Tagged: E Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 8:56 am on 2014/07/08 Permalink | Reply
    Tags: E   

    eiherazain 

    iz. 1. (Ipar.) Errotazaina. 2. ZOOL. Hemipteroen ordenako intsektu akuatikoa, 1.5 cm-rainoko gorputz arrea eta oso hanka luzeak dituena. Bere ziztada oso mingarria da, baina ez da arriskutsua. Urmaeletan bizi da (Nepa cinerea). 3. ZOOL. Kalionimidoen familiako eta Callionymus generoko arrain osteiktieen izen arrunta. Gorputz txiki eta luzexkak, hegats dortsal handiak, kolore ikusgarriko jantziak eta operkuluetan ezten pozoitsuak dituzte. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian:

    eiherazain (S; Arch VocGr, H), eiharazain (BN-baig; Dv, H), eihazain, iharazain (L, BN; Lecl, Dv, H), igarazai. Ref.: A (eiherazain, iharazain); Lrq; CEEN 1969, 211.

    1. Molinero. v. errotari. Eihera zain bat, enia bezala, / Izan baliz zure nausia. Arch Fab 79. Pelo eiherazainak ere etzuken athera segur. JE Ber 97. Ur-xurruxta dut erdian: onek nau esnatuko. / Eihara-zaina bezala ez al nau sogortuko. Or Poem 539. Eiherazain bat, oro irin. Const 32. (…)

    2. eiharazain (H), iharazain (H). “Insecte aptère qui habite les eaux tranquilles” H. “Iharazaina, insecte à longues pattes qui marche sur l’eau. Syn. uhendila” Ib.

    Sinonimoak: iz. Ipar.

    [errotazaina]: errotari, errotazain Naf. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

    es (1) (Ipar.) molinero, -a (2) (Zool.) escorpión de agua (Nepa cinerea) (3) (Zool.) dragoncillo
    fr (Ipar.) meunier, -ère
    en miller
    port moleiro, -a, moendeiro, -a

    Entzun:

    Gaur goizeko uholdeen ondorioz, Pierre Salles eiherazaina hil da. Ahotsak.com-erako elkarrizketatu genuen iaz, Izuran. Ainize Madariagak egin zion elkarrizketa, eta lerro hauek idatzi ditu, omenaldi ttipi gisa:

    Pierre Salles, denek Lako izenez ezagutua, sortetxearen izenetik bildua, Altzürüku Lakotegiatik. Ttipitik Izurako eiherarat jin ziren bizitzerat, aitama eta hiru anai-arrebak. (Jarraitu irakurtzen…) [Pierre Salles eiherazaina uholdeek eraman dute, Ainize Madariaga (Ahotsak.com, 2014-07-04)]

    Pierre Salles eiherazaina

    eihera (PixabayCC, Efraimstochter)

     
  • Maite 10:39 am on 2014/07/02 Permalink | Reply
    Tags: E   

    errezel 

    iz. 1. Oihalezko pieza, gehienetan mugikorra, leihoetan, etab.etan estalgarri, babesgarri, edo apaingarri gisa erabiltzen dena. 2. Pulpitu, ohe, jarleku, etab.ek gainean, altuera jakin batera, duten estalki-modukoa. 3. MIKOL. Gorputz espora-emailea guztiz edo partez estaltzen duen ehun-geruza. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian:

    errezel (V, S; Lar, Añ, H), erresel (V), erresela (V-ger-ple-arr-oroz). Ref.: A (erresel, errezel, errezela); Lh (errezel); Holmer ApuntV (erresel).

    Cortina, velo. “Erresel, dosel, cielo de la cama” A. “Erresel, cortina de cama” Holmer ApuntV. v. errezalde. Ezkutetan zenduala zeure anditasun guztia zeure antz eta irudien errezelagaz. Ur Bisit 169. Leio aundiak eta errezel edo oialik gabeak. EEs 1925, 102.

    Sinonimoak: iz.

    [gortina]: gortina, kortina, erridau Ipar., burtina zah. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) cortina, velo; dosel (2) (Mikol.) velo
    fr (Heg.) rideau, voile
    en curtain
    port cortina, véu; dossel

    Entzun:

    Egongelako errezelak itxita, argi txikia piztuta eta tximinia martxan utziak zituen, behera jaisten zenean sofan luze botata albistegia ikusteko asmotan.  [Eserleku hutsa, J.K. Rowling / Estibaliz Lizaso (Erein-Alberdania, 2012)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    Eltxo sarearen errezela mugitu zen, barnealdetik bultzaturik, zauritua ohean agondu izan balitz bezala. [Esperantza, Andre Malraux / Karlos Zabala (Elkar-Alberdania, 2008)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    errezel (FlickrCC, Stephen)

    errezel (FlickrCC, Mazzall)

     
  • Maite 8:53 am on 2014/06/29 Permalink | Reply
    Tags: E   

    etxetxori 

    iz. ZOOL. Plozeidoen familiako eta Passer eta Petronia generoetako hegazti paseriformeen izen arrunta. Txikiak dira eta lumaje arrea eta moko sendoa dituzte.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoan, ‘txolarre’)

    Orotariko Euskal Hiztegian:

    etxetxori (AN-larr ap. Asp Leiz2; A), etxatxori (Lar, Añ, Izt C 198, Arzdi Aves 160), etxexori (L ap. Lh; Urt, Dv, H, Dass-Eliss GH 1923, 757), itxetxori (AN-ulz ap. A Apend).

    Gorrión. “Passer argutus” Urt II 308. “Pipo” Lar, Izt, Arzdi. “1.º gorrión (Dv). 2.º pájaro, en general” A, que cita el ej. de HeH para su 2.a acepción (véase, en cambio, que los traductores suelen emplear equivalentes de ‘gorrión’ para lat. passer, que tiene tbn. este significado, así como fr. passereau).

    Obe dala [...] etxatxori edo kurroe bat eskuan, arrano egatua baño. VMg 6. Ezta egia bi etxe-xori bi arditetan saltzen direla? “Passeres”. HeH Mt 10, 29 (Ur etxetxori, Ir YKBiz 278 etxe-txori; Lç parra txori, He garraio, TB murru-txori).

    Sinonimoak: iz.

    [txolarrea]: eliza-txori, hormatxori, parratxori, txolarre, murru-txori Ipar., artatxori Bizk., kurloi Bizk., lapurtxori Gip., garraio Ipar. zah. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Eskualde batzuetako datuak falta zaizkidan arren (ia Iparralde guztikoak), hona hemen azken urteotan jaso ditudan izenetako batzuk, eta gutxi gora-beherako hedadura. Kontuan izan, hain txori ezaguna izanda, arrunta dela herri bakoitzean bizpahiru izen izatea: artatxori, burgoi, burrigoi, burgoitxori, elizatxori, etxetxori, galartxori, garaitxori…

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es gorrión
    fr moineau ; piaf
    en sparrow
    port pardal

    Entzun:

    Hesi batetik etxetxori baten txorrotxio umela zetorren. (moldatua) [Manhattan Transfer, John Dos Passos / Lopez de Arana (Ibaizabal, 1999)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    etxetxori (Wikimedia Commons)

     
  • Maite 10:03 am on 2014/05/15 Permalink | Reply
    Tags: E   

    ereinotz 

    iz. BOT. Laurazeoen familiako zuhaixka hosto iraunkorra, lantza-formako hosto larrukara eta txandakatuak eta lore unisexualak dituena. Fruitua baia-motakoa, oboidea eta beltza da. Hostoak zein fruituak janariak ontzeko eta sendagai modura erabiltzen dira (Laurus nobilis). (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal hiztegian:

    ereinotz (-iñ- V; -iñ- VocCB, Dv; -eñ- Mic 7v, Lar, Añ, Hb ap. Lh, Dv, H), erinotz (-ñ- V; VocCB, Dv), eriñonz, ereinuntz (-tza A (msLond), A Apend), eriñuntze (V-gip), eriontz (V-ger-oroz), eroitza (H), eroritza (H). Ref.: A (ereiñotz, eriñotz, eriontz); Iz ArOñ.

    Laurel; rama de laurel. “Laurel” Lar. “Mostajo, ereñotz mota bat” Ib. “Ereñotza, mostajo” Izt C 43 (en una lista de plantas). Cf. VocNav: “Erreñoza o erreñotza, laurel (AN-5vill)”.

    Sinonimoak: iz. Bizk.

    [erramua]: erramu (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (Bot.) laurel (Laurus nobilis)
    fr laurier
    en (Bot.) (bay) laurel, bay (tree), sweet bay
    port louro, loureiro

    Entzun:

    Eta lorategiaren barren-barrenean erramu ereinotz multzo batean ezkutatu nintzen. [Fantasiazko ipuinak, Guy de Maupassant / Josu Zabaleta (Ibaizabal, 2000)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    Inguruan palmondorik ez zegoenez, gehienok ereinotz loratuarekin joaten ginen elizara, apaizak bedeinka zezan missa solemnis batean, eta ondoren etxera eramaten genuen landare sakratu bezala “ekaitzetatik eta beste gaitzetatik libra gintzan”. [Soinujolearen semea, Bernardo Atxaga (Pamiela, 2003)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    ereinotz (Josu Lezameta, CC)

     
  • Maite 9:52 am on 2014/05/10 Permalink | Reply
    Tags: E   

    esteka 

    INF. Datu-egitura edo fitxategi bateko elementuak edo instrukzioak edo programak elkarlotzeko bidea. Sarritan helbide bat izaten da eta erakusle esaten zaio. Fitxategiak elkarlotzen dituen estekari kateamendu deitzen zaio. (Euskalterm). OROKORREAN: iz. 1. Lotura, lokarria. Estekak tinkatu. Estekak hautsirik. • ESTEKAN. Loturik. Behia estekan dauka. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz.
    [esteka] : lotura (Elhuyar Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Euskalterm eta Word Reference hiztegiak):

    es vínculo, enlace
    fr lien
    en link
    port enlace

    Entzun:

    Etorri ziren guztiak partaide bihurtzea lortu genuen eta lehenengo praktika egin genuen: zelan egin esteka bat, hau da, topatu dugun web interesgarri baten aipamena zelan egin. Horretarako, wikian FROGA 1, 2, 3… frogetarako hainbat orri berria sortu genituen. Gehiagorik ezin izan genuen egin, interneta joan zitzaigulako.  [Azaroaren 16ko saioaren ostekoa, B06 Elkarbizitza-Hezkidetza Mintegiko Bloga (2009-11-29)]

    esteka (IconFinder, Designerz Base)

     
  • Maite 8:50 am on 2014/04/13 Permalink | Reply
    Tags: E   

    ekarrai 

    iz. 1. Adiurrea, izaera. Semea goibel eta triste, zeren ekarrai onekoa eta bihotz prestukoa zen. 2. Jaiera, zaletasuna. Jainkoak guregana duen amodioa eta ekarraia. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz. g.e.
    [izaera] : aiurri, izaera, zima g.e., adiurre zah., mendu Bizk. g.e.
    [zaletasuna] : atxikimendu, eraspen, zaletasun, zale jas., afizio Heg. beh., ekarritasun Ipar. g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) personalidad; genio (2) inclinación, propensión
    fr (1) cime, sommet (2) terrasse
    en (1) summit, peak (2) flat roof; balcony
    port (1) cume, cume (2) terraço

    Entzun:

    Eta ordu arte inoiz ikusi ez nion alderdi on pila bat, halako xarma gozo bat, halako ekarrai malenkoniazko bat aurkitu nizkion bat-batetik; emakume baten xerkan jartzen zaituen halako maitasun-kezka hori piztu zidan neure baitan. [Fantasiazko ipuinak, Guy de Maupassant / Josu Zabaleta (Ibaizabal, 2000)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    Ilehori eder hura ekarrai handiko neska zen, baina ni aldi berean sosegurik gabe sentitzen nintzen, hainbat gauzatan pentsatzen bainuen. [Gauza baten ametsa, Pier Paolo Pasolini / Josu Zabaleta (Alberdania, 1998)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    ekarrai (Gaurko Hitza, CC)

    ekarrai (Gaurko Hitza, CC)

     
  • Maite 9:50 pm on 2014/03/30 Permalink | Reply
    Tags: E   

    erromintxel 

    erromintxel (Wikipedia)

    Erromintxela (baita errumanzel eta erremaitzela ere[3]) ijito edo buhame euskaldunen eta haien hizkeraren izena da. Erromintxela ez da hizkuntza, ez eta dialektoa ere: pagadolektoa da, “hizkuntza apurtua”, euskara eta romania batzen dituena.[4][5] Romani linguistikaren baitan para-romani multzoan sailkatu ohi da, hiztegi arloan jatorrizko romani hizkuntzaren lexikoa hein handiz gordetzen duelako, baina aldiz gramatikaren arloan romaniaren ezaugarriak galdu eta beste hizkuntza batenak hartu dituelako, kasu honetan euskararenak.[6] Hortaz erromintxelak romaniaren hiztegia eta euskararen gramatika uztartzen ditu. Jarraitu irakurtzen… (Wikipedia)

    Berria.info (hiztegia)

    erromintxela. Ijito euskaldunen mintzaera.

    Beste hizkuntza batzuetan (Wikipedia):

    es Erromintxela
    fr Erromintxela
    en Erromintxela language
    cat Caló basc

    Entzun:

    “Ulertzen du eta gai da erromintxelez hitz egin eta euskaraz edo gaztelaniaz erantzuteko, baina horiek gordetzen duten hiztegia askoz ere nahastuago dago.  [Erromintxela, euskal ijitoen hizkera, Lore Agirrezabal (Argia, 2003-09-28, 1913. zbk. )] (Egungo Testuen Corpusa)

    erromintxel (Wikipedia)

     
c
compose new post
j
next post/next comment
k
previous post/previous comment
r
reply
e
edit
o
show/hide comments
t
go to top
l
go to login
h
show/hide help
shift + esc
cancel