Tagged: E Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 8:17 pm on 2017/06/01 Permalink | Reply
    Tags: E   

    ebasgo 

    iz.  Ohointza, lapurreta. Badakigu ebasgo guztiak ez direla bide bazterretan egiten. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    ebasgo. v. ebasko.

    ebasko (L, B; Urt III 6, Dv, VocB), ebasgo (-tsgoa det. Ht VocGr 438; A), ebaskoa (SP (-tskoa det.), H), ebasgu, ebasgua, ebaskua, epaskoa (det. SP). Ref.: A; Izeta BHizt.

    Robo, hurto. “Gaur ebaskoa egin dute” Izeta BHIzt. “Ebasko haundia izan da” Ib. En Lar Sup (recogido tbn. por Harriet) se encuentra la forma esparko, debida sin duda a una mala lectura del ej. de Axular (v. infra). v. lapurreta, ohointza.

    Tr. Documentado en textos alto-navarros y septentrionales no suletinos. Las formas con -sk- (sobre todo ebasko(a); epaskoa en Axular y Etcheberri de Sara, ebaskua en AR) son más empleadas que las formas con -sg- (ebasgo en Duvoisin, Leon, Lafitte, F. Irigaray (136) y A. Irigaray, ebasgua en Arbelbide, ebasgu en Hualde).

    Sinonimoak: iz. Ipar./Naf.

        [ohointza]: harrapakeria, harrapaketa, lapurreria, lapurreta, ohoingo Ipar., ohointza Ipar., ohorgoa Ipar., ebasketa g.e., arrobatze Ipar. g.e., ohoinkeria Ipar. zah. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (GN/Ipar.) robo, hurto
    fr iz. vol ; pillage
    en iz. theft; [eraikinetan, etxeetan] burglary, housebreaking; [dendetan, bankuetan] robbery
    port iz. roubo, furto

    Badakigu ebasgo guztiak ez direla bide bazterretan egiten. (Hiztegi Batua)

    ebasgo (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 10:53 pm on 2017/05/16 Permalink | Reply
    Tags: E   

    enda 

    iz. 1 iz. Arraza. Europako lurretan bi giza enda, bata bestearen ondotik, hazi eta zabaldu ziren. Gosete Handiko urte izugarrietan irlandar enda hiltzera zihoan. Enda oneko zerria. 2 iz. Leinua. Garrotarren endako azken umea. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: iz. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

        [arraza]: arraza, aria Zub., abenda g.e., gizenda zah.
        [leinua]: askazi, familia, leinu, kasta beh., hazi jas., adreri g.e., etxadi g.e., etxalde g.e., gizeli g.e., jatorri g.e.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. raza, casta; especie (2) linaje (3) junt. (B) (herr.) y
    fr (1) iz. [arraza] race, caste (2) iz. [leinua] lignage, lignée
    en iz. race; caste
    port (1) raça; espécie (2) linhagem

    Europako lurretan bi giza enda, bata bestearen ondotik, hazi eta zabaldu ziren.  (Hiztegi Batua)

    enda (Gaurko Hitza, Domeinu publikoa)

    Save

    Save

    Save

     
  • Maite 9:47 pm on 2017/05/04 Permalink | Reply
    Tags: E   

    erasokor 

    adj.  1 adj. Pertsonez edo animaliez mintzatuz, erasotzeko joera duena. Gaizki heziz gero, berez mantsoa den txakurra erasokor bihur liteke. Nagusiak erruki barik bidali zuen, lanpostu hartarako pertsona erasokorragoa behar zela eta. || (Gauzez mintzatuz). Euskararen kontrako politika erasokorra. 2 (Adizlagun gisa). Erasokor hurbildu zitzaion. 3 adj. Kirolariez mintzatuz, aurkaria gainditzen behin eta berriz saiatzen dena. Atzealdean jokatzen duten jokalariak erasokorrak dira. || Joko zuzena, bizia, erasokorra ikusteko aukera izango da. Futbola Ingalaterran erasokorragoa da. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    erasokor. Agresivo. Aiek gure kontrarioak ziran. Beraien izkuntza oso gordiña eta erasokorra zan. AZink 68.

    Sinonimoak: izond.

        [oldarkorra]: oldarkoi, oldarkor, oldartsu Heg.  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es izond. agresivo, -a, acometedor, -a
    fr agressif
    en aggressive, pushy
    port agressivo(a)

    Le Pen erasokor agertu da, eta Macron lasaitasuna transmititzen saiatu da (berria.eus)

    erasokor (Argazkia: Eric Feferberg, EFE)

     
  • Maite 10:58 pm on 2017/04/30 Permalink | Reply
    Tags: E   

    ezabagoma 

    iz.  Idatzitakoa-edo ezabatzeko erabiltzen den gomazko atala. (Hiztegi Batuan, “borragoma”). Euskalterm hiztegiak “borragoma” hitza hobesten du.

    Sinonimoak: iz.

        [goma]: goma, borragoma Heg. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es goma de borrar
    fr gomme
    en (UK) rubber, (US) eraser
    port borracha de apagar

    Lantegian, kutxa irekien erdian, hantxe agertu zen Max bere traste guztiekin: Canson papera; ezabagoma, irasagarra bezain lodia; erregela laua; koloretako arkatzak – gorroto zituen errotuladoreak -. [Loroaren teorema, Denis Guedj / Jon Muñoz (EHU, 2006)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    ezabagoma (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 7:48 pm on 2017/04/21 Permalink | Reply
    Tags: E   

    enbarazu 

    iz. Oztopoa, traba. Ik. behaztopa; behaztopagarri. Gure salbaziorako enbarazu eta eragozgarri diren gauzak. Ez zion enbarazurik sortu nahi izan. Enbarazuan zaudete. enbarazu egin Traba egin, eragotzi. Enbarazu egiten zioten inguruan zituen paper, argazki eta traste guztiek. Enbarazu egiten dioten arropak erantzi, eta uretara bota du bere burua. || Ez dizu enbarazu handirik egingo. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    enbarazu, enbrazu (H), enbarazo, enbrasu (VocBN, Gèze), enberazu (-su V-arr ap. Totor Arr), enbresu (T-L), enbazo, enbazu.

    Estorbo, molestia; problema, dificultad. AxN explica estakuluak (51) por enbarazoak. v. traba, oztopo. Matrimonio santuko inpedimenturik edo enbarazurik batere bage. OA 79 (78 enbarazo). Duten enbarazu handi batetik libratuak izan behar dutela. He Gudu 165. Au de enbarazo andi bet billetzeko bekatorek beren erremedioa (Ororbia, 1758). ETZ 94. Ken enbarazo guziak. Cb Eg II 118. Munduko egitekuen enbrasiak. CatLan 3. Bizitze mortal hunen enbrazuen erdian. Brtc 19. Sei errialegaz paguba niri egin? [...] Suba, ta enbarazuba, nun dira? Mg PAb 75. Gure salbaziorako enbarazo edo eragozgarri badira. Gco I 449. Jangoikuagana juateko daukat enbarazu bat. JJMg BasEsc 282. Munduko enbrazu eta plazer guzietarik. Jaur 168. Hau saltzearekin aldiz enbrazu handi gabe / Umedun behi baten naiz betan egiñen yabe. Gy 15. Fortifikaurik zeukan / moruak basua, / baña libratu zuen / ango enberazua. Afrika 127. Zuen atsekabeak, zuen enbrazuak. Arb Igand 177. Enbarazoa bakarra ez; min ere ematen asi [koxkorra]. JAzpiroz 42. v. tbn. Auspoa 39, 135. Enbrazu: Dh 2. JesBih 456. MarIl 47.

    enbrasu, enbarrasu. Perplejidad, confusión. Debozionezko pratika-mulzu handi batek kausa diezazun nahaskeriarik edo enbarrasurik. He Gudu 137. Bere enbrasuan, itzuli zen pintatzailea Santa Teresaren alderat. Ducq 328.

    Sinonimoak: iz.

        [oztopoa]: debeku, eragaitz, eragozgarri, eragozle, eragozpen, eragozpide, estropezu, galarazpen, oztopo, oztopobide, traba, trabagarri, behaztopa Ipar., faxeria Ipar., poxelu Ipar., trebukagarri Ipar., destorbu Ipar./Naf., baragailu Zub., epantxu Zub., objekzio beh., behaztopabide jas., behaztopagarri jas., behaztopa-harri jas., atzerabide g.e., atzeragarri g.e., atzerapen g.e., eragozketa g.e., molestia Heg. beh., baragarri Ipar. g.e., murtzi Ipar. g.e., enpatxu Ipar. zah., harzaragarri Ipar. zah., trabu Ipar. zah.  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. (herr.) estorbo, molestia; problema, dificultad
    en iz. (herr.) nuisance, bother; obstacle
    fr iz. (herr.) embarras, gêne ; obstacle ; difficulté
    port iz. (herr.) estorvo; problema, dificuldade

    Edonola ere, askoz interesgarriagoa –eta premiazkoagoa– da etorkizunera begira ipintzea. Enbarazuan zegoena, norabaiterako bidean baitzegoen enbarazuan; norako bidea(k) d(ir)en hori(ek) jakiteko ordua iritsi dela esan liteke. Eta bidelagunak zein izan daitezkeen argitzen hasteko. [Enbarazutik kendu, Mikel Aramendi (Argia.eus, 2017-04-16)]

    enbarazu (Gaurko Hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:28 pm on 2017/03/28 Permalink | Reply
    Tags: E   

    erauki 

    iz. (L, BN eta GN) 1. Ardiak lepoan daraman zintzarria. 2. (hed.) Pertsona berritsua, txotxoloa. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Esukal Hiztegian

    erauki (SP > Dv, H).

    1. Conceder. “Concéder, accorder. Erauki diozozun osasun, accordez-lui santé” Dv. “Faire tenir, faire avoir” H. Azkue da “(SP), encender”, sin duda una mala lectura de “Eraukitzea, concedo” que aparece en áquel. Milla esker ditutzula Iainko dohaingillea, / Zeren erauki diozun osasuna doblea. EZ Man II 101. Esker bada eta ezagutza duzula ontasunaz / Kortesia handirekin erauki diozunaz. Ib. 119.

    2. Conceder, reconocer razón a otro. “Céder, s’avouer vaincu, inférieur; avouer son tort [...] (EZ Eliç)” H. Nihori alde egin eta deus erauki nahi izatu eztiot bañan azkhena geldi zekidan nahi izatu dut. EZ Eliç 159.

    (O-SPAd 883 > SP, Lar Sup, Dv, H, A). “C’est quand on dit, je me rends, je vous cède [...] Erauki erranik (Ax)” SP. “Vencido, eraukia” Lar Sup. “Erauki! (Ax), je me rends, je cède” Dv. Harriet lo da como var. de eraiki, y traduce “relevez-moi”. Geureaz denaz bezan batean, errendatuak iarririk, garaitia emanik, erauki erranik, eztugula indarrik asko ezaguturik. Ax 365 (V 241).

    Sinonimoak: iz.
    [etxearen gainaldea] : terraza (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Labayru eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) conceder (2) conceder, reconocer razón a otra persona (3) interj. ¡me rindo!. Ref. a determinados juegos infantiles.
    fr concéder
    en (1) give (2) (truth) admit, accept, concede vtr
    port conceder

    Eeee! Eraukiiii!! [h28 aldizkaria]

    erauki (Argazkia: h28.eus)

    Save

    Save

    Save

    Save

    Save

    Save

     
  • Maite 11:33 pm on 2017/03/15 Permalink | Reply
    Tags: E   

    elauso 

    iz.  Ipar. Elur-jausia. Elauso handiak jaisten baitira mendi kaskoetatik amilka eta punpaka. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    elauso. v. elurrauso. elurrauso (BN, S; Foix ap. Lh), elauso (-lh- BN; T-L), elur-lauso (L-ain), eluaso (G-goi), elur-oso (S-saug), eluoso. Ref.: A (elurrauso, elhur-auso, elhauso, elur-lauso); Lh (elhur-auso, elhur-oso); JMB At (eluaso).

    1. Avalancha de nieve, alud. Ez xoilki hitzaren gatik, bainan elhauso edo elhur montoin handiak jausten baitira anbilka eta punpaka. Herr 24-2-1955 (ap. DRA). Elhurra mendi kaskoetarik jausten eta amiltzen hasiz geroz, gero eta trunpiltzenago da, elhauso alimale batzu porkatzen baitira azkenean. Herr 8-1-1959, 1. Sagar-Saron iragaiten intzaur-oihanetan barrasta gaitza eginez, uraste izigarri edo eluoso handiek bezala, gero urruntzeko uhainka-uhainka. Herr 3-12-1964, 4.

    2. elurroso (AN-5vill, S; -lh- Lander (S) ap. DRA), elur-lauso (B), elur-lauzo (BN-baig ), elur-laso (AN-5vill). Ref.: A (elurroso); Satr VocP (lauzo); Gte Erd 89; Izeta BHizt2 (lauso). “Remolino de nieve y aun su aglomeración” A. “Ventisquero” Lander (ap. DRA). “Ventisca” Satr VocP. “Elur lasoa ari du” Gte Erd 89. “Mendi zoko oietan elur lausoak” Izeta BHizt2.

    Sinonimoak: iz. Ipar.

        [elurbizia]: elurbizi, elur-jausi, elurbildu Naf. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. (Ipar.) alud, avalancha
    fr iz. (Ipar.) avalanche de neige
    en iz. avalanche
    port iz. (Ipar.) avalanche, avalancha, alude

    Elauso handiak jaisten baitira mendi kaskoetatik amilka eta punpaka. (Hiztegi Batua)

    elauso (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel