gudaroztea. “Regimiento de automovilismo”. Ib. 31-10-1936, 178. Gudarozte motari dagokion ikurraz. “Con el emblema del Arma”. Ib. 8-1-1937, 756.

    Len-bai-len gudarostea itzuli zak Argosera. Zait Sof 145 (143 gudari-ozte; Plat 146 gudarozte). Erromatar gudalostean aintzindari izandakoa. Mde Pr 248. Naparru aldetik Errioxan sartu ziran gudarosteak garbiketa gogorra egin zuten Logroño inguruetan. NEtx LBB 66. Hanovre-ko aldetik, / gudarozte erditik / Erregek deitu du. In Onaind MEOE 235 (en Michel LPB 246 armadaren erditik). Gudarozteen Jaunari. Ker Is 19, 20. Bakoitza bere gudaroztera joateko ordua iritxi zanean gure arraintzalea Afrikarako aukeratu zuten. Ataño MLanak 20. Urten giñan lau erritar Bilboko Gudarosteko buleguetara. Gerrika 67. Alemaniako eta Italiako gudarostiak. Ib. 261.

    v. tbn. Ibiñ Virgil 33n. Gudaloste: Ol Deut 11, 4. Berron Kijote 196. Gudarozte: EEs 1913, 207. Gazt MusIx 101.

    Gudarozte bizian ber-sartu bedi. “Reingreso en la escala activa del Ejército”. EAEg 24-2-1937, 1142.

    Sinonimoak: iz. g.e.

        [armada]: armada, ejerzitu Heg., martizti g.e., jendarmeria zah.  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. h. armada tropa; ejército
    fr iz. h. armada troupe ; armée
    en iz. h. armada army
    port iz. h. armada

    EAJk, ANVk, Jagi-jagik, ELA-STVk eta Euskal Nekazarien Batzarrak komandantzia sortu zuten toki berean, Loiolan, aurkeztu dute Azpeitiko udalak eta Aranzadi zientzia elkarteak elkarlanean egindako lana: Eusko gudarostea liburua. [Eusko gudarostea gogoan,  (Berria.eus, 2017-07-01 )]

    gudaroste (berria.eus)

     
  • Maite 11:38 pm on 2017/06/07 Permalink | Reply
    Tags: G   

    gauzain 

    iz.  iz. Gauaz zerbait zaintzen duen pertsona; gauaz kaleak zaintzen eta auzokoei ateak irekitzen zizkien pertsona. Ik. sereno. Gauzaina hil eta fabrikan sartu ziren. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    gauzain, gauzai. Sereno. v. GAU-JAGOLE. Juan zan gau-zaya ta esan ziyon: E! Altxa, altxa! EgutTo 29-6-1918 (ap. DRA). Gau-zaiari otsegitera nijoan, ardura gabe. Lab SuEm 191. En DFrec hay 6 ejs. de gauzain.

    Sinonimoak: iz.

        [gau-jagolea]: gau-jagole Bizk., sereno Heg. beh.  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. vigilante nocturno; sereno (2) iz. (Mil.) imaginaria
    fr iz. veilleur, -euse de nuit, vigile
    en iz. night watchman, watchman
    port iz. sereno

    Sleegers jauna gauzain bezala kontratatu dute. [Anne Franken egunkaria, Anne Frank / Josu Zabaleta (Erein, 2004)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    gauzain (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel