Tagged: E Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 8:15 am on 2015/01/02 Permalink | Reply
    Tags: E   

    errekontxo 

    interj. Zerbait edo norbaiten aurrean hiztunak bere harridura nolabait adierazteko erabiltzen duen interjekzioa. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian:

    errekontxo (V-gip). (Interj.). “Errekoño-ren eufemismoa, seguru asko. Errekontxo, gaur be eurixa” Elexp Berg. v. errekonde, 2 errekondo, errekoño. Errekontxo! Txarrikeri ori be bai?. Kk Ab II 13. Errekontxo! Eztitun sustrai makalak agiñ orrek! EgutAr 16-5-1960 (ap. DRA). Olantxe ondatuten deustazuez frenuen “oiñetako” guztiak! Errekontxo! Erkiag BatB 73. Geldi errekontxo! Arrabal txikiñian zabizelakoan zagoze? Zubk Egan 1969 (1-3), 102.

    Sinonimoak: iz.
    [harridura adierazteko interjekzioa] : arraio, arraiopola, arranopola 

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es interj. (herr.) ¡caramba!, ¡caray!
    fr excl (sorpresa) ça alors!;
    en excl wow!, good grief!, heavens!, good heavens!, good gracious!
    port excl caramba!, puxa!

    Entzun:

    Errekontxo! ez ditu sustrai makalak hagin horrek.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    errekontxo (Pixabay, CC0 Public Domain & Gaurko hitza, CC)

     
  • Maite 10:06 pm on 2014/12/30 Permalink | Reply
    Tags: E   

    erdaindu 

    du ad. 1. Zerbaiti muturra moztu. 2. Zakilaren prepuzioa moztu.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: ad.

    [ingurebaki]: zirkunzidatu zah., ingurebaki Ipar. g.e.  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) circuncidar (2) recortar, cercenar
    fr circoncire
    en to circumcise
    port (1) circuncidar (2) cercear

    Entzun:

    Erizainak eta osabak pixka batez zer egin pentsatu zuten: urratua aprobetxatuz Imanol erdaindu eta mottoa osorik kendu ala mottoa josi eta bere horretan utzi sendatzen. [Onan, Aitor Arana (Txalaparta, 2000)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    Erdaingabea, hau da, bere zakil-muturra erdaindu ez duen gizasemea, bere herritik baztertua izango da, nire ituna hautsi duelako. [Agindutako lurraren bila I, Jose Antonio Mujika (Erein, 2002)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    Erdainkuntza egina duen zakil bat, lasai eta tente dagoela.
    (Wikimedia Commons)

    Erdainkuntza egin gabeko zakil bat, lasai eta tente dagoela.
    (Wikimedia Commons)

     
  • Maite 11:41 pm on 2014/12/28 Permalink | Reply
    Tags: E   

    errekontru 

    iz. Ezbeharra, bereziki bat-bateko eta ustekabeko gertaera, ondorio okerrak dituena. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz. Ipar. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    [abagunea]: abagune, aldarte, aukera, bide, egokiera, era, era on, koiuntura, okasio, aizina Ipar., ara Ipar., parada Ipar., ereti Bizk., beta Gip., apuko g.e., mugaldi g.e., mugon g.e., atiza Ipar. zah., deretxa Gip. zah.
    [istripua]: ezbehar, istripu, estropu Ipar.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (Ipar.) accidente
    fr accident
    en accident
    port acidente

    Entzun:

    Zernahi errekontru gertatzen baita uste gabean! ez zekiat jakina duanetz, baina joan den igandean ere errekontru aski latza izana duk Uztaritzeko ondo horretan. [Bihotzeko mina, Janbattitt Dirassar (Elkar, 1997)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    errekontru (Wikimedia Commons)

     
  • Maite 12:44 pm on 2014/12/25 Permalink | Reply
    Tags: E   

    eguberri 

    iz. 1. (maiusk.) (eskuarki egun izena ondoan duela) Abenduaren 25a, Jesu Kristoren jaiotza gogoratzen eta ospatzen den jaia. 2. (maiusk./pl.) Eguberri-egunetik Errege-egunera bitarteko egunak. Abendua ere aurrera zihoan, eta Eguberriak hurbiltzen. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: Eguberri iz. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    [Jesu Kristo jaio zen eguna]: Natibitate beh.
    [Gabonak]: Heg.pl. Gabon Heg.pl.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es 1 iz. (maiusk.) (eskuarki egun izena ondoan duela) día de Navidad 2 iz. (maiusk.) (pl.) Navidad(es)
    fr iz. (maiusk.) Noël, Nativité
    en 1 iz. (maiusk.) (eskuarki egun ondoan duela) Christmas (Day) 2 iz. (maiusk.) (pl.) Christmas, Christmastime
    port 1 (día) Natal 2 (gen pl) festas fpl

    Entzun:

    Atsotitzak ‘eguberri’ hitzarekin, Gotzon Garate

    Ago ixilik, Eguberri laugarrena (Iñoxenteen eguna)! 3444

    Eguberri, arimak ere berri. 3475

    Eguberri bezperako gauerdin zer aize, urrengo tenporeta(r)año aize ure. 3476

    Eguberri, eroak i(g)erri [Eguerri]. 3477

    Eguberri gauerdian zer aize, urrengo iru illabetean aize ure [Eguerri]. 3478

    Eguberri hilargirik gabe, artzaina axuririk gabe. 3479

    Eguberri ilargiakin, artzaina axuriakin. 3480

    Eguberri kanpoan, Pazko barnean. 3481

    Eguberri ondorengo lehenbiziko sei egunak nolako, urrengo urteko lehenbiziko sei illabeteak alako. 3482

    Eguberri zeñekin, urteberri arekin. 3483

    Oi eguberri gaua, bozkariozko gaua. 3484

    Bi jai-egunek doakala, Igande ta Eguberri; gero igande ta Urteberri. 7688

    Gaurko hitza, CC

     
  • Maite 7:47 am on 2014/12/03 Permalink | Reply
    Tags: E   

    engaiamendu 

    iz. 1. Alde edo leku garaia. 2. ERAIK. Azotea, zabaltza. Etxe guztian ibili ondoren gaindegira igo eta itsasoaren ikusmiran egon ginen. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian:

    engaiamendu (Urt II 146). Compromiso. Hartu ditugun engaiamendu sakratuetarik heldu zaukun obligazione hertsia. MarIl 117. Munduko engaiamenduetan. Jaur 403.

    Sinonimoak: iz. Ipar.

    [konpromisoa]: konpromiso Heg. beh. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es compromiso
    fr (Ipar.) engagement
    en commitment, pledge; compromise
    port compromisso

    Entzun:

    Orain euskararen aldeko engaiamendu konkretuak hartzeko tenorea da.  ["BAI EUSKARARI" akordioa, sinadurarik gabe, (2001-01-25, 1. orr.)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    engaiamendu (Pixabay, sheriyates, CC0 Public Domain)

     
  • Maite 7:50 am on 2014/12/01 Permalink | Reply
    Tags: E   

    ezkai 

    iz. BOT. Labiatuen familiako zuhaixka txikia, aurkako hosto lantza-formako eta iletsuak, eta lore txiki zurixka edo arrosak dituena. Eskualde mediterranearreko leku harritsuetan hazten da. Usain onekoa da (Thymus vulgaris). (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz.

    [erle-belarra]: elar, erle-belar, xarbot Ipar. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (Bot.) tomillo (Thymus sp.)
    fr thym
    en thyme
    port tomilho

    Entzun:

    Ezkai landareek bi ertz gris margotzen zituzten bidexkaren bi aldeetan. [Parisen sabela, Emile Zola / Karlos Zabala (Alberdania-Elkar, 2004)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    Izarren hautsa futbol zelaietako soropiletan eta jatetxe txit glamurosoen baratzeetan —izpilikua eta ezkaiaren artean— loriagai bihurtzen den herri honetan. [Izarren hautsa, Mikel elorza (Arkupean, 2014-11-29)] (Berria.eus)

    ezkai (Wikimedia Commons)

     
  • Maite 9:44 am on 2014/11/28 Permalink | Reply
    Tags: E   

    erantatu 

    du ad. (B) Jaso; altxarazi. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian:

    erantatu, erantadu (V-oroz-arr ap. A; Añ, H), erantau (V-arr ap. A; Dv).

    1. “Alzar”, “levantar” Añ. Begiak zerura yaso ta erantadu. Añ EL2 84 (EL1 74 jaso).

    Hacer levantarse (de la cama). “Gazteak bart zarataka ibilli dira, auzoak erantetan (V-arr)” DRA.  Arren ez dagizuela erantau, ez iratzartu eragin bere laztana. “Ne suscitetis”. CantTP (V) 2, 7 (en la versión en dialecto de Marquina, irakori; Ur (G) eraiki, Echn yeiki).

    2. “Levantar algún testimonio” Añ.

    Sinonimoak: ad. Bizk. g.e.

    [altxatu]: altxatu (bat.), altzau (bizk.), jaso (Labayru Ikastegia)
    [altxarazi]: altxarazi, goitiarazi, haikarazi neol. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)
    [bizkortu]: bizkortu, ernatu, korridu (bizk.), korritu (bat.), maneau//maneatu, mobidu (bizk.), mugitu (bat.) (Labayru Ikastegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es du ad. (B) levantar, alzar; hacer levantar
    fr lever,
    en lift, raise
    port alçar, levantar; fazer levantar

    Entzun:

    Begiak zerura erantau eta otoitz egiten eban. (bizk).  (Labayru Ikastegia)

    Ixi!, holako zaratakaz auzoko guztiak erantauko dozuz eta. (bizk.)  (Labayru Ikastegia)

    Ordua da laster eta erantau zaitez. (Labayru Ikastegia)

    erantatu (Photobucket, BenLahnger)

     
c
compose new post
j
next post/next comment
k
previous post/previous comment
r
reply
e
edit
o
show/hide comments
t
go to top
l
go to login
h
show/hide help
shift + esc
cancel