Tagged: G Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 10:29 pm on 2018/08/13 Permalink | Reply
    Tags: G   

    gaizkata 

    iz.  Itsas arrain luzarana, arrautzak erruteko ibaietan gora joaten dena, bizkarraldea arrea eta sabela zilar kolorekoa dituena, eta mintzez bilduriko arrautza pila handi trinkoa egiten duena (Acipenser sturio). Gaizkata-arrautzak (Ik. kabiar). (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    gaizkata (T-L, Lf GAlm 1957, 31 (ap. DRA), FauMar 33). Esturión. “Esturgeon” T-L y Lf GAlm 1957, 31.

    Sinonimoak: iz.

    [gaizkata] : kabiar (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. (Zool.) esturión (Acipenser sturio)
    fr iz. esturgeon
    en iz. sturgeon n
    port iz. m (pez) esturjão

    Eta aspalditxo zen Sobakevitx hango aterantz begira zegoela, mahaiaren bazter batean zegoen gaizkata handi bati urrunetik erreparaturik. [Arima hilak, Nikolai Gogol / Jose Morales (Ibaizabal, 1998)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    gaizkata (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:25 pm on 2018/08/05 Permalink | Reply
    Tags: G   

    gogotsu 

    adj. eta adb. 1 adj. Gogo handikoa, gogoz betea. Arreta gogotsua. Ikasle gogotsua. Gogotsua da kantatzen, baina jakinduriaz urria. 2 adb. Gogo handiz. Lana gogotsu egiten. Gero eta gogotsuago lehiatuz. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    gogotsu (V, G ap. A; H), gogatsu (SP, Lar, H, A). Tr. Aunque el primer testimonio es de Leiçarraga (gogatsu), no vuelve a documentarse en autores septentrionales. En DFrec hay 12 ejs. de gogotsu.

    1. Deseoso, ferviente, voluntarioso, aplicado. “Voluntario” Lar. AxN explica ardurako trabailluak por trabajatze gogatsuak. Testifikatzen dut ahalaren arauez, eta ahalaz garaitik, gogatsu izan diradela. “Prompts”. Lç 2 Cor 8, 3. Orazino gogotsu ta berua. Mg CO 97. Bearrerako azkarra eta gogotsua. AA II 168. Berorren serbizaile ontartu eta kapellau gustiz gogotsu, Fr. Pedro Astarloa. Astar II XV. Uskeria izan daroe naikoa luzaroko jardun gogotsuetan egoteko. Ag Kr 130. Gogotsua da kantatzen baña / jakinduriyaz urriya. Tx B I 99. Entzule adi eta ikasle gogatsu, ez aurreraegi ez atzeraegi, berak zekien tentuan. MIH 50 (MEIG IX 141 (en colab. con NEtx) gogotsu).

    v. tbn. fB Ic I 175. Echta Jos 79. Bilbao IpuiB 236. Gand Elorri 105. Gogatsu: Garit Usand 58.

    “Hombre de apetito. Gogotsua, bai jaten eta bai eraten” Etxba Eib.

    (Con reduplicación intensiva). Ni ez naz soroetan lan egiteko osasun onekoa bere ta, gogotsu-gogotsua bere ez da, mendira bialduten nabe geienetan. Ag AL 59.

    (Uso predicativo o adv.). Ardo gutxi batekin [...] jartzen dala gogotsuago nekeari ekiteko. AA III 364. Gogotsu asi gera / gu mendi aldera. PE 123. Omentasun onetan guztiak gogotsu lagundu naiko dutela. ForuAG 337. Aietan kurubiltzera gogatsu yotzen baitu seda-arrak. Or Mi 30. Iltzeko zorian yarri zan ta are gogotsuago eskatzen zuen ordu ura bere ondotik igaro zedin. Ir YKBiz 467. Legortu gabe dagolako (belar-ondua) oso gogotsu jaten du beiak. Oñatibia Baserria 33 (ap. DRA). Dana gertuten ebillen gogotsu gure Petronila Sanjuan aurrean. Bilbao IpuiB 258. Aiñ gogotsu abiatu zan, bazirudian oiñik ez zuala lurrean jartzen. Berron Kijote 57. Gogatsu landu zendun / euskera mintzoa. Ayesta 120. Amar-amabi kilometroko ibillaldia, kanalari begiratuz, oso gogotsu egiten nuan. AZink 127. v. tbn. A BGuzur 110. Ag Kr 10. Echta Jos 250. Alz Txib 102. Urruz Zeruko Argiya 98 (ap. DRA). Mok 7. Tx B III 128. Kk Ab II 163. Otx 170. Etxde JJ 82. Txill Let 102. SMitx Aranz 123. Akes Ipiñ 15. Erkiag BatB 200. BEnb NereA 170. Uzt Sas 302. MMant 96. Zendoia 8.

    2.Afectuoso” Lar.

    3. Exquisito, apetecible. Jakirik gogotsuenak, arraikirik piñenak. Etxde AlosT 78.

    Sinonimoak: izond.

        [gogo handikoa]: guratsu Bizk.  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) izond. aplicado, -a, diligente, laborioso, -a (2) adb. con muchas ganas, ardientemente, con entusiasmo
    fr (1) izond. appliqué, -e ; diligent, -e ; laborieux, -euse (2) adb. avec enthousiasme, avec entrain
    en (1) izond. enthusiast; hard-working; diligent (2) adb. with enthusiasm, enthusiastically
    port (1) izond. aplicado, -a, diligente (2) adb. com muito entusiasmo

    Gogotsua da kantatzen, baina jakinduriaz urria.  (Hiztegi Batua)

    gogotsu (Argazkia: http://teambahrainmerida.com)

     
  • Maite 8:54 pm on 2018/06/08 Permalink | Reply
    Tags: G   

    gatzozpin 

    iz. g.er. Entsalada. Ik. gatzozpindu. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    gatzozpin. “Ensalada (neol.)” A DBols. Zeure esku jotsijeetara bialduten dot, Jesus Kurutzekua, ibiliera ta olgeta santubeen Neurria, euki legizaneen Gatza, ta ezin legizaneen Ozpina [...]. Emon egijozu bada, Jesus Maitia, Neurrizko Gatz-Ozpin oni zeure amodijuaren su bitzija. fB Olg 5s.

    Sinonimoak: iz. g.e.

        [entsalada]: entsalada (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. ensalada
    fr iz. vinaigrette
    en iz. salad
    port iz. salada

    Gatzozpin batekin entretenitu dut sabela.

    gatzozpin (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:02 pm on 2018/04/06 Permalink | Reply
    Tags: G   

    gezur-zulo 

    adj. Gezurtia. Ik. gezurrontzi. Gezur-zuloak!, gezurti alaenak! (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    GEZUR-ZULO. Mentiroso, embustero. Cf. Or Aitork 215: Gezur-zulo galgarri artara, “in illam foveam perniciosissimi erroris”. Naiz gezur-zulo izan, / naiz bentsu, egi esale. EA OlBe 102. Nori sinistu bear zionat, iri txalburu gezurzulo orri? Etxde AlosT 27.

    Sinonimoak: izond.

        [gezurrontzia]: gezur-jario, gezurrontzi, gezurti, gezurtari Ipar., enbustero Heg. beh. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es mentiroso, -a, embustero, -a
    fr menteur, -euse ; imposteur, faux, fausse ; feint, -e
    en liar
    port mentiroso, -a, emb embusteiro, -a

    Gezur-zuloak!, gezurti alaenak! (Hiztegi Batua)

    gezur-zulo (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 8:00 pm on 2018/03/29 Permalink | Reply
    Tags: G   

    gezurtero 

    adj. Gezurrak esaten dituena, gezurrez mintzo dena.

    Orotariko Euskal Hiztegian

    gezurtero (V-gip, G-to-azp), gizurtero (V-gip), gezurter (S), gezurtiero (R-is). Ref.: A (gezurter); Garate 1.a Cont RIEV 1930, 155; Iz To (gezurre), R 400; Elexp Berg (gizurtero).

    Mentiroso. v. gezurtero. gezurtiera (R-is). (Forma de fem.). “Gezurtiéra, mentirosa” Iz R 400.

    Sinonimoak: iz.
    [gezurtero] : e. gezurti, gezurrontzi

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es mentiroso
    fr menteur, -euse
    en liar
    port mentiroso(a)

    “Sudurra hazi zaizu, bada, gezurtero! “, eta barrezka hasten zen mutil laguna besarkatuz. [Egurra Pinotxori, Aritz Gorrotxategi (Alberdania, 2002)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    gezurtero (Gaurko htiza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 8:47 pm on 2018/03/28 Permalink | Reply
    Tags: G   

    gando 

    iz.  g.er. Aldaxka. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    gando (Dv-> A, H (L, BN)). Brote, rama nueva. “Jet, rameau. Urtheko gandoa, pousse de l’année” Dv. Cf. kando. Jeseen arrazatik sorthuko zela gando bat, eta gando haren gainean lore bat. Jaur AndreB 172 (ap. DRA). Dabiden ganik ilkhiaraziko dut zuzentasuneko gandoa. Dv Ier 33, 15 (Ol, Ker muskil). Erroetarik gando berriak ekharraraziz. Dv Lab 368. [Kozkorrek] bazterretarik botatzen dituzten gandoak erphilak izanen dira. Ib. 365s. Palma-gando (Lev 23, 40). Or MB 586 (Dv palma-gando; Ur palmen adar, Ol palma-osto, Ker palma-abar). Eguzkitan mardul azaltzen da, gandoak baratzan ernetzen zazkiola. Ol Iob 8, 16 (Dv gando; Ker kimu).

    Sinonimoak: iz. Ipar. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

        [kimua]: adaka, aldaka, altsuma, erne, kimu, muskil, pinporta, puja Gip., gando g.e., bote Ipar. g.e.
        [adar ez nagusia]: aldaka

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. (Ipar.) germen, pimpollo; vástago
    fr iz. germe, arbrisseau; rejet, surgeon
    en iz. germ, sapling; (botany) shoot
    port iz. germe, pimpolho; broto, vergôntea

    Eguzkitan mardul azaltzen da, gandoak baratzan ernetzen zazkiola. Ol Iob 8, 16 (Dv gando; Ker kimu). (Orotariko Euskal Hiztegia)

    gando (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:35 pm on 2018/03/24 Permalink | Reply
    Tags: G   

    gabetu 

    ad. gabetu, gabe/gabetu, gabetzen 1 da/du ad. Norbait edo zerbait gauzaren bat gabe utzi edo gelditu; norbaiti zerbaiten jabetasuna kendu. (Dagokion osagarriak -z atzizkia hartzen du). Bere ondasun eta aberastasun guztiez gabetu zuten. Zegozkidan eskubideez gabetu naizenez gero. Ez dut eskuetan dudanaz gabetu nahi. Azeria, buztanaz gabetua. Laguntza mota guztiez erabat gabeturik. Zeruko grazia miragarriaz gabetua aurkitzen den arima. Kalte handia da begietako bistaz, osasunaz eta azienda guztiaz gabetzea. 2 (Hitz elkartuetan, bigarren osagai gisa). Ik. axolagabetu; baliogabetu; bihozgabetu. Juduak errege gabetuak izan zirenean. 3 (Era burutua izenondo gisa). Ezedukien eta gabetuen artean. || Gizonik behartsuenari, on guztiez gabetuenari galdetzen badiozu. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: ad.
    [gabetu] : kendu, larrutu, bipildu. Ant. ipini, jarri, hornitu (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es da/du ad. privar, dejar sin, quedarse sin
    fr da/du ad. (se) priver, rester sans, laisser sans
    en du ad. to deprive
    port du ad privar

    Horretaz gabeturik, bost axola mundua.  [Mirarien kalezuloa, Nagib Mahfuz / Patxi Zubizarreta (Alberdania-Elkar, 2006)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    gabetu (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel