Tagged: I Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 8:24 pm on 2016/12/09 Permalink | Reply
    Tags: I   

    itzemin 

    iz. MED. Hatzeko infekzio akutua; erpurukoa. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    itzemin (L, BN, S, R-uzt). Ref.: A; Lrq. “1.º panadizo; 2.º uñero” A. “Itzemina edaratea beino gaiztoago da ta axaxalpean sortan da (R-uzt), el uñero es peor que el panadizo y nace bajo la uña” Ib. “Panari” Lrq. Aztalian dit itzemin bat. Arch Fab 167. Landare hunek itzeminak ederki sendatzen omen ditu. Zerb GH 1932, 229.

    Sinonimoak: iz. g.e.

        [behatzeko infekzioa]: erpuruko g.e.  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (Med.) panadizo
    fr panaris
    en (Med) whitlow
    port (Med.) paroníquia

    Landare honek itzeminak ederki sendatzen omen ditu. Zerb GH 1932, 229. (Orotariko Euskal Hiztegia, mold.)

    itzemin (Gaurko hitza, Domeinu publikoa)

     
  • Maite 7:43 pm on 2016/12/08 Permalink | Reply
    Tags: I   

    ispilatu 

    da/du ad. Ispiluan isladatu; isladatu. Ibaian ispilatzen zen ilargia. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: ad. g.e.

        [islatu]: islatu (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es reflejar(se), espejar(se)
    fr refléter
    en to reflect (usually passive)
    port refletir-se

    Durangoko Azoka aldi berean da oasia eta ispilatzea.

    ispilatu (Gaurko hitza, Domeinu publikoa)

     
  • Maite 5:12 pm on 2016/11/29 Permalink | Reply
    Tags: I   

    izar 

      iz. 1. ASTRON. Berezko argia duen astroa, bere baitan gertatzen diren erreakzio termonuklearren energiaz distiratzen duena. 2. (herr.) Eguzkia eta Ilargia izan ezik, zeruan distiratzen ikusten den zeinahi argi. 3. Konbentzioz, izar-formakotzat jotzen den irudia. 4. (hed.) Ikuskizunetako, bereziki zineko, aktore ezaguna; bere jakite, trebezia, etab. direla medio, bere jardueran itzal aparta duen pertsona. Hollywood-eko izarrak. Boxeo-izarrak. 5. Bereziki maitagarria den pertsona izendatzeko erabilitako izena. Emazte maitagarria, gure etxeko izarra. 6. Bereziki hotelei dagokienez, zerbitzuen maila adieraztearren erabilitako ikurra. Bost izarreko hotela. 7. Zaldiaren kopetako zuriunea. 8. Ileak ateratzen diren gunea. 9. MIL. Zenbait hierarkia militarren ikurra. • Dabiden izar. Sei puntako izarra, judaismoaren sinboloa dena. || izar adasdun. Ik. kometa. || izar aldakor. ASTRON. Denbora-tarte laburretan distira-aldaketak azaltzen dituena. || izar bikoitz. ASTRON. Elkarrekiko duten erakarpena dela medio, bi izarrek osatutako multzoa, multzoaren masa-zentroaren inguruan grabitatzen duena. || izar gorri. 1918ko apirilaz geroztik eta iraun bitartean, armada sobietarrak erabili zuen ikurra. || izar giltza. TEKNOL. Ik. giltza. || izar iheskor. Ik. izar ( uxo). || izar loka. Ik. izar ( uxo). || Izar odoltsua. Ik. Antares. || izar uxo. ASTRON. Abiada handiz eta berehala itzaliz zeruan bat-batean azaltzen diren gorputz argitsuetako bakoitza. Normalean atmosferan sartzean erretzen diren meteoritoak dira. || izar zirrindola. TEKNOL. Ingurune horzkatua duen zirrindola. Azkoina edo torlojoa estutzean, zirrindolaren horzkak materialean sartzen dira eta berez edo dardaren eraginez askatzea eragozten dute. || izar-atmosfera. ASTRON. Marra-espektroa sortzen den izarraren azaleko eskualdea. || izar-disko. Ik. disko (3). || izar-haize. ASTRON. Zenbait izar bero eta masa handiko atmosferatik askatzen den partikula-fluxu etengabea. || neutroi-izar. ASTRON. Tamaina txikiko eta dentsitate handiko izarra. Supernoben eztandaren ondorioz sortuak dira eta beren osagai nagusia neutroiez osatutako gasa da. • IZAR EGON. Izarrez betea egon. Izar dago zerua.(Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz.

        [ileak ateratzen diren gunea]: kalpar  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. (Astron.) estrella (2) iz. (herr.) estrella, astro (3) iz. [izar-itxurako irudia] estrella (4) iz. [zaldien orbana] estrella (5) iz. núcleo del que crecen los pelos (6) iz. [emakumeei buruz] (hed.) reina, amada, corazón (7) iz. (hed.) estrella, figura, crack
    fr (1) iz. étoile (2) iz. (hed.) star, grande figure
    en (1) iz. star (2) iz. [pertsona] star; well-known
    port (1) iz. (Astron.) estrela (2) iz. (herr.) astro

    Nork esan du izarrak atzamar puntekin ukitzea ezinezkoa dela?  [Xegun Altolagirre, @xenekan)

    izar (Argazkia: Xegun Altolagirre, @xenekan)

     
  • Maite 9:16 pm on 2016/11/05 Permalink | Reply
    Tags: I   

    ihi 

    iz. BOT. Junkazeoen familiako eta Juncus generoko landare belarkaren izen arrunta. Zurtoina zuzena, zilindrikoa eta malgua, hostoak erradikalak, eta loreak berdexkak dituzte, eta ibaiertz, itsasertz eta bestelako lurzoru istilduetan hazten dira. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz.

        [zia]: zi Bizk. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (Bot.) junco (Juncus sp.)
    fr (Bot.) jonc
    en (Bot.) rush
    port (Bot.) junco

    Ikustekoak ziren bi bazterretako itsas padurak, ihi eta lezkaz oparoak, harago hondar leun urrezko zabalei bide egiten zietenak. [Gerlari zuria, Joanes Urkixo (Elkar, 2004))] (Ereduzko Prosa Gaur)

    ihi (Gaurko hitza, Domeinu publikoa)

     
  • Maite 11:17 pm on 2016/10/27 Permalink | Reply
    Tags: I   

    inki-minki 

    1. iz. Samintasun keinua. 2. adond. Nekez.

    Orotariko Euskal Hiztegia

    inkiminki.

    1. “(G, B), mueca de disgusto, p. ej. al aceptar una orden desagradable” A. [Badaki] lizunkeri gabe jostatzen, ta inkiminki gutxikin keiñu zital, seiñu txoliñak ta imurtxi txuliatuak aienatzen. EEs 1912, 220.

    2. (Gc ap. A), inki-manki. “Flaquear, sostenerse a duras penas” A (pese a la trad., se trata sin duda de una expr. adverbial). Inki-manki Izartxo, bitartean, pozik alde batetik, Erkoren patxara ta iztunen ederra ikusirik, estu ta artega bestetik. Eston Iz 77.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. mueca de disgusto, enfado, de desagrado (2) adond. a duras penas, ten con ten
    fr (1) (2)
    en (1)  (2)
    port (1)  (2)

    Inki-minkia egin du lan zail samarra agindu diotenean. (5000 Adorez Hiztegia)

    inki-minki (Gaurko hitza, Domeinu publikoa)

     
  • Maite 7:50 pm on 2016/10/25 Permalink | Reply
    Tags: I   

    ira 

    iz. (B) Iratzea, garoa.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak:iz. Bizk.

        [iratzea]: iratze, garo Gip. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (B) helecho
    fr (Bot.) fougère
    en (Bot.) fern
    port (planta) samambaia, feto

    Ira artean haurrak ia ezin dira ikusi. (Elhuyar hiztegia)

    ira (Gaurko hitza, Domeinu publikoa)

     
  • Maite 10:30 am on 2016/10/07 Permalink | Reply
    Tags: I   

    itzungi 

    da/du ad. Iraungi. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegia

    itzungi (V-gip-al; Lar, H), itzaungi (Lcc), itxungi (V-gip), izungi (G; Aq 1325). Ref.: A; Iz ArOñ (itzungi, itxungi, izungi); EAEL 261. Etim. Parece ser un cruce de iraungi con itzali.

    Apagar (sentidos prop. y fig.). “Argixa itxungi, itxungitten, itxunketan” Iz ArOñ. v. itzali (4), iraungi. Tr. Documentado en textos vizcaínos desde finales del s. XVIII; hay tbn. algunos ejs. guipuzcoanos en el s. XX. Itzungirik aragiaren su guztia. msOñ 218v. [Herejia onek] itxungi eta amettan dituz fede eta karidadia. Itz Berb I 33. Biotzeko asarre biziak itzungi dute. Zait Sof 178. Inpernu-suak nundik itzungi / euskaldunaren azkua? SMitx Aranz 103. Argi biur bedi, itzungi bedi. Or QA 165. Izetu ta itzungi [farolak]. Erkiag Arran 68. Aren adimen argi ta dirdaitsua itxungi egin zitekean. Zait Plat 19. Jakintza be itzungi (amatau) egingo da. Ker EMeza 93 (ap. DRA). v. tbn. A EY IV 76s. Itxungi: And AUzta 97. Erkiag BatB 11.

    itsungi. Apagar (el hambre). Bere gosea itsungi ondoren. M. Arrutza EG 1956 (1-2), 29. Sartuten neban pitxarra aboan eta itzungi egiten neban pitxarra. Or Tormes 19.

    Apagar(se), olvidar, relegar. Orduko idazleen izenak ez lirake beñere izungi bear. RIEV 1931, 639.

    Sinonimoak: ad. Bizk.

        [itzali]: itzali, amatatu Bizk., itxungi Bizk., iraungi jas., atseden zah., emendatu Gip. g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (5000 eta Word Reference hiztegiak):

    es apagar(se), extinguir(se)
    fr (s’)éteindre
    en [sua] to extinguish, to put out
    port apagar, extinguir

    Nork itzungi du sua? 

    itzungi (Gaurko hitza, Public Domain)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel