Tagged: G Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 5:30 pm on 2016/01/07 Permalink | Reply
    Tags: G   

    galbana 

    iz. Nagitasuna, gaitzesgarritzat hartua; alferkeria.. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoan, ‘nagikeria’)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    galbana (V-arr-gip; Lar, Añ). Ref.: Totor Arr; Elexp Berg. “Galbana, pereza, es voz bascongada” Lar. “Au de galbánea” Totor Arr. “Atzo farrandan ibilli eta gaur galbana demasa” Elexp Berg. Laister joaten zitzaion / dantzako galbana. Insausti 314.

    Sinonimoak: iz.
    [galbana] : e. nagikeria, nagitasun (Adorez Sinonimoen Hiztegia) / alferkeria, alfertasun, baldankeria, lasaikeria, mandrainkeria, nagi, nagitasun, trapukeria, zabarkeria, laxokeria Ipar., totalkeria Ipar., alprojakeria Heg., nasaikeria Bizk., aroikeria zah., bagaitasun zah. (UZEIren Sinonimoen Hiztegian, nagikeria)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es galbana, pereza
    fr fainéantise, oisiveté (sens péjoratif)
    en laziness, idleness
    port lerdeza

    Entzun:

    Atzo farrandan ibilli eta gaur galbana demasa” , Elexp Berg (Orotariko Euskal Hiztegia)

    galbana (Gaurko hitza, CC)

     
  • Maite 9:11 am on 2015/12/29 Permalink | Reply
    Tags: G   

    gatzdun 

    adj. Gatza duena. Ateraldi gatzdunak. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    gatzdun, gazdun (Dv), gaztun (Lar), gatzadun.

    Salado. “Salobre” Lar. Ur gatzduna naroro dariola. Izt C 92. Iturri sufredunak, baita gatzdunak ere. Ib. 85. Guztiz gaztuna dan itxasoren bat. Anab EEs 1920, 69.

    (V-gip; H). “Salado, gracioso. Gatzduna urten detsa alabiak” Etxba Eib. Gizon ikasietan nondik ain bakanak, bertsotarako gatzadunak, ikastaro gabetan ainbeste diran tokian? Inza in Jaukol Biozk VI. Sekulako ateraldi gaztunak ere egin zituan. TAg Uzt 148s. Urtengo dau andra Sabadiñak gazdun esaera edo bertsoren bategaz. Alzola Atalak 92.

    Sinonimoak: izond.

        [gazia]: gazi (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) adj. salado, -a; salino, -a; que tiene sal (2) adj. salado, -a; gracioso, -a; chistoso, -a; agudo, -a; ingenioso, -a
    fr (1) adj. salé, -ée ; salin, -e (2) adj. (hed.) salé, -e ; vif, vive, ingénieux, -euse ; savoureux, -euse
    en (1) adj. salted, salty; saline (2) adj. [barregarria] funny, amusing; witty
    port (1) adj. salgado, -a; salino, -a (2) adj. gracioso, -a; adj espirituoso, -a, divertido, -a

    Entzun:

    Kordobako gotzainak berba egin du: bihar eguzkia eta eguraldi ona esan zezakeen, majara asanbladak egiten zuen gisara. Baina ez, Demetrio Fernandez gatzdunagoa da. Munduaren jatorriaz jardun du. Umeak zikoinak ekar zitzakeela esateko tentatuta egon da, baina xaloegia iruditu zaio gotzainari azken unean (eta badaki, jakin, zikoinarena egun inork ez duela sinesten) eta argudioak aldatu egin ditu. Umeak aita eta amaren maitasun besarkadatik jaiotzen dira. To eta no esaldia! In vitro ernalketa, aldiz, akelarre kimikoa da. Hau barre algara, hau. Ez esan, gero, dibertigarria ez denik. Txistagarria da. [Akelarreak, Goizalde Landabaso (Larrepetit, 2015-12-29)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    gatzdun (James F. Carter, Wikimedia Commons)

     
  • Maite 9:02 am on 2015/11/22 Permalink | Reply
    Tags: G   

    gaztigatu 

    1. dio ad. Jakitea komeni zaion zerbait norbaiti adierazi. Dabidi gaztigatu zion aitak hil nahi zuela, eta ezkutatu zedila. 2. du ad. Gaztigua eman. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: ad. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

        [zigortu]: Ipar.zigortu, larderiatu Ipar., kastigatu Heg., atarratu g.e., nekaldu g.e., penatu g.e., punitu Ipar. g.e.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) dio ad. avisar, comunicar, notificar (2) du ad. (Ipar.) castigar, dar un escarmiento
    fr (1) dio ad. aviser, faire savoir, notifier (2) du ad. (Ipar.) punir, châtier
    en (1) dio ad. to notify, to inform, to send word (2) du ad. to punish
    port (1) dio ad. avisar, comunicar (2) castigar

    Entzun:

    LEHEN DESKRIBAPENA

    Petalo belikoak dituzu
    betazalak

    gaur ernaldu eta gaur ihartuko direnak
    hozkailuan gordeta
    gaztiga zaitzadan denbora ez iragaitera

    ezpainik eta bularrik galkorrenak dituzu
    elurrezko bola maldan behera
    eta beti ahul izateko obsesio hori

    atzazaletan hitz pozoitsuak
    airean koloretako lapitzez
    margotzen dituzunak

    [Aingurak erreketan, Jon Benito (Susa poesia, 2001)]

     
  • Maite 11:50 pm on 2015/11/03 Permalink | Reply
    Tags: G   

    goraletu 

    da ad. Goragalea izan. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    goragaletu (G ap. A; Lar, H), goraletu (H). Asquear(se).(Provocar a) vómito”, “basquear”, “fastidiar” Lar. Gorde zituzten gal-eperren aragia janaz [...] gogaitu eta goragaletzeraño. Lard 88.

    Sinonimoak: iz.
    [goragaletu] : goragaleak izan, botagura izan (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es da ad. tener/sentir náuseas
    fr avoir la nausée
    en feel sick, turn your stomach, make you sick to your stomach
    port sentir enjôo

    Entzun:

    Lotsatu baino areago esango nuke, bihotzondoraino mindu, zornatu, goragaletu. Putzu, Txillardegi (Elkar, 1999)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    goragaletu (Irudia: es.wikihow.com)

     
  • Maite 7:10 pm on 2015/10/15 Permalink | Reply
    Tags: G   

    gopor 

    iz. (batez ere Ipar.) Zurezko ontzia, abatza eta kaikua baino txikiagoa eta kirten bakarra duena, talo-esnearentzat eta gatzatuarentzat erabiltzen dena(Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    gopor (BN-ad-baig-lab; SP, Lar, H; -ph- BN-ciz; VocBN, Dv, H), opor (G-to, AN-5vill, B, L, BN; VocZeg 288, H, VocB; -ph- SP, Deen II 17, Dv, H), oporro (Lar), kopor (G, AN-5vill, B, R-uzt; Aq 637; kh- S; Foix ap. Lh, Dv (S), H (S)), koporro (R). Ref.: A (gopor, opor, kopor); EI 385; VocNav (copor, coporro); Satr CEEN 1969, 167; Izeta BHizt (opor).

    Etim. Probablemente derivado de lat. cuppa.

    1. Cuenco pequeño para beber; escudilla. “Écuelle de terre”, “tasse” SP. “Cáliz”, “vaso para beber”, “cubilete” Lar. “Cuenco de leche” Aq 637. “Écuelle” VocBN. “Jatte” Dv. Goporrén ikhutzeak, eta kubenak, eta kobrezko unzienak. Lç Mc 7, 4. Urrezko gopor batzu bazituztela urrin hunez betiak. AR 95. Gathiluaren eta ophorraren lekhoreko aldea garbitzen ohi duzue. HeH Lc 11, 39 (Lç, He, TB plat, Oteiza, IBe plater, Dv untzi). Eskuan zadukan urhezko ophor bat. Dv Apoc 17, 4. Nurk ere emanen beitü txipien hoietarik bati khopor bat hur. Ip Mt 10, 42 (Leon ophor; Lç, SalabBN beire, He beira, TB, Echn, Hual, Ur (V), Or, IBk baso, Ur (G) edontzi). Horrako ophor hortan duk hire gosaria. Elzb PAd 69. Gopor edo gatelu, behiak emaiten daukun esnea orok parti. HU Zez 185. Gopor bat ur. Ib. 71. Oporra (katillua) bete salda. Ag G 288. Gopor bat esnerekin. Barb Leg 26. Eltze, gopor, katillu eta abar. Or Eus 359. Ezkilantzeko oporren kulturaren ekarleak. Mde Pr 221. Pagozko goporrak. Ibiñ Virgil 38. Kaikuak eta oporrak bezela, ontzi onek ere txuntxur motz baten tankera du. Garm EskL I 102. Gizona dagonean miñak arturik, edan beza ardo zaarra oporretik. EZBB I 128. Beren untzitegietako opor baten azpian. Larre ArtzainE 274.

    2. opor. “(L, BN, S), guante con el que se juega a la pelota” A.

    3. opor. “(B), colodra” A.

    4. khopor. “(S; Foix), adj. concave, rond” Lh.

    Sinonimoak: iz. Ipar.

        [zurezko ontzia]: opor (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. (batez ere Ipar.) cuenco pequeño de madera, escudilla; tazón
    fr iz. bol, écuelle, petite terrine de bois
    en iz. bowl
    port tigela ƒ

    Entzun:

    Ondoan, gopor bat bete kafe eta, aitzinean, eltze bat bor-bor su gainean, saltsa gorriz ihaurri. [Rock'n'roll, Aingeru Epaltza (Elkar, 2000)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    gopor (Wikimedia Commons)

     
  • Maite 7:55 am on 2015/10/05 Permalink | Reply
    Tags: G   

    gezurmendi 

    iz. Berriketa-lekua. (Elhuyar Hiztegia)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    gezurmendi, guzurmendi. Mentidero. Eta kalera joan zan arratsaldean, erriko guzurmendietan ea ezer albista barririk entzuten ebanentz. Erkiag BatB 99.

    Sinonimoak: iz.
    [gezurmendi] : berriketa-leku, solas-leku (Elhuyar Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es mentidero
    fr potinière
    en gossip mill, gossip shop (informal)
    port mentideiro

    Entzun:

    Kontua da, gainontzeko sari batzuk aurreikusteko modukoak iruditu zaizkigula, batez ere Truman filmaren ia pisu guztiari eutsi dioten protagonistek ex aequo jaso duten Zilarrezko Maskorra –Ricardo Darin eta Javier Camara–. Baita El rey de La Habanako Yordanka Ariosarena ere, gainantzezpena gorabehera, festibaleko gezurmendietan saria jaso zezaketen aktoreen kinieletan agertzen baitzen.  [Islandiako lezioa, Gorka Bereziartua (Boligrafo gorria, 2015-09-27)] (Argia.eus)

    gezurmendi (Gaurko hitza, CC)

     
  • Maite 9:00 am on 2015/10/04 Permalink | Reply
    Tags: G   

    gaubeila 

    iz. Beila. Gaubeila hilaren alde otoitz egiteko da. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz.

        [hildako bat beilatzen ematen den denbora]: beila, gaubela  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es vela mortuoria
    fr veillée mortuaire
    en vigil [watching over a sick person]
    port vela mortuária

    Entzun:

    Maitasuna

    gaubeila (Libreta horiko poemak, Pako Aristi)

    Maitasuna
    urteak iraun ditzakeen
    treneko bidaia bat
    da.
    Txartelak ez du markatzen
    jaitsi beharreko geltokia.
    Urteak iraun ditzake
    trenetik salto egin edo ez
    iragandako bidaia honek.
    Egun batean
    maitasunak
    geltoki abandonatuetako
    bakardadearen itxura
    hartzen duen arte.
    Heriotza da. Goibelaldia.
    Denboraren gaubeila.
    Berriro abiatzeko agindua
    emango digun loraldia.

    [Libreta horiko poemak, Pako Aristi (Susa poesia, 2003)]

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel