Tagged: G Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 11:30 pm on 2019/04/25 Permalink | Reply
    Tags: G   

    goiargitu 

    ad. goiargitu, goiargi/goiargitu, goiargitzen (du). Inspiratu. Egin dituzte Liburu Santuak Jainkoaren argi eta laguntza bereziekin, berek deusik asmatu gabe, goiargituak. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    goiargitu. “Inspirarse” A DBols. Egin dituztela [Liburu Sainduak] Jainkoaren argi eta laguntza bereziekin, berek deusik asmatu gabe, goiargituak. Zerb IxtS 7. Elisabetek, goiargiturik, Mari Mesiaren Ama dala jakin daki. Egan 1955 (1-2), 33.

    Sinonimoak: iz.

    [goiargitu] : inspiratu (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es du ad. inspirar, iluminar
    fr du ad. inspirer, éclairer
    en du ad. inspire, enlighten
    port du ad. inspirar, iluminar

    Zutik jaiki zen, luzatu zuen besoa goiargitu bat bailitzan, eta durundizko ahots batez esan zuen: [Fantasiazko ipuinak, Guy de Maupassant / Josu Zabaleta (Ibaizabal, 2000)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    goiargitu (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 8:04 pm on 2019/04/20 Permalink | Reply
    Tags: G   

    galdekatu 

    ad. galdekatu, galdeka/galdekatu, galdekatzen du ad. Galdetu; bereziki, galdeketa egin. Parisen galdekatu nituen zuberotar batzuek ez zuten hitz hori ezagutzen. Epaileak atxilotua galdekatu zuenean. || (Era burutua izenondo gisa). Alde batetik, galdekatzaileak, eta, bestetik, galdekatua. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    galdekatu (BN ap. A; Dv (BN)).

    1. Interrogar. “Questionner, interroger” Dv. Laburzki galdekatu nuen, ikhusteko bazazkienez, aski ongi, erlijioneko egiarik beharrenak. Prop 1880b, 346. Luzaz galdekatu [nituen] beren xedearen gainean. Prop 1881, 14. Parisen galdekatu ditudan Zuberotar batzuek ez zuten [hitza] ezagutzen. Mde Pr 187. Egun hartan bertan haren galdekatzera etorriko zirela [poliziak]. Mde HaurB 106. Hazti sakratuen galdekatzea. Lf in Zait Plat XVIII.

    2. Consultar (un libro, etc.). Orain M. Faugère-k argitaldu duan irarkalditik ateratzen da berak bakarrik galdekatu duala egillearen bere eskuz idatzia. Zink Crit 73.

    Sinonimoak: ad.

    [galdetu]: galdea egin, galdegin, galdera egin, galdetu, galdatu Ipar., itaundu Bizk., galto egin Zub.(UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es du ad. preguntar; interrogar
    fr du ad. questionner, interroger
    en du ad. to question; to interrogate, to interview
    port du ad. perguntar, inquirir; ] interrogar;

    Bi gazte galdekatu dituzte herenegun Derryn izandako hilketaren harira [Arantxa Elizegi, Berria.eus (2019-04-19)

    galdekatu (Argazkia: Paul Kehrer, FlickrCC)

     
  • Maite 11:24 pm on 2019/04/19 Permalink | Reply
    Tags: G   

    gogartu 

    ad. du. g.g.er. Hausnartu. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    gogartu (Lar, Añ).

    1.Proponer” Lar, Añ. Uribatzarreai konturatzea edo gogarzea Dierritarrai konbeni zaizten legeak. EConst 56.

    2. (Añ, H). Pensar, meditar. “Prendre une résolution, faire un propos” H. v. gogatu (3). Oren laurden bat egon ziren gei ukigarri haren gogartzen edo meditatzen. Birjin 526. Ipiñiko dotan edo ez dotan abagune andian egon naz gogartuten. Ag AL 100n. Gertaera andi onetan gogartzeko. Ag Ezale 1897, 125a. Damakidazun aolkua ongi gogartu al duzu? Goen Y 1934, 100. Azkenengo laukoak iraungi orduko, erabagiren bat gogartu dau Nikanor-ek. Erkiag BatB 171. Zelan dirauzu, / [...] il-bearrez bazaukaz / maiteaz gogartuak. Onaind in Gazt MusIx 204. v. tbn. Zink Crit 45. Garit Usand 41. Erkiag Arran 90.

    3.Decidir (GH 1933, 233)” DRA.

    Sinonimoak: ad. zah.

    [hausnartu]: buruan erabili, gogoan erabili, gogoeta egin, gogoetatu, gogoratu, hausnar egin, hausnartu, meditatu, oldoztu, pentsatu, mamurtu Bizk., gogaldu g.e., kontsideratu zah. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) (ikus hausnartu) meditar, pensar, reflexionar (2) (Erl.) meditar
    fr (1) (ikus hausnartu) méditer, (à qqch) réfléchir (2) (Erl.) méditer
    en (1) (ikus hausnartu) meditate, think about, think over (2) (Erl.) meditate
    port (1) (ikus hausnartu) (figurativo) ruminar (2) (Erl.) meditar, praticar meditação

    Puntu hori sakonki ikertu behar nuela gogartu nuen. [Izotzetik izanera, Xabier Soubelet, Maiatz, 2008] (Egungo Testuen Corpusa)

    gogartu (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:43 pm on 2019/02/17 Permalink | Reply
    Tags: G   

    goganbehartu 

    ad. da Jas. Susmatu; goganbeharra sumatu. Ikusirik zein gauza gutxi edireten den euskaraz idatzirik, goganbehartu naiz eta beldurtu, baden bitartean zenbait behaztopa-harri (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: ad. jas.

        [susmatu]: barrundatu, errezelatu, susmatu, susmo izan, barrunda izan Gip., aiher izan Zub. g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es da ad. (zah.) sospechar, recelar; preocuparse, inquietarse
    fr da ad. soupçonner, se méfier, (se) préoccuper, (s’)inquiéter
    en da ad. to suspect, to mistrust, to distrust; to worry
    port da ad. (zah.) suspeitar, desconfiar, recear, suspeitar; preocupar-se

    Ikusirik zein gauza gutxi edireten den euskaraz idatzirik, goganbehartu naiz eta beldurtu, baden bitartean zenbait behaztopa-harri. (Hiztegi Batua)

    goganbehartu (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:43 pm on 2019/02/03 Permalink | Reply
    Tags: G   

    goititu 

    ad./izond. 1 da/du ad. Ipar. eta Naf. Altxatu, goratu. Uraren gainetik goititzen zen eta heltzen zeruraino. Burua arrunt goitituz. Prezioa goititu. 2 du ad. Ipar. eta Naf. Bildu, jaso. 3 da ad. Ipar. eta Naf. Gelditu, soberatu. 4 (Era burutua izenondo gisa). Ipar. eta Naf. Mendi txit goitituak. Handikeria goitituz eta harrotasunez betea. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak:ad. Ipar./Naf. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

        [goratu]: goitu
        [bildu]: batarazi, bateratu, batu, bil-bil egin, bildu, biribilkatu, biribilatu zah.
        [gelditu]: gelditu, geratu, soberatu, sobra izan, sobratu Heg. beh.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) da/du ad. (GN/Ipar.) subir, elevarse, ascender (2) da/du ad. (GN/Ipar.) llenar(se) hasta los topes; hartar(se), empachar(se)) (3) da ad. (GN/Ipar.) sobrar, exceder
    fr (1) da/du ad. (Ipar.) (se) monter, (s’)élever, (se) hisser, (se) lever ; (se) dresser, augmenter (2) da/du ad. (Ipar.) (se) gaver, (se) bourrer, attraper une indigestion (3) da ad. (Ipar.) dépasser, excéder
    en (1) da/du ad. [goratu] to raise, to lift; to increase (2) da/du ad. [bete] to fill up (with sth), to stuff
    port (1) da/du ad. (GN/Ipar.) subir, elevar-se, ascender (2) da/du ad. empanturrar-se, empanzinar-se (3) da ad. (GN/Ipar.) sobrar, exceder, superar

    Handikeria goitituz eta harrotasunez betea. (Hiztegi Batua)

    goititu (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:46 pm on 2019/01/15 Permalink | Reply
    Tags: G   

    gainazpikatu 

    ad. du Azpikoz gora jarri. Euskal joskera gainazpikatu. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    gainazpikatu (Dv, H, A), gainazpekatu (R ap. A).

    (Aux. trans.). Subvertir, trastornar, poner patas arriba; (aux. intrans.) deshacerse, derrumbarse. “Bouleverser, mettre sens dessus dessous” Dv. “Gizon nahasi horrek etxe guzia iraultzen eta gain-azpikatzen du” H s.v. iraulitzea. “[Guziak] gainazpikatu ditu” Ib. s.v. azpia. “Poner boca arriba, quilla arriba o patas arriba” A. “Desbaratar” Ib.

    Hunan non Jaunak xahutuko duen lurra, eta buluziko du, eta gainazpikatuko du. Dv Is 24, 1 (Ol gain-azpika irabiotu). Gainazpikaturen dire mendiak, eroriko hesiak eta lehertuko harrasiak. Dv Ez 38, 20 (Ol beera erori, Ker beera jausi). Mundua gainazpikatu eta osoki erreberritu. Arb Erlis 292. Zenbait euskaltzainek euskal ioskera bera gainazpikatu ta itzulipurdikatu nai lukete. EG 1956 (1-2), 115. Lege ori gainazpikatu eta itzulipurdikatu dute. Vill Jaink 177. Irakaspen guziak nahasiak eta gain-azpikatuak diren denboran, Eliza katolikoa goraki mintzo da gure ahoz jainkozko egiaren hedatzeko. Etcheb MGaric 165.

    Sinonimoak: ad.

    [azpikoz goratu]: hankaz gora jarri, hankaz goratu, irauli, itxulastu, itzuli, itzulipurdikatu, uzkaili, zilipurdikatu, ipurdikatu Ipar., itzulikatu Ipar., azpikoz goratu g.e., gorabeheratu g.e., bueltatu Heg. b (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es du ad. poner boca/cabeza abajo, poner al revés; volcar
    fr du ad. mettre sens dessus dessous, renverser
    en du ad. place something face down / put something face down
    port du ad. colocar a barriga para cima/para baixo;

    1979. urte hasieran hara iritsi aurretik, ezustekoen, bat-bateko aldaketen, barne-nahasmenduen zurrunbilo bat, zu errotik gainazpikatu zintuena eta zure bizitza beste norabide bati begira jarrarazi zuena. [Neguko egunerokoa, Paul Auster / Oskar Arana (Txalaparta, 2015)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    gainazpikatu (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 10:09 pm on 2018/11/19 Permalink | Reply
    Tags: G   

    gibel(-)ore 

    iz.  Foie grasa. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    gibelore. Foie gras. Oteletan ez da deusen eskasik dirudunentzat, izan dadin “caviar” fresko ala gibel-orhe. Herr 25-7-197 [sic] (ap. DRA). Aitzina, aitzina goatzan, gibeloria erdollatzen beita, goiz edo berant. Herr 11-9-1958, 3.

    Sinonimoak: iz.

        [foie grasa]: foie gras (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es foie-gras, fuagrás
    fr pâté (de foie)
    en (culinary) foie-gras
    port foi gras

    Osaba Jack osasunez pattal dabil, hirian zurekin desorduan ibiltzeagatik, eta Londresko bere medikuak eguerdiko hamabietan gibel-orezko ogitartekoak jatea eta 1889ko xanpaina edatea gomendatu dio. [Fidel izan beharraz, Oscar Wilde / Antton Olano (Ibaizabal, 2000)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    gibel-ore (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel