Tagged: E Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 7:36 am on 2014/10/02 Permalink | Reply
    Tags: E   

    eurrez 

    adb. Erruz, ugari(Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: adlag. Bizk.

    [ugari]: ausarki, ausarkian, bar-bar, bolo-bolo, erruz, franko, gizenki, gogotik, jori, lodi, naro, naroki, naroro, oparo, plei-plei, ugari, frankoki Ipar., goriki Ipar., ihaurri Ipar., nasaiki Ipar., tole Ipar., bizkorki Naf., abasto beh., barra-barra beh., ertohil g.e., joriki g.e., ugariki g.e., ugariro g.e., abondo zah., aseki zah. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (B) abundantemente, profusamente
    fr en abondance
    en in abundance, in large quantities
    port em abundância

    Entzun:

    Han ere baziren ipuin kontalariak, eurrez[Joseba Sarrionandiaren itzulera, Bernardo Kapanaga (Txistu y Tamboliñ, 2014-09-30)]

    Neguan, ur beroa eurrez behar izaten denez, maiz betetzen eta husten dute, eta su bizi baten gainean irakiten egon ohi da. [Axenario, Jules Renard / Itziar Otegi (Alberdania-Elkar, 2006)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    eurrez (Gaurko hitza, CC)

     
  • Maite 7:58 am on 2014/09/18 Permalink | Reply
    Tags: E   

    erabaki 

    du ad. Auzitan edo zalantzatan dagoenari buruz erabateko asmoa hartu edo iritzia eman. Epaileak erabaki behar duen auzia. | iz. Erabakitzea. Erabaki sendoa. Baiezko erabakia. Erabakia hartu. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    erabaki ad.
    [deliberatu]: deliberatu, ebatzi, determinatu zah., arrastatu Ipar. g.e., disposatu Ipar. zah., erresolitu Ipar. zah.
    [asmoa hartu]: gogo hartu, gogoa hartu, gogoan hartu Ipar., bati egin Ipar. zah.
    erabaki iz.
    [erabakizuna]: deliberamendu, delibero, erabakizun, gogokunde Ipar., burubide Bizk., erabakitza g.e., deliberazio zah., determinazio zah.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es 1 du ad. decidir, acordar; resolver, fallar, dirimir 2 du ad. explicar, declarar 3 da ad. decidirse; proponerse 4 da/du ad. distinguir(se), diferenciar(se), separar(se) | 1 iz. decisión, resolución; mandato, sentencia, pronunciamiento 2 iz. juicio, proceso 3 iz. decisión, determinación | 1 izond. decidido, -a; resuelto, -a; descarado, -a 2 izond. definido, -a; decidido, -a

    fr 1 du ad. décider, résoudre 2 da ad. (se) décider, (se) proposer | 1 iz. décision, résolution ; détermination

    en 1 du ad. to decide, to make/take a decision | 1 iz. decision

    port 1 decidir, concluir 2 explicar, declarar | 1 iz. decisão

    Entzun:

    4,3 milioi hautesle, bi aukera eta galdera argi bat: “Herrialde independentea izan behar al luke Eskoziak?”. Horrela, erreferendum bidez erabakiko dute Eskozian herrialdearen etorkizun politikoa; Eskozia estatu independente bihurtzen den edo Erresuma Batuan jarraituko duen.  [Burujabetzaren Alba, Jon Olano] (berria.eus)

    erabaki (FlickrCC, FutUndBeidl)

     
  • Maite 12:01 pm on 2014/09/07 Permalink | Reply
    Tags: E   

    erroitz 

    iz. (Ipar.) Amildegia. Erroitzera eroria. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz.
    [amildegia] : amildegi, troka, malkar, penditz, amiltoki, malkortegi (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) (Ipar.) precipicio, despeñadero (2) [azalekoa] grieta
    fr précipice, ravin
    en precipice
    port (1) precipício (2) fenda

    Entzun:

    Txara, erroitz eta oihan artetik jarraitu zion, ezagutzen ez zituen basoetatik igaroz, lurrera jaitsia zen gauean zehar ihesi zihoan orban zuri hartatik begia kendu gabe. [Fantasiazko ipuinak, Guy de Maupassant / Josu Zabaleta (Ibaizabal, 2000)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    Jendetza erraldoiaren minean Mai eta biok besarkatu ginen, elkarren gorputzak tinkatuz, erroitz, holtz, harkaitz, zernaitz eta ordoki bakoitza daldara araziz. [Fantasiazko ipuinak, Guy de Maupassant / Josu Zabaleta (Ibaizabal, 2000)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    Si vis pacem para bellum joko likitsean ari ginen, aurpegi erdian bi erroitz urraturen antzera begi zuloak borobil zeuzkan ostatuko zerbitzari harrituaren soaren itzalean. [Entre les loups cruels, Itxaro Borda (Maiatz, 2001)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    erroitz (Irudia: ibytes.es)

     
  • Maite 9:22 am on 2014/09/05 Permalink | Reply
    Tags: E   

    estralurtar 

    adj. Lurra ez den planeta bati edo Unibertsoko bestelako toki bati dagokiona; zientzia-fikzioan, hango kidea. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz.
    [estralurtar] : adj. lurretik kanpoko, Lurraz haraindiko (Elhuyar Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es adj./iz. extraterrestre
    fr adj./iz. extraterrestre
    en (1) adj. extraterrestrial (2) iz. alien
    port adj & mƒ extraterrestre

    Entzun:

    Beti aritu naiz fantasian izaki estralurtar batek hura atzemanen lukeen unearekin, dezifratu ahal izanen ote zuen, jasotakoari adimen arrastorik aurkituko zion.  [Pop, Anjel Erro (Jira, 2014-09-05)] (Berria.eus)

     

    estralurtar (Wikimedia Commons)

     
  • Maite 8:46 am on 2014/08/27 Permalink | Reply
    Tags: E   

    enbeia 

    iz. Nahi bizia, guraria; zerbait izateko edo zerbaitez jabetzeko desira gehiegizkoa. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoan, ‘gutizia’)

    Orotariko Euskal Hiztegian:

    inbeia (S; Chaho), emeia (BN-arb), enbeia (BN; VocBN, H), emaia, inbea, inbia. Ref.: A (enbei); Lrq; Gte Erd 139, 14.

    Deseo, apetencia, gana. “Cana, zeloa, inbia” Lç Decl Mm 3v. “Désir, envie” VocBN. “Ganas, emeia” Alt Eusk 1973, 157. “Jateko emeia jin zaut (BN-arb)” Gte Erd 139. “Horren egiteko emeiarik baduzia? (BN-arb)” Ib. 14. v. gogo. Tr. Documentado en textos suletinos; hay tbn. emaia en Xalbador.  Aragiaren inbeiek paseia erazitzen gütie. Mst I 20, 7 (Ch hirrits, Ip, Ol irrits). Jente pherestiak korajatzen dütü, bethi obra hobiagorik egitera inbeia ükhen dezen. Mst III 54, 6 (Ol leiatzeko). Mündiari gerla thai gabeko baten egitia eta zelialako inbeia saintü baten ükheitia. Mst XV. Haboro hunat jiteko / espeitie inbeiarik ükhenen. Xarlem 1144. Hori eztizu legiak defendatzen, / Pierreseki ahal lukezu / inbea baduzu mement bat gozatzen. AstLas 53. [Andriak] beti zikinak hortxen dauzka / mantala bai eta zaia, / atsetan horrekin etzateko / gizonak behar du emaia. Xa EzinB 91. Tizanak azkartzen dü estomaka [...], begitharte eri izanak zoharditzen, erendeia eta inbeak iganazten. Alth Bot 13. (Con suf. de comparación). Banikek nik orai / hanitz berri kontatzeko, / bena inbeiago diat / phausatzera juaiteko. Normandie 169 (ap. DRA).

    Sinonimoak: iz. Ipar. Beh.
    [gutizia] : gutizia, gogoa, irrits, irrika, nahikari, nahi bizi, nahikeria, gurari, tirri  (hiztegi ezberdinak)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (Ipar.) (lgart.) deseo vehemente, ansia, anhelo; gana
    fr désir, cupidité, convoitise, envie
    en wish, desire
    port anseio, ânsia, anelo

    Entzun:

    Prefetak proposamen azkar bat egin du, eta guri zaigu jina mementoa Ipar Euskal Herria egokiago estrukturatzeko. Guk dugu enbeia erakutsi behar. [Ez lituzke hauteskundeak berriz ezkerrak irabaziko, Frantxoa Maitia (Maddi Ane Txoperena Iribarren, 2014-08-27)] (Berria.eus)

    enbeia (Gaurko hitza, CC)

     
  • Maite 8:25 am on 2014/08/22 Permalink | Reply
    Tags: E   

    engoxatu 

    da ad. (Z) Akitu, alditxartu

    Orotariko Euskal Hiztegian:

    engoxatu (S; H (+ -tx-)), engoixatu, ingoxatu (S; Dv), ingotxatu (Gèze, H). Ref.: A (engoxatu, ingoxatu); Lrq (engoxat, ingoxa); Gte Erd 200.

    Desmayarse, desfallecer. Sg. Harriet hay engotxatu en Maister. Beldürrez bidian engoxa nendin, zelüko hazkürriaz gabe banendi. Mst IV 3, 2 (SP y Ch flaka, Ol akitu). Engoixatürik zen erori. Egiat 173. Eztütüt nahi barur igorri, bidian ingoxa eztitian. Ip Mt 15, 32 (Lç y He flaka, Ur y Samper desmaiatu, Ol, Or e IBk akitu). Ene arimak laidatüren zütü ingoxa artio. Ip Imit III 5, 6. Etxerat sarthu zenean engoxatu edo flakatu zen. Prop 1901, 43. Ama harritürik han berian ingoxatzen da. GH 1931, 110.

    Sinonimoak: iz.
    [alditxartu] : alditxartu, indargabetu, akitu (Adorez  Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (Z) desfallecer, decaer
    fr défaillir;, déchoir
    en give out, collapse
    port desfalecer, decair

    Entzun:

    Beldurrez bidean engoxa nadin. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    engoxatu (PixaBayCC, OpenClips)

     
  • Eneko Bidegain 10:20 am on 2014/08/14 Permalink | Reply
    Tags: E   

    ezpara 

    iz. ZOOL. Tabanidoen familiako intsektu dipteroen izen arrunta. Proboszidea ziztatzeko moldatuta duten euliak dira. Arrak polenez elikatzen dira. Emeak gizaki eta beste zenbait animaliaren odolaz elikatzen dira eta ziztada mingarriak egiten dituzte. Larbak harrapariak dira.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian:

    ezpara (V, G, AN-gip; Dv (sin trad.), H), ezpare, ezpada (V, G, B, BN, R; Dv, sin trad.), espara (V-ple-gip, G; SP, O-SPAd 883, O-SP 228, H), espada (V-gip; H), espare (BN, S; VocBN, H), espari (S; Foix ap. Lh), lespada (L-ain, BN-lab-baig; H), lespara (L), lezpada (S; Dv s.v. ezpara). Ref.: A (espara, espare, ezpaada, ezpara, lespada); Lrq (espare); Lh (lezpada); Iz ArOñ (éspara, ezpadia); Elexp Berg (ezpada); EAEL 99.

    Etim. Se trata de un préstamo: cf. lat. vespa; v. SHLV 512 y FHV 253. Tábano. “Esparak, mouches longues qui se laissent prendre et qu’on a peine de chasser” O-SP 228. “Taon” H. “Espara, tábano” A. “Lespada, lespara, mosca verduzca” Ib. “Lezpada (S; Foix), var. de lespada” Lh. “Éspara bat, ésparia, mosca que chupa sangre a las vacas” Iz ArOñ. v. 2 ezpata, ezpe, ezpateuli. Deusik ez du [artxipoteak] lakasta eta lespada (edo beltzuntza) baino maiteago. Dass-Eliss GH 1923, 597. Saietsean ezpareak miztokatu balu, ez uan erneago jarkiko ta zutituko. TAg GaGo 72. Ezpareak eztenkatu dun zezena bezela zutitu zan. TAg Uzt 47. Ostikoz eta muturrez uxatzen zituen abereak ezpare ta eulien zulatu miñak. Ib. 268. Ezparak bialdu eutsezanean. Ker Ps 78, 45 (Dv ulieria, Ol ezpe ziztzikari, Or 77, 45 euliak).

    Sinonimoak: iz.
    [Tabanidoen familiako intsektu dipteroa] : iteuli, habe, ezpata-euli (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (Zool.) tábano (Tabanus sp.)
    fr taon
    en horsefly
    port mutuca

    Entzun:

    Oinen azpian belar bigun ongi zainduaren ukitua, ezpara baten burrunba belarriaren ondotik igarotzen ari zaidalarik.  [Brooklyngo erokeriak, Paul Auster / Oskar Arana (Alberdania, 2006)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    ezpara (argazkia: dinosoria.com gunetik hartua)

     
c
compose new post
j
next post/next comment
k
previous post/previous comment
r
reply
e
edit
o
show/hide comments
t
go to top
l
go to login
h
show/hide help
shift + esc
cancel