Tagged: E Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 11:05 pm on 2016/04/09 Permalink | Reply
    Tags: E   

    erdibide 

    iz. (Lekutasunezko kasu-atzizkiez bakarrik) Bide edo ibilbide baten erdialdea. • ERDIBIDEAN GERATU, GELDITU. Hasitako zerbait bukatu gabe utzi.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskqal hiztegian:

    1. Mitad del camino. Azaroak erdibidea egin dizu. Etxde JJ 26. Ta txabolara omen zetorren da, erdi bidean zala, txabolatik esan omen zion. JAzpiroz 22. Erdi bidea egin al degu, nagusi? Ib. 30. Bagoaz erdi bidean aurrera. BBarand 78. Astigarragako Frantzilla jatetxea baño goragotik pasa nintzan, eta ura erdi bidetzat jotzen zan. Albeniz 76. v. tbn. TxGarm BordaB 60. Zendoia 13.

    2. “Solución intermedia. Bixak nai dabe beriakin urten, baiña erdibide batera aillegau biako dabe derrior” Elexp Berg. Hor ere erdibidetik, “zubigintzan”, ingelesen compromise-ean, ibili zen Moret, euskararen eta erdararen artean. MEIG VII 119. Ez noa geure burua “butzu ondargabe” horretan murgiltzera, gorputz-zale nahiz soin-zale nahiz erdibideko agertuaz. Ib. 87. Diddote ‘diote’ dela eta idatzi ohi den diote-k baduela, bi bokalen artean, erdibideko hots bat. MEIG VI 127.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. (lekuzko kasu-atzizkiez soilik) punto intermedio; punto a medio camino (2) iz. la mitad del camino
    fr iz. mi-chemin
    en iz. (lekuzko kasu-atzizkiez) halfway, midway; halfway/midway point; intermediate

    Rockeroentzako metaleroegiak ginela eta metaleroentzako rockeroegiak. Beti erdibidean bezala egon gara baina niri asko gustatzen zait hori. Eta nahi gabe gertatutako gauza bat da. Gu eszenatokiaren gainean ikusten bagaituzu metaleroak garela nabarituko duzu. Guk metala egin nahi dugu baina musika ezberdin asko entzuten dugu eta horrek eragina izan behar du gure musikan. [Erdibidean egon gara beti, eta niri asko gustatzen zait hori, Izkander Fernandezek Eraso! taldeko abeslari eta gitarristari egindako elkarrizketa ( Badok, 2016-04-08

    erdibide (FlickrCC, Tambako The Jaguar)

     
  • Maite 8:55 am on 2016/03/28 Permalink | Reply
    Tags: E   

    eskualdatu 

    du ad. Zerbait eskuz, jabez, aldatu. Autonomi lurraldeetara eskualdatutako aginpideak(Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    eskualdatu (V, G, AN). Ref.: A (esku); Gte Erd 24, 107.

    1. Cambiar de mano, cambiar de dueño. Cf. eskualdatze. v. ESKUZ ALDATU. Beste gauza geiago ere Oiarzungo Erriak anziñaeran beretzat ezagutzen zitubanak ikusten dira orain eskualdatuak bidez edo bide bage. ‘Cambiadas de mano’. Izt C 119. Esku-aldatua da / asko interesa. Ud 153. Esku aldatuta milla pezta / asko dirade gelditu. EusJok 169. Esku-aldatuba izango da / makiña bat interesa. Ib. 154. Dirua [...] ezta gordeteko egiña, esku-aldatuz ibilteko baiño. Erkiag Arran 118. Esku-aldatuz ainbat eta ainbat gauzaz jabetuteko. Erkiag BatB 19. Bere jaiera aren jarraileen artean esku-aldatzea. Gazt MusIx 60. Eskubideak eskualdatu ondoan. MEIG VI 51.

    Transferir. Uste izatea azken bultzadako horiek prest daudela beregana dutena besteri [...] eskualdatzeko. MEIG VIII 38.

    2.Rotación de cosechas (AN-olza)” A Apend.

    3.Cambiar los animales en el yugo” A Apend.

    Sinonimoak: ad.
    [eskualdatu]: jabez aldatu, transferitu, besterenganatu (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es du ad. traspasar, transferir, cambiar de dueño, cambiar de manos; [ondasunak, jabetza] transmitir, trasmitir
    fr du ad. transmettre, transférer, aliéner
    en du ad. to transfer, to sign sth over
    port (1) cume, cume (2) terraço

    Xingola denda txikia modu onean eskualdatu zuen, eta, horri eskerrak, amaren zorrak kitatu zituen. [Parisen sabela, Emile Zola / Karlos Zabala (Alberdania-Elkar, 2004)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    eskualdatu (Wikimedia commons, Knowledge transfer icon from The Noun Project, Public domain)

     
  • Maite 9:49 am on 2016/03/13 Permalink | Reply
    Tags: E   

    ereti 

    iz. (B) 1. Abagunea, aukera. Euren herrira joateko eretia agertu arte. 2. Denbora-bitartea. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz. Bizk. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    [abagunea]: abagune, aldarte, aukera, bide, egokiera, era, era on, koiuntura, okasio, aizina Ipar., ara Ipar., errekontru Ipar., parada Ipar., beta Gip., apuko g.e., mugaldi g.e., mugon g.e., atiza Ipar. zah., deretxa Gip. zah.

    [denbora-bitartea]: abagune, aisialdi, asti, astialdi, astiune, aizina Ipar., bulta Ipar., beta Gip.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) (B) ocasión, momento oportuno (2) espacio de tiempo, época
    fr (1) occasion (2) laps de temps, époque
    en (1) occasion (2) period, time
    port (1) ocasião (2) espaço de tempo

    HAMALAURKUNA

    Gizon bat naiz betaurrekoekin
    sudurrean eta bihotzean
    larrazkena.
    ( Isaak Babel )

    Den dena badoa erran zuen
    Heraklitok zorionarekin
    gogoratu zen ereti baten,
    goibel, bere bihotz-minarekin.

    Eta zerua dagoela urdin,
    nola latsetako ura garden,
    lurra udaberrikari gordin,
    itsasoa den bezala lerden,

    zuk, laguna, esteka nazazun
    zeure besartean indar latzez,
    laztan jori eta musu aratzez,

    betiko, ene dasta dezazun,
    otoitz, nigar, jauzi dut eginen,
    neure gorputza osorik emanen.

    [Mila urte igaro eta, ura bere bidean, Andolin Eguzkitza (Susa poesia, 1993)]

     
  • Inaki Agirre 1:42 pm on 2016/03/03 Permalink | Reply
    Tags: E   

    esondatu 

    ad. Ipar. g.e. Aholkatu.

    Orotariko Euskal Hiztegian

    esondatu. Aconsejar, sugerir. “(L; Zby), suggérer” Lh. v. esondu. Sugeak Ebari esondatzen dako / debeku fruitutik har dezan jateko. Zby RIEV 1908, 206. Gehienetan zirtoen jeinu jostagarriak haizatzen bezala ditu esondatu zarpailkeriak [Etxahunek]. Lf ELit 83. Erran beharrak oro adiaraz edo esonda, eta goazen ihesi aintzina. Lf Herr 22-9-1960, 2.

    Sinonimoak: ad. Ipar. g.e.

        [aholkatu]: aholkatu, aholku eman, kontseilatu (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es du ad. (Ipar.) aconsejar, asesorar, dar consejo (Elh.)
    fr conseiller
    en advise
    port aconselhar

    Gero eta urriagoa da gure hiztegia eta hor oinarriturik beti esondatu diet nire ikasleei ez dezatela ezer irakurri ulertzen ez dituzten hitzak idatzi eta hiztegietan begiratu gabe.  (‘Doinu literarioak’ eta ‘Lakrikun-en 10. urteurrena’ ikuskizunak asteburuan, Uztarria.eus)

    esondatu (FlickrCC, JD Lasica)

     
  • Maite 11:22 pm on 2016/02/22 Permalink | Reply
    Tags: E   

    esteialdu 

    du ad. (batez ere Z) Ondasunak barreiatu, eralgi, irion. Ongi egiten dionak bilauari bere ongia du esteialtzen. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    esteialdu (S ap. A; O VocPo ->  SP -> Dv), esteali (BN ap. A; VocBN, Dv, H), esteialtu (H + esteiali (BN)), estealdu (S ap. Lh). En SP se encuentra tbn. eztecal- “faite dépérir” con -c- por -i-.

    “Esteialtzea (S), dissiper le bien, le laisser perdre” O VocPo. “Reduire en non valeur des objets fautes de soin, synonyme du verbe deboil” VocBN. “1. devenir misérable, pauvre, malhereux: Aberats zuzun, eta osoki esteali duzu: il était riche, et il [est] devenu complètement misérable. 2. dépenser, dissiper, perdre son avoir, de l’argent. Zerendako esteialthu da gaiza prezius hori: pourqoi a t’on perdu cette chose précieuse? (Uscara Libria, 1839). Syn. galtzea, xahutzea” H. “Disipar, gastar, prodigar” A. Cf. Darric sg. DRA: “Esteial, deterioro, menoscabo”. Cf. esteiari. Ongi egiten duenak bilaunari, bere ongia du esteialtzen eta eskarnio egiten kapareari. O Pr 367. Et’ egin gabez hetan [alhor zabaletan] lanik, / Ikusten nituel’ esteialtzen. O Po 50. Gathiak altxaturazia jan (Hori erraiten da edozuñek bere hun guzia esteialdü dianian). ArmUs 1906, 70 (ap. DRA).

    Sinonimoak: iz.

    [dirua]:  xahutu, eralgi, irion, irentsi (Elhuyar Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es du ad. (batez ere Z) disipar, gastar; despilfarrar, dilapidar, prodigar [bienes, dinero]
    fr gaspiller, dépenser
    en to spend
    port esbanjar

    Ongi egiten duenak bilaunari, bere ongia du esteialtzen eta eskarnio egiten kapareari. O Pr 367 (Orotariko Euskal Hiztegia)

    esteialdu (Gaurko hitza, CC)

     
  • Maite 10:00 am on 2016/02/15 Permalink | Reply
    Tags: E   

    elasturi 

    iz. (Ipar.) Berriketa(Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    elasturi (-lh- BN-lab ap. A), elasturia, elausturia, elastre (-lh- Dv).

    Palabrería, charlatanería; elocuencia, fluidez. “Arnoak elhasturia eman dako” A. Tr. Documentado en autores septentrionales del s. XX. Ez du elhasturiak asetzen arima. Leon Imit I 2, 2 (Ch hitz hañitzek, Mst elhe hanitxek). Ahotik ateratzen zaizko emazteari elausturia bizian itz larrienak. Zub 43. Alo, alo, zure ezpainetarik elausturia beti burrustan. Ib. 73. Ez gagozke ixilik. Elhasturi bat gaitza jauzi zaiku orori. JE Ber 78. Euskaldun guziek baitakite zer den radium delako zer miresgarria, ez ginuke baitezpada huntaz elasturi luze bat atxiki gogo. JE Med 142. Eguerdi onduan ixil bezein elhastrian dira orai aita xaharretik haste. GH 1936, 320. Elhasturia alferrik gabe kondatu. Herr 11-12-1958, 4. (Sekulako elhasturian). Ez gira zutaz ari, gu… Larz Senper 110. Hari [Hiriart-Urrutyri] baizik ezagutu ez diogun harrigarriko elasturian bazeraman bere solasa. Lf ELit 236. Eta hor zerbait bazen hura, elasturiaz bederen. Eta ez bakarrik elastur[i]az: euskalzale ona zen Harizmendi apez hori. Larre ArtzainE 154. Ezin ixilarazia da gaizoa bere elasturietan. Ib. 291.

    Sinonimoak: iz. Ipar.

        [berriketa]: berriketa, berriketaldi, ele-mele, hitz-mitz, tartarika Ipar., txilimala Bizk., ardaila Gip., kalaka Ipar./Naf., kalaketa Ipar./Naf., berrikeria g.e.  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (Ipar.) palabrería, charlatanería; elocuencia, fluidez
    fr (1) cime, sommet (2) terrasse
    en (1) summit, peak (2) flat roof; balcony
    port (1) cume, cume (2) terraço

    Entzun:

    -Zergatik jarri dute xapito hori hor, elizaren ondoan? – gizonak deblauki mozten zuen emaztearen elasturia.  [%100 basque, Itxaro Borda, Susa, 2001] (Egungo Testuen Corpusa)

    elasturia (Gaurko hitza, CC)

     
  • Maite 11:32 am on 2015/12/31 Permalink | Reply
    Tags: E   

    egitasmo 

    iz. Egin nahi den lan garrantzitsu bati buruzko plan xehatua. Hizkuntz atlasaren egitasmoa aurkeztu.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegia

    egitasmo, egin-asmo. Proyecto. Para ejs. del tipo egin asmo dut, v. ASMO IZAN. Bere egitasmo dollorra salatuz. Etxde JJ 72. Bere egin-asmo guziak pikotara lijoazke. Ib. 120. Eta egitasmo ori oso berezkoa izan oi dutela zaldunik jatorrenek. Berron Kijote 50. En DFrec hay 2 ejs. de egitasmo.

    Sinonimoak: iz.

        [proiektua]: plan, programa, proiektu, egingai g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es proyecto, plan
    fr projet, plan
    en project, plan
    port plano, projeto, programa

    Entzun:

    Honakoak dira 2016rako nire egitasmo onak. Ezezagun batekin batera piano inprobisazio bat egin Parisko tren geltoki batean. Pianoa jotzen ikasi. Itxaro Bordaren Ultimes Déchets irakurri. Ikasi beste hizkuntza bat. Ez hil. Neure buruaren spin-off bat hasi. Jende trinkoari ihes egin. Adiskideen haur txikiei ez galdetu inoiz senargai edo emaztegairik ote duten. Atzerritarra izan toki gehiagotan. Datorren urteko azken zutabean zerrenda bat osatzearen irteera erraza hartu gabe, eguneko gai normal bat jorratu. [Egitasmoak, Anjel Erro (Jira, 2015-12-31)] (Berria.eus)

    egitasmo (Gaurko hitza, CC)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel