Tagged: E Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 7:55 am on 2014/10/24 Permalink | Reply
    Tags: E   

    entrama 

    iz. 1. TEKNOL. Zerra baten hortzek irekitzen duten artekak zerra-orriaren gorputzak baino zabalera handiagoa izan dezan eta horrela artekaren hormek orriaren higidura eragotz ez dezaten, hortz horiek txandaka aldebanatzea. 2. (hed.) Jateko eta edateko normala baino handiagoa den apetitua. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegia

    entrama (V-arr ap. Totor).

    1. Filo; dientes de la sierra.Entrama gitxikoa da serrea” Totor Arr. Sega entrama bat. HerVal 227. Entrama bat berria. Ib. 249. Harriarekin entramak / galduko ditu zerrak. Arti MaldanB 203.

    2. (V-arr-m-gip, G-azp, AN). Ref.: Totor Arr; Etxba Eib; Gketx Loiola; Etxabu Ond (entrami); Asp Gehi. Apetito; voracidad. “Apetito, saque” Gketx Loiola. “Entrama onekoa da gixon ori” Totor Arr. “Gargantuak besteko entramia gure senidiak” Etxba Eib.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) (Teknol.) triscado (2) (hed.) apetito voraz, buen saque
    fr (1) (Teknol.) mise en voie, avoyage (2) appétit canin; faim canine o dévorante; chipoter [tener h. de tres semanas]
    en (1) (Teknol.) setting (2) voracious appetite
    port apetite voraz; fome voraz

    Entzun:

    Zerra onek dutena falta omen zaie albiste onei: gora eta behera egiten duen entrama eta zorroztasuna. [Entrama, Anjel Lertxundi (Hitz beste, 2014-10-21 )] (Berria.eus)

    entrama (Pixabay, CC0 Public Domain)

    entrama (Irudia: entornointeligente.com)

     
  • Maite 7:33 am on 2014/10/20 Permalink | Reply
    Tags: E   

    eraitsi 

    du ad. 1. Jaitsiarazi; erorarazi, bota. 2. Jetzi. 3. ERAIK. Eraikin bat lurreratu, lurrera bota, modu kontrolatuan oso-osorik edo zatika eroraraziz. 4. MAT. Geometrian, eraispen bat egin. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: ad. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    [jaitsarazi]: jaitsarazi
    [jetzi]: jetzi

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) bajar, hacer descender; abatir, derribar (2) [edaria] sacar, servir, escanciar (3) Ik. jetzi (4) (Eraik.) [eraikina] demoler, derribar (5) (Mat.) abatir (6) bajar
    fr (1) descendre, faire descendre (2) [eraikina] démolir (3) Ik. jetzi
    en (1) to take down (2) [eraikinak] to demolish, to knock/pull sth down
    port (1) baixar, descer; abater, abater (2) demolir, derrubar

    Entzun:

    Horma eraisteko garaia

    Nafarroako eremu ez-euskaldunean ezin da euskaraz ikasi sare publikoan. Eskasa da euskaraz ikasten dutenen kopurua. Bihar bertan abiatuko dute legea aldatzeko bidea. [Horma eraisteko garaia, G. goikoetxea (Berria. eus, 2014-10-19)]

    eraitsi (FlickrCC, Erik (HASH) Hersman)

    eraitsi (Argazkia: nodulo.org)

     
  • Maite 9:37 pm on 2014/10/10 Permalink | Reply
    Tags: E   

    errefus 

    iz. 1. (Ipar.) Errefusatzea, ukatzea. Lehenbiziko ezean eta errefusean. 2. MED. Txertaketa ostean, antigorputzak sortuz gorputzak izaten duen defentsa-erreakzioa. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz. Ipar. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    [ukatzea]: ez, ezetz, ezezko, ukamen, ukapen, ukatze, ukazio, uko, ukaera g.e., arnegu Ipar. g.e., arnegamendu Ipar. zah.
    errefus izond. Ipar.
    [erreusa]: urduri, kexu Ipar., ekurugaitz Zub., erreus Zub., kiriotsu jas., nerbioso Heg. beh.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz.(Ipar.) rechazo, negativa (2) iz. (Ipar.) sobrante, que se rechaza (3) iz. (Med.) rechazo (4) izond. (Ipar.) inservible, estropeado, -a; desechado, -a; defectuoso, -a
    fr (1) iz. (Ipar.) refus, rejet (2) iz. (Med.) rejet
    en (1) rejection, refusal (2) (Med.) rejection
    port (1) (de propuesta, de pedido) recusa, repúdio (2) (Med.) rejeição

    Entzun:

    Horrela, eta eskubide multzoa handitzera joz gero mugimenduaren eraginkortasuna, oro har, ahulduko ote zen beldurrez, halako errefus moduko bat ikusten da ingurumena giza eskubidetzat hartzeko unean, nahiz itun biek berariaz aipatzen duten natur ingurunea. [Garapen iraunkorra, Itziar Eizagirre / Amaia Lizarralde (Alberdania, 2005)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    Nahi du [...] lehenbiziko ezean eta errefusean eztezagun etsi. Ax 460 (V 299).

    errefus (FlickrCC, Christophe Sertelet)

     
  • Maite 9:32 pm on 2014/10/05 Permalink | Reply
    Tags: E   

    erriatu 

    ad. (ITSAS.)  jaitsi, eraitsi; askatu, laxatu.

    Orotariko Euskal Hizkuntza

    erriatu (V, G; O-SP 223, SP (sin trad.), Dv, H), irriatu (G ap. A; Lar -> H; Dv (G), que cita a Bil). Ref.: A y Zubk Ond (erria).

    Arriar, bajar; soltar, aflojar. “C’est un mot de Marine qui signifie détacher une corde de navire” O-SP. “Amainar. Lat. Vela contrahere” Lar. v. arriatu. Batela itsasorat erriaturik. He Act 27, 30 (TB, Dv jautsi, Ol eraitsi, Ker jaurti). Irriatu zituzten belak. TB Act 27, 17 (Lç erautsi, He beheratu, Dv jautsi, Ol eratxi, Ker eratsi). Bridak irriyatu. Bil 163 (CancB 2, 1, 106 traduce “suelta las bridas”). Uberara arrairik etortzen baldin bazan, sare mallakoa erriatzen zuten. Elizdo EEs 1925, 215.

    (Fig.). “Amaine usted esa cólera, irria sukar hori” Lar.

    Sinonimoak: iz.

    [jaitsi] : eraitsi, jaitsarazi (Adorez Sinonimoen Hiztegia)
    [askatu] : askatu, laxatu, lokabetu, soltatu… (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) (Itsas.) arriar (2) (Itsas.) soltar, aflojar, largar (3) (hed.) pagar; soltar, apoquinar (4) (hed.) amainar, calmar
    fr (1) (Itsas.) [belak] amener, abaisser, affaler (2) (Itsas.) [soka] lâcher, mollir
    en (1) (Itsas.) to lower
    port (1) (Itsas.) arriar (2) (Itsas.) soltar

    Entzun:

    Gero bela erriatu zuen, baina haizeak kontrako ertzerantz eraman zuen. [Peter Pan, James Matthew Barrie / Julen Gabiria (Alberdania, 2004)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    Uberara arrairik etortzen baldin bazan, sare mallakoa erriatzen zuten. Elizdo EEs 1925, 215. (Orotariko Euskal Hiztegia)

    erriatu (KMK 14)

    erriatu (Wikimedia Commons, moldatua)

     
  • Maite 7:36 am on 2014/10/02 Permalink | Reply
    Tags: E   

    eurrez 

    adb. Erruz, ugari(Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: adlag. Bizk.

    [ugari]: ausarki, ausarkian, bar-bar, bolo-bolo, erruz, franko, gizenki, gogotik, jori, lodi, naro, naroki, naroro, oparo, plei-plei, ugari, frankoki Ipar., goriki Ipar., ihaurri Ipar., nasaiki Ipar., tole Ipar., bizkorki Naf., abasto beh., barra-barra beh., ertohil g.e., joriki g.e., ugariki g.e., ugariro g.e., abondo zah., aseki zah. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (B) abundantemente, profusamente
    fr en abondance
    en in abundance, in large quantities
    port em abundância

    Entzun:

    Han ere baziren ipuin kontalariak, eurrez[Joseba Sarrionandiaren itzulera, Bernardo Kapanaga (Txistu y Tamboliñ, 2014-09-30)]

    Neguan, ur beroa eurrez behar izaten denez, maiz betetzen eta husten dute, eta su bizi baten gainean irakiten egon ohi da. [Axenario, Jules Renard / Itziar Otegi (Alberdania-Elkar, 2006)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    eurrez (Gaurko hitza, CC)

     
  • Maite 7:58 am on 2014/09/18 Permalink | Reply
    Tags: E   

    erabaki 

    du ad. Auzitan edo zalantzatan dagoenari buruz erabateko asmoa hartu edo iritzia eman. Epaileak erabaki behar duen auzia. | iz. Erabakitzea. Erabaki sendoa. Baiezko erabakia. Erabakia hartu. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    erabaki ad.
    [deliberatu]: deliberatu, ebatzi, determinatu zah., arrastatu Ipar. g.e., disposatu Ipar. zah., erresolitu Ipar. zah.
    [asmoa hartu]: gogo hartu, gogoa hartu, gogoan hartu Ipar., bati egin Ipar. zah.
    erabaki iz.
    [erabakizuna]: deliberamendu, delibero, erabakizun, gogokunde Ipar., burubide Bizk., erabakitza g.e., deliberazio zah., determinazio zah.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es 1 du ad. decidir, acordar; resolver, fallar, dirimir 2 du ad. explicar, declarar 3 da ad. decidirse; proponerse 4 da/du ad. distinguir(se), diferenciar(se), separar(se) | 1 iz. decisión, resolución; mandato, sentencia, pronunciamiento 2 iz. juicio, proceso 3 iz. decisión, determinación | 1 izond. decidido, -a; resuelto, -a; descarado, -a 2 izond. definido, -a; decidido, -a

    fr 1 du ad. décider, résoudre 2 da ad. (se) décider, (se) proposer | 1 iz. décision, résolution ; détermination

    en 1 du ad. to decide, to make/take a decision | 1 iz. decision

    port 1 decidir, concluir 2 explicar, declarar | 1 iz. decisão

    Entzun:

    4,3 milioi hautesle, bi aukera eta galdera argi bat: “Herrialde independentea izan behar al luke Eskoziak?”. Horrela, erreferendum bidez erabakiko dute Eskozian herrialdearen etorkizun politikoa; Eskozia estatu independente bihurtzen den edo Erresuma Batuan jarraituko duen.  [Burujabetzaren Alba, Jon Olano] (berria.eus)

    erabaki (FlickrCC, FutUndBeidl)

     
  • Maite 12:01 pm on 2014/09/07 Permalink | Reply
    Tags: E   

    erroitz 

    iz. (Ipar.) Amildegia. Erroitzera eroria. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz.
    [amildegia] : amildegi, troka, malkar, penditz, amiltoki, malkortegi (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) (Ipar.) precipicio, despeñadero (2) [azalekoa] grieta
    fr précipice, ravin
    en precipice
    port (1) precipício (2) fenda

    Entzun:

    Txara, erroitz eta oihan artetik jarraitu zion, ezagutzen ez zituen basoetatik igaroz, lurrera jaitsia zen gauean zehar ihesi zihoan orban zuri hartatik begia kendu gabe. [Fantasiazko ipuinak, Guy de Maupassant / Josu Zabaleta (Ibaizabal, 2000)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    Jendetza erraldoiaren minean Mai eta biok besarkatu ginen, elkarren gorputzak tinkatuz, erroitz, holtz, harkaitz, zernaitz eta ordoki bakoitza daldara araziz. [Fantasiazko ipuinak, Guy de Maupassant / Josu Zabaleta (Ibaizabal, 2000)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    Si vis pacem para bellum joko likitsean ari ginen, aurpegi erdian bi erroitz urraturen antzera begi zuloak borobil zeuzkan ostatuko zerbitzari harrituaren soaren itzalean. [Entre les loups cruels, Itxaro Borda (Maiatz, 2001)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    erroitz (Irudia: ibytes.es)

     
c
compose new post
j
next post/next comment
k
previous post/previous comment
r
reply
e
edit
o
show/hide comments
t
go to top
l
go to login
h
show/hide help
shift + esc
cancel