Tagged: I Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 11:38 pm on 2016/05/20 Permalink | Reply
    Tags: I   

    izardun 

    izond. Izartua.

    Orotariko Euskal Hiztegia

    izardun (Lar, Añ, H).

    1. “Estrellado” Lar y Añ. “Cielo estrellado, zeru izarduna, izartua” Lar. Izardun aroz koronadurik. AB Olerk 322.

    ixardun. Zure bijotza baratza bat zan / [...] zure gogua onoimenezko / ixardun ortze urdiña. Enb 148.

    2. (Dv A, H). “Qui porte une étoile au front, en parlant des animaux” Dv. “Cheval qui a une étoile au front” H.

    3. Oficial, jefe militar. Izar-dun oiek poztuta. Yanzi 79. Beti aurretik zebillen ikasbidea emanaz mutillei (ontan berdin jokatu dute izardun guziak). Euzkadi 24-12-1936 (ap. Alkain 141). Gertakari horrek erakusten du zer gogotako ziren mariñako izardunak eta nola Loti “gorriak” mentura ttipia zuen izar hetarat heltzeko. Larz GH 1960, 229.

    Sinonimoak:

    [izardun]: izartu

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es izond eta iz. estrellado/da, de estrellas;
    fr izond. adj étoilé(e)
    en izond. starry, star-filled
    port izond. estrelado(a)
    cat izond. estelado(a)

     Bandera izarduna.

    izardun (Wikimedia Commons, Huhsunq)

     
  • Maite 10:05 am on 2016/05/05 Permalink | Reply
    Tags: I   

    itzalaldi 

      iz. 1. Zerbait itzaltzen den denbora edo aldietako bakoitza. 2. Ik. eklipse. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz. (Elhuyar eta Adorez sinonimoen hiztegiak)

    [itzalaldi] : ilunaldi
    [itzalaldi] : eklipse

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. momento de oscuridad; apagón; interrupción, corte (2) iz. periodo de ocaso/decadencia/oscuridad (3) iz. eclipse
    fr (1) iz. coupure de courant, panne d’électricité (2) iz. éclipse
    en iz. darkness; [elektrizitateaz] blackout, power cut
    port iz. blecaute

    EITBk gaur itzaliko du ETBren seinalea Nafarorroan. Itzalaldiak hautsak harrotu ditu!

    itzalaldi (Pixabay, CC0 Public Domain )

     
  • Maite 8:16 pm on 2016/03/19 Permalink | Reply
    Tags: I   

    itxuragaiztu 

    du ad. Itxuratxartu  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    itxuragaiztu (Dv). Desfigurar(se); empalidecer, demacrarse. v. itxuratxartu. Pilatosek alá / Jesus beiraturík, / erdi ila bekála / itxura gaizturík. LE Kop 94. Arima hau irazia izanen baita gorphutz hunetarik, eta hau hil-hotza, itxuragaiztua, bizi direnen izigarri. Dv LEd 154 (Cb Eg II 83 desfiguratu). Eta etzen ene baithan indarrik gelditu, eta ene begithartea ere itxuragaiztu ene baithan, eta alditxartu nintzen. Dv Dan 10, 8 (Ker zurbildu).

    Sinonimoak:ad. g.e.

        [itxuratxartu]: itsustu, itxuratxartu, desbistatu Ipar., ezaindu Bizk.  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es da/du ad. afear, deformar, desfigurar
    fr enlaidir, rendre laid; déformer
    en spoil, ruin; (shape) disfigure
    port afear, tornar feio; deformar

    Eta etzen ene baithan indarrik gelditu, eta ene begithartea ere itxuragaiztu ene baithan, eta alditxartu nintzen. Dv Dan 10, 8  (Orotariko Euskal Hiztegian)

    itxuragaiztu (Gaurko hitza, CC)

     
  • Maite 8:06 pm on 2016/03/10 Permalink | Reply
    Tags: I   

    isolaka 

    Euria goian behean ari izan.

    Orotariko Euskal Hiztegia

    isolaka. (Lloviendo) a cántaros. Euria isolaka erori. Herr 6-6-1956 (ap. DRA; la ref. es incorrecta).

    Sinonimoak:
    [isolaka] : euria barra-barra/purrustaka/adarka/uharka/suilez ari izan (Elhuyar Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (Lloviendo) a cántaros.
    fr pleuvoir à verse o à torrent
    en raining cats and dogs, pouring down
    port chovendo a cântaros

    Isolaka ari du! Horrela esaten dute Lapurdiko Uztaritze herrian euria goitik behera, barra-barra edo bota ahalean jarduten duenean. [Isolaka ari du, Kepa Diegez (Etnomet , 2016/03/10)]

    isolaka (FlickrCC, Christoph Michels)

     
  • Maite 11:22 pm on 2016/02/07 Permalink | Reply
    Tags: I   

    ikusezin 

    izond. Ezin ikus daitekeena. Begi hutsez ikusezinak diren gauzak. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    ikusezin (Lar, H (G)), ikusiezin (Añ).

    1. Invisible. Ikus eziña zara ezkongai neskutsa! Laux BBa 44. Jaungoikoaren beatz ikuseziñetik zilintzaka. TAg Uzt 98. Ortzi-eme ikusi-ezin orri eta zuri. Zait Sof 150. Mundu ikus-eziñ oiekin dugun artu-emana. Or QA 59. Zenbait aldiz ikusiezina da ekaia mediumetik ateratzean. Mde Pr 331. Lur au ikus-eziña ta antolagabea zan. Or Aitork 340. Orduan ikusi nitun [...] Zure ikus-eziñak. “Invisibilia tua”. Ib. 176. Edozeiñek daki su ikusezin orren barri. Erkiag Arran 94. Beren ezten ikus eziñak. Ibiñ Virgil 112. Lokarri ikus ezinaz inguratu. Lasa Poem 98. Honen gai ikusezina nabarmentzea. MEIG IX 135 (en colab. con NEtx). Begi utsez ikuseziña. Zink Crit 19.

    2. (Lar, H (G)). Invisibilidad. Ikusezinak mendean daukan irudimenaren alde egon ezinetan. MEIG IX 132 (en colab. con NEtx).

    3. Penalidad, sufrimiento. Lurrean ikusi eziñak ederki ikusteko. Inza Azalp 114.

    Sinonimoak: iz.

        [ikusezintasuna]: ikusezintasun (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es izond. invisible; que no se puede ver
    fr izond. invisible
    en izond. invisible
    port izond. invisível

    ZER NAIZEN

    Nire gorputzak
    ukitzen nauten pertsonen antza hartzen du
    paseatzen ditudan kaleena
    eskapatzen zaizkidan gezurrena.
    Apurka-apurka definituz doa
    ibai bati edo erritmo jakin bati jarraituz.
    Beti dago zerbaiten bezperan
    aldaketaren begian.
    Guztiz autonomoa dirudi
    masturbatzen naizenean
    atzazalak ebakitzen dizkiodanean
    ispiluan jartzen dudanean.

    Tatuaje ikustezinetan gordetzen ditu
    jadanik ahaztutako uneak.

    [Amemometroa, Igor Estankona (Susa poesia, 1998)]

     
  • Maite 12:36 pm on 2016/02/02 Permalink | Reply
    Tags: I   

    irusako 

    iz. Gezurra, iruzurra. Irusako egin(Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    irusako (AN-gip ap. A), irusaku (V-ger-ple-arr-oroz-m-gip ap. A). “Engaño, dolo, fraude” A (que cita tbn. a Oihenart, pero no lo encontramos en este autor). v. iruzur. Zeuk berari iztxo bat esatea naikoa da Begiren amarrua ta irusakua (tranpa) ezereztuteko. A Latsibi 254.

    Sinonimoak: iz. g.e.

        [iruzurra]: engainu, iruzur, iruzurkeria, marro, amarrukeria Ipar., engainamendu Ipar., enganio Ipar., zimarkunkeria Ipar., trankart Bizk., trikimailu Bizk., tranpa beh., atzipe g.e., baira g.e., fraude g.e., ziliboka g.e., artifizio zah., tronperia Ipar. beh., martingala Heg. beh., zimarku Ipar. g.e.  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es trampa, engaño, fraude
    fr escroquerie, tromperie ; piège
    en [engainua] deceit, deception; swindle; trick
    port armadilha, engano, fraude

    Ez naiz, izatez, hormetan itsatsitako paperetan deitzen diren hitzaldietara joateko zalea, asko eta asko irusako hutsa baitira, edozer saltzeko atxakia, alegia. Halan da ere, emateko ziren hitzaldietako baten izenburuak txito erakarri ninduen: neuk ere titulurako hartu dudan berberak. ["Semen retentum venenum est" , Sor Teresa la Perversa. Txistu y Tamboliñ... y cría cuervos y tendrás muchos. (1993)] (Literatur Aldizkarien Gordailua)

    irusako (Gaurko hitza, CC)

     
  • Maite 9:37 am on 2016/01/31 Permalink | Reply
    Tags: I   

    irato 

    du ad. Lepoko arnasbideak itxiz norbait itoarazi. Bere eskuez irato zuen haurra. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: ad.

        [itoarazi]: itoarazi (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es du ad. ahogar, asfixiar; estrangular
    fr du ad. asphyxier, étouffer
    en du ad. to suffocate, to asphyxiate
    port du ad. afogar, asfixiar

    Astelehenero bezala

    Astelehenero bezala
    astelehena da.
    Jode!, ze bero egiten duen…
    Zure argazkia ikusten dudanean
    ez dut sentitzen berorik
    ez eta ere hotzik,
    zu bakarrik.

    Egunero bezala
    zure argazkira begira nago,
    eta Bach-en musikak
    argazkitik irtenarazten zaitu
    eta nire barnera sartzen zara
    bertan daukadan itsasoari
    eragiten diozularik,
    eta irato egiten nau
    neurrigabeko itsaso honek,
    askatu ahal izanen balitz
    ia masailak bustiko ez lizkidakeen
    itsasoa.
    Astelehenero bezala
    astelehena da,
    baina jadanik
    ez du bero egiten.
    Hala ere
    izerdiak estalirik
    gordetzen dut zure argazkia.

    [Bart irakurtzeko gaur izkiriatua, Xabier Ezkiaga (Susa poesia, 1998)]

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel