Tagged: G Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 11:40 pm on 2019/05/26 Permalink | Reply
    Tags: G   

    gehiengo 

    iz. 1 iz. Gehienak. Irakurleriaren gehiengoa: irakurle gehienak. Herriaren gehiengoa. 2 iz. Batasun bat osatzen duten multzoetako handiena. Legebiltzarreko gehiengoa. Gehiengoa lortu dute hauteskundeetan. Gehiengo osoa. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    gehiengo (S ap. A; Dv, H), gehiengoa.

    1. Primacía, superioridad; autoridad. v. gehientasun, nagusigo. [Jinkoaren] gehiangoa [sic, seguramente errata] eta hontarzün ezinago handien ezagützeko. Bp I 77. Zertan dago Errümeko Elizaren gehiengoa? Bp II 121. Zure gehienguaren autoritate bizitze xahiareki jüntatürik daguenak. “Dignitatis tuae auctoritas”. Mst VII. Segürago da gehienguan beno besteren manü pian egoitia. Mst I 9, 1 (Ol nagusigoan). Ihuren gehienguarik eztü galthatzen. Mst III 54, 2 (Ip ihuren gehien izatia). Inzuliarrak errailiaren gañan geihenguarik badu. AR 443. Haren gehiengua handiaren. CatS 39. Hasi pheredikatzen egündano ikhusi ez zien indar eta gehiengoarekin. Ip Hil 153. Lehen jargia etxeki zian eta gehiengoa hartü, S. Zelestin Aita Saintiaren ordari. Ib. 93.

    Gobierno. [Merak] miseria hanitx egiten ahal dü erretor bati elizako gehiengoari doatzan gaizetan. Eskual 24-4-1908, 4.

    2. Mayoría. Cf. A Morf 66: “Geiengo, superioridad, pudiendo llamarse así la mayoría por ejemplo en Cortes” A Morf 66. Gure Estatutu au, geiengo batek onartu eta izenpetua dan ezkero. Gerrika 273. Oraingo sail au bai dala egia geiengoarentzat, danarentzat ez baiña. Insausti 245. Gutxiengo hiztun bezain jakintsu eta gehiengo mutu bezain ezjakinari. MEIG IV 124. Euskalaririk ezagunenak edo ezagunenen gehiengoa behintzat. MEIG V 32. En DFrec hay 60 ejs., meridionales, de esta acepción.

    Sinonimoak: iz. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    [batasun bat osatzen duten multzoetako bakoitza]: gehientasun Ipar. g.e.
    [nagusia izateko nolakotasuna]: g.e.nagusitasun, nagusitza, printzipaltasun, ugazabatasun, nagusigo Ipar., gehientasun g.e.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. la mayoría, los más (2) iz. (batez ere Z) superioridad, primacía, supremacía
    fr (1) iz. la majorité, la majeure partie (2) iz. supériorité, suprématie
    en (1) iz. majority; (the) most
    port maioria

    Nork lortu du gehiengoa?

    gehiengo (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:27 pm on 2019/05/18 Permalink | Reply
    Tags: G   

    gogoberotu 

    ad. gogoberotu, gogobero, gogoberotzenda/du ad. Animatu, adoretu. Elkar gogoberotuz ari gaitezen. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    gogoberotu. Animar. Alkar gogoberotuz ari gaitean, sutsuak suagotuz, gogo-urriak eraikiz. Ldi IL 87.

    Sinonimoak: iz.

    [gogoberotu] : animatu, adoretu, berotu, sutu, animoak eman, adorea eman, kemena eman (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es da/du ad. animar(se), entusiasmar(se), ilusionar(se)
    fr encourage, cheer up; delude yourself, kid yourself
    en encourager, inciter; se décider à, s’enhardir
    port encorajar-se, entusiasmar-se animar-se

    Elkar gogoberotuz ari gaitezen, sutsuak suagotuz, gogo-urriak eraikiz. Ldi IL 87.

    gogoberotu (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 10:39 pm on 2019/05/14 Permalink | Reply
    Tags: G   

    goiartu 

    ad. Garaitu.

    Orotariko Euskal Hiztegian

    goiartu (R ap. A; Lar, Añ, H).

    1. Vencer. “Prevalecer” Lar y Añ. “Vencer” Añ. “Dominar” A. Zelan goiartu arerioak. Añ EL1 3. v. tbn. Añ LoraS 171. Zeinbat bider goiartu, benzutu ta goituko etzenduan deabru madarikatua. Añ MisE 16. Lenengo sarreran goiartu zien edo benzutu zituen. Lard 99. Goiartuz troka ta mendi. ‘Erguido sobre’. Gand Elorri 55.

    2. (Añ -> A; H). Insubordinarse, rebelarse. “Levantarse a mayores” Añ.

    Sinonimoak: ad. jas.

    [garaitu]: bentzutu, eraman, gainditu, gaindu, garai atera, garaitu, irabazi, gaina hartu Ipar., gainez egin g.e., goitu g.e., xitu Ipar. zah. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es ad. vencer
    fr ad. vaincre, battre, gagner
    en ad. to defeat, to beat; to win;
    port ad. vencer

    Zelan goiartu arerioak.  Añ EL1 3. v. tbn. Añ LoraS 171. (Orotariko Euskal Hiztegian)

    goiargitu (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:30 pm on 2019/04/25 Permalink | Reply
    Tags: G   

    goiargitu 

    ad. goiargitu, goiargi/goiargitu, goiargitzen (du). Inspiratu. Egin dituzte Liburu Santuak Jainkoaren argi eta laguntza bereziekin, berek deusik asmatu gabe, goiargituak. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    goiargitu. “Inspirarse” A DBols. Egin dituztela [Liburu Sainduak] Jainkoaren argi eta laguntza bereziekin, berek deusik asmatu gabe, goiargituak. Zerb IxtS 7. Elisabetek, goiargiturik, Mari Mesiaren Ama dala jakin daki. Egan 1955 (1-2), 33.

    Sinonimoak: iz.

    [goiargitu] : inspiratu (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es du ad. inspirar, iluminar
    fr du ad. inspirer, éclairer
    en du ad. inspire, enlighten
    port du ad. inspirar, iluminar

    Zutik jaiki zen, luzatu zuen besoa goiargitu bat bailitzan, eta durundizko ahots batez esan zuen: [Fantasiazko ipuinak, Guy de Maupassant / Josu Zabaleta (Ibaizabal, 2000)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    goiargitu (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 8:04 pm on 2019/04/20 Permalink | Reply
    Tags: G   

    galdekatu 

    ad. galdekatu, galdeka/galdekatu, galdekatzen du ad. Galdetu; bereziki, galdeketa egin. Parisen galdekatu nituen zuberotar batzuek ez zuten hitz hori ezagutzen. Epaileak atxilotua galdekatu zuenean. || (Era burutua izenondo gisa). Alde batetik, galdekatzaileak, eta, bestetik, galdekatua. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    galdekatu (BN ap. A; Dv (BN)).

    1. Interrogar. “Questionner, interroger” Dv. Laburzki galdekatu nuen, ikhusteko bazazkienez, aski ongi, erlijioneko egiarik beharrenak. Prop 1880b, 346. Luzaz galdekatu [nituen] beren xedearen gainean. Prop 1881, 14. Parisen galdekatu ditudan Zuberotar batzuek ez zuten [hitza] ezagutzen. Mde Pr 187. Egun hartan bertan haren galdekatzera etorriko zirela [poliziak]. Mde HaurB 106. Hazti sakratuen galdekatzea. Lf in Zait Plat XVIII.

    2. Consultar (un libro, etc.). Orain M. Faugère-k argitaldu duan irarkalditik ateratzen da berak bakarrik galdekatu duala egillearen bere eskuz idatzia. Zink Crit 73.

    Sinonimoak: ad.

    [galdetu]: galdea egin, galdegin, galdera egin, galdetu, galdatu Ipar., itaundu Bizk., galto egin Zub.(UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es du ad. preguntar; interrogar
    fr du ad. questionner, interroger
    en du ad. to question; to interrogate, to interview
    port du ad. perguntar, inquirir; ] interrogar;

    Bi gazte galdekatu dituzte herenegun Derryn izandako hilketaren harira [Arantxa Elizegi, Berria.eus (2019-04-19)

    galdekatu (Argazkia: Paul Kehrer, FlickrCC)

     
  • Maite 11:24 pm on 2019/04/19 Permalink | Reply
    Tags: G   

    gogartu 

    ad. du. g.g.er. Hausnartu. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    gogartu (Lar, Añ).

    1.Proponer” Lar, Añ. Uribatzarreai konturatzea edo gogarzea Dierritarrai konbeni zaizten legeak. EConst 56.

    2. (Añ, H). Pensar, meditar. “Prendre une résolution, faire un propos” H. v. gogatu (3). Oren laurden bat egon ziren gei ukigarri haren gogartzen edo meditatzen. Birjin 526. Ipiñiko dotan edo ez dotan abagune andian egon naz gogartuten. Ag AL 100n. Gertaera andi onetan gogartzeko. Ag Ezale 1897, 125a. Damakidazun aolkua ongi gogartu al duzu? Goen Y 1934, 100. Azkenengo laukoak iraungi orduko, erabagiren bat gogartu dau Nikanor-ek. Erkiag BatB 171. Zelan dirauzu, / [...] il-bearrez bazaukaz / maiteaz gogartuak. Onaind in Gazt MusIx 204. v. tbn. Zink Crit 45. Garit Usand 41. Erkiag Arran 90.

    3.Decidir (GH 1933, 233)” DRA.

    Sinonimoak: ad. zah.

    [hausnartu]: buruan erabili, gogoan erabili, gogoeta egin, gogoetatu, gogoratu, hausnar egin, hausnartu, meditatu, oldoztu, pentsatu, mamurtu Bizk., gogaldu g.e., kontsideratu zah. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) (ikus hausnartu) meditar, pensar, reflexionar (2) (Erl.) meditar
    fr (1) (ikus hausnartu) méditer, (à qqch) réfléchir (2) (Erl.) méditer
    en (1) (ikus hausnartu) meditate, think about, think over (2) (Erl.) meditate
    port (1) (ikus hausnartu) (figurativo) ruminar (2) (Erl.) meditar, praticar meditação

    Puntu hori sakonki ikertu behar nuela gogartu nuen. [Izotzetik izanera, Xabier Soubelet, Maiatz, 2008] (Egungo Testuen Corpusa)

    gogartu (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:43 pm on 2019/02/17 Permalink | Reply
    Tags: G   

    goganbehartu 

    ad. da Jas. Susmatu; goganbeharra sumatu. Ikusirik zein gauza gutxi edireten den euskaraz idatzirik, goganbehartu naiz eta beldurtu, baden bitartean zenbait behaztopa-harri (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: ad. jas.

        [susmatu]: barrundatu, errezelatu, susmatu, susmo izan, barrunda izan Gip., aiher izan Zub. g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es da ad. (zah.) sospechar, recelar; preocuparse, inquietarse
    fr da ad. soupçonner, se méfier, (se) préoccuper, (s’)inquiéter
    en da ad. to suspect, to mistrust, to distrust; to worry
    port da ad. (zah.) suspeitar, desconfiar, recear, suspeitar; preocupar-se

    Ikusirik zein gauza gutxi edireten den euskaraz idatzirik, goganbehartu naiz eta beldurtu, baden bitartean zenbait behaztopa-harri. (Hiztegi Batua)

    goganbehartu (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel