Tagged: I Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 11:12 am on 2017/06/21 Permalink | Reply
    Tags: I   

    ipurtzuri 

    adj. Alfer handia. Ik. alferrontzi. Ipurtzuri galanta duk hori lanerako! (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    ipurtzuri, ipurtxuri (G-goi-bet ap. A; VocZeg 287, Arzdi Aves 162, A Apend).

    1. (Saxicola oenanthe). “Golondrina” VocZeg y A. “Chotacabras” A Apend. “Ruiblanca” Arzdi Aves. “Collalba gris” MItziar Txoriak 112.

    2. (-rz- V-gip, G-to), ipurtxuri (G-azp). Ref.: A EY III 373; Gketx Loiola (ipur-txuri); Iz ArOñ (kiputz). Vago, holgazán. “Ipur-txuri galanta dek ori lanerako” Gketx Loiola. “Kiputz ipurzurixak” Iz ArOñ.

    3. Inútil, vano. Ta amets ipurtzuriak zer dira? Ldi IL 72.

    Sinonimoak: izond.

        [lausengaria]: balakari, balakatzaile, koipetsu, lausengari, lausengatzaile, losintxari, zurikatzaile, zuriketari, zuritzaile, ipurgarbitzaile beh., ferekatzaile Ipar. zah.  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Orotariko Euskal Hiztegia eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) vago, holgazán (2) inútil, vano (OEH) || (1)  izond. adulador, -a, lisonjero, -a, halagador, -a (Elhuyar Hiztegia)
    fr (1) izond. très paresseux, -euse, fainéant, -e (2) inutile, vain || flatteur
    en (1) izond. lazy; layabout, lazybones (inf) (2) useless, vain || (colloquial) sweet-talker, flatterer, cajoler
    port (1) vago, folgazão(ona), folgado(a) (2) inútil, vão || (1) izond. adulador, -a, lisonjero, -a, halagador, -a (Elhuyar Hiztegia)

    Ipurtzuri galanta duk hori lanerako! (Hiztegi Batua)

     

    ipurtzuri (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 10:41 pm on 2017/06/05 Permalink | Reply
    Tags: I   

    ingurumen 

    iz. Ekologian, izaki bizidunen garapen eta jardueran eragina duten egoera eta faktoreen multzoa. Autobideek kalte handiak egiten dizkiote ingurumenari. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    ingurumen.

    1. (Det., precedido de gen.). Aproximadamente, más o menos. v. inguru (I, 4). Bogatu zuten ondoan hogoi eta bortz edo hogoi eta hamar bidarten ingurumena. TB Io 6, 19. Laur ehun eta berrogoi eta hamar urtheren ingurumenaren buruan. TB Act 13, 20.

    2. (VocBN -> Dv y A, H), ingumen (Hb ap. Lh). Alrededor(es). “Alentour” Dv. Khondetarra ingurumen guzian aiphatua da. Prop 1900, 71. Gazteagoko eta berdin khartsu direnak, bere ingurumenerat Mill-Hill-dik bilaraziak baditu. Prop 1906, 64. Ingurumeneko haurrentzat altxatuak diren eskola xeheagoetan. Ib. 73. Bil daitezela [zuhur-hitzak] eta ingurumenean aipha, hedatuko dire. Lander RIEV 1908, 624. Haren gostuko ez zen ingurumenetan gizonik, bera bezain ederrik eta zentzudunik. Lf Murtuts 29. Ez dugu ahantzi behar, toki hortan eta ingurumenetan arrotz hainitz bazela kokaturik. Lf CEEN 1973, 129.

    Sinonimoak: iz.

        [ingurunea]: inguramendu, inguru, ingurugiro, ingurumari, ingurune, bornu Bizk., ingurina Ipar. g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. alrededores, afueras, cercanías (2) iz. (Ekol.) (sing.) medio ambiente
    fr (Biol.) (Ekol.) (sing.) environnement, milieu
    en (sing.) the environment
    port (1) arredores (2) iz. (Ekol.) (sing.) meio ambiente

    Ingurumenaren nazioarteko eguna, ingurumenari Nazio Batuen Erakundeak urtero eskainitako eguna da. Ekainaren 5ean ospatzen da. (Wikipedia)

    ingurumen (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

    Save

    Save

     
  • Maite 11:55 pm on 2017/04/04 Permalink | Reply
    Tags: I   

    ilgora 

    iz. 1 iz. Ilargiaren goraldia, ilargi berritik ilargi betera doan 14 eguneko aldia. Ik. gorapen. Ilgorak eta ilbeherak. Ilbeheran baino ilgoran hiltzea onuragarriagoa dela sinesten dutenak. 2 iz. Ilgoraren erdiko eguna, ilargiaren erdia argiturik dagoena. Ilgora, hemezortzian, asteazkenez. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    ilgora (V, G, AN-erro; Lar, Añ, Hb ap. Lh, H). Ref.: A; Holmer ApuntV.

    “Luna creciente” Lar y Añ. “Ilgora, ilgoria, lune croissante. [...] Ilgora erdia, lune croissante à la moitié de son cours” H. Illargiaren gora-berak zenbat dire? –Lau: [...] illargi berria, ilgora, illargi betea ta ilbera. Bera EEs 1915, 165. Ilberan baño ilgoran iltzea onuragarrigoa dala batzuek sinisten dute. JMB ELG 82. Ilberak eta ilgorak alperrik izan dira guretzat. NEtx LBB 176.

    (Uso pred.). [Illargia] ilbera ez dagoenean, ilgora dago. Txill Let 120.

    Sinonimoak: iz.

        [gorapena]: gorapen (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. cuarto creciente, luna creciente
    fr iz. premier quartier de lune, lune montante
    en iz. crescent moon, waxing moon, first quarter
    port iz. quarto crescente

    Ilgora indarrean dago.[Naturaren mintzoa, Pello Zabala (Alberdania, 2000)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    ilgora (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

    Save

    Save

    Save

    Save

     
  • Maite 11:08 pm on 2017/03/27 Permalink | Reply
    Tags: I   

    intziri 

    iz. 1 iz. Oinazearen edo atsekabearen ahozko adierazpen hitzik gabekoa. Ik. zinkurin; espa; antsia2. Gizonen negar, deiadar, oihu, intziri, auhenak. Intziri sarkorra, mina. Negar intziriak. Intziriak baizik ez ziren entzuten. || Irud. Hostope ilunean haizeak intziri. 2 iz. Txakurrak eta kidekoek egiten duten ulu antzekoa. Txakurren intziriak, zaldien irrintziak, lehoi eta zezenen orroak. Otsoa intziriz hasten zaio deitzen. intziri egin Emakumeek hartaz negar eta intziri egiten zuten. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: iz.

        [oinazearen adierazpen hitzik gabekoa]: ai, aiene, aieska, aiots, auhen, hileta, kexa, kexu, deitore Ipar., dolamen Ipar., pleinu Ipar., espa Heg., erosta Bizk., inkesa Bizk., adia Gip., zinkurin Ipar./Naf., aieneka g.e., alaka g.e., donabera g.e., oihuska g.e., arkuma Ipar. g.e., oihumin Ipar. g.e., espadasun Gip. g.e., ainkuri Naf. g.e., ainuri Naf. g.e., kexadura Ipar. zah.  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. gemido, sollozo, lamento; suspiro (2) iz. gemido; [txakurrena, otsoena...] aullido
    fr iz. hurlement, gémissement, lamentation
    en iz. groan, moan; wail
    port iz. gemido, soluço, lamento; suspiro

    Sakon egin zuen intziri.

    intziri (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

    Save

    Save

    Save

     
  • Maite 11:46 pm on 2017/03/24 Permalink | Reply
    Tags: I   

    idustun 

    iz. Lepoa inguratzen duen apaingarria. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    idustun, industun. Neol. creado por AG en 1896 de idun ‘cuello’ y estun ‘aro, anillo’. Collar. v. iduneko. Ezarri egixuz [errukija ta egija] idustuntzat zeure idunan (1898). AG 1575. Lepotik dingillizka eukon anbarezko idustuna. Altuna 94 (v. tbn. 97 y 98). Pitxi gelgarriz josi / idustun dirdirtsuba. Laux Euzk 1931, 362 (ap. DRA; la misma poesía en BBa 62 dice industun).

    Sinonimoak: iz.
    [idustun] : iduneko, lepoko; koilare (Heg.) (Elhuyar Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. collar, adorno del cuello
    fr collier
    en [bitxia] necklace
    port colar

    Pozik zegoen oparitu zioten idustunarekin.

    idustun (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 10:55 pm on 2017/03/18 Permalink | Reply
    Tags: I   

    idus 

    iz. Erromatar egutegian, Idus, (idus, -uum) hilabetearen hamahirugarren eguna zen, ondorengo lau hilabeteetan izan ezik: martxoan, maiatzean, uztailean eta urrian. Azken hauetan, hilabetearen hamabosgarren eguna zen.  (Ikus Wikipedian Erromatar egutegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es Idus
    fr Ides
    en Ides, Idus, Eidus
    port Idos

    Guarda hadi martxoko Idusetatik[Martxoko idusak, Anjel Lertxundi (Hitz beste, 2017-03-18)] (Berria.eus)

    idus (Argazkia: Cesarren heriotza, Wikimedia Commons, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 10:29 pm on 2017/03/10 Permalink | Reply
    Tags: I   

    ikareria 

    iz. Dardara, izua. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    ikareria (R-vid), ikararia (H), ikarari (AN; Hb ap. Lh (-kh-)), ikareri (B; VocB), ikererie (B). Ref.: A (ikarari, ikareri, ikareria); Asp Leiz2; Izeta BHizt (ikererie).

    Temblor. “Temor, espanto” A. “Temblor de tierra” VocB, A e Izeta BHizt. “Bartatsean ikererie izan dugu” Izeta BHizt. Orrelako zerbait ikararia sartu izandu ba-litzait niri. Mb OtGai II 185. Andia da oraingo gure ikareria. Mb OtGai III 210. Lurraren ikarariak, arrien autsteak. Ib. 68. Hire ürzain batek emaiten dik lürrari ikhareria. Chaho AztiB 9. Beriala prest dago / kaballeria; / artilleria / izigarria, / arek ematen debe / ikareria. Afrika 89. Gudariak ikareriz ta bildur ezin aundiagoaz beterik. Inza Azalp 75.

    Sinonimoak: iz.
    [ikareria] : dardara (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. temblor; temor
    fr
    en
    port

    Lur ikareria batek asaldatu ditu nafarrak gaur goizean.

    ikareria (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel