Tagged: E Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 11:03 pm on 2018/03/31 Permalink | Reply
    Tags: E   

    eustazpi 

    iz. g.er. Euskarria. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    eustazpi. Base, fundamento. Iraskunden eustazpiyak ixango dira: [...]. Eusk 1919-1920 (I), 40. Errian oñak doguzala yokatu bear dogu, ez egazkiñean erri gañetik jira-biraka ibillita, eustazpi bako lana izango litzake ta. GMant Y 1933, 190. Lege orren eustazpi ta oñarria zein izango litzake? Eguzk GizAuz 181. Arrantzalearen untzia, txikia betiere, kilinkolonka ibili dabil oiñarri sendo bage, eustazpi ziriñaren azal-azalean. Erkiag Arran 116. Orregatik berorregatik da olerkari aundi Bergili ere, menderik mende eutsi diona eta oraindik bear dute izan gure lan guztien eustazpi eta oiñarri. Ibiñ Virgil 25.

    Sinonimoak: iz. g.e.

        [oinarria]: asentu, egarzola, egonarri, fundamentu, oinarri, zimendu, zimentarri (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. apoyo, base, fundamento, sostén, soporte
    fr iz. base, fondation, appui ; socle
    en iz. foundation
    port iz. apoio, sustentação

    Arloan sartuz, bada: historia edo kultura ororen eustazpianatura baita, natura bera ere ordea izpi ri tuaren agerketa, hots, bideak jarraitua izan behar baitu naturatik historiara, Hegel-ek geologia eta klimatologia “razional” bitxienak asmatu ditu, arrazen teoria ez gutxiago bitxiaren oinarri. [Volksgeist - Herri gogoa. Ilustraziotik nazismora, Joxe Azurmendi (Elkar, 2007.)] (Ereduzko Prosa Dinamikoa)

     

    eustazpi (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 10:52 pm on 2018/02/28 Permalink | Reply
    Tags: E   

    elurtza 

    iz.  Elur-erauntsia; elur kopuru handia. Elurtzarik ikaragarrienekin ere. Elurtzan biluzik sarturik. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    elurtza (G-azp), elurtze (S; -lh- SP (sin trad.), Dv, H (L), A), edurtza (V-gip), edurtze (V-arr-gip). Ref.: Lrq (elhurtze); Etxba Eib y Elexp Berg (edurtza); SM EiTec2 134; Gte Erd 24 y 89.

    Tr. Documentado en textos vizcaínos de los ss. XIX y XX, además de en Mirande. En DFrec hay 4 ejs. de elurtza.

    Nevada; nieve caída. “Elhurketa ou elhurtze, quantité de neige” Dv. “Grande quantité de neige” H. “Cúmulos de nieve que duran en las umbrías. Kerizpietan, udabarrixan aurrera irauntzen eben edurtzak” Etxba Eib. “Glaciar, acumulación de nieve. Mendiarte aretan batzen dan edurtzia, izotz biurturik bere astuntasunan bultziagaz, etortzen da ibai bat bezela” Ib. “Edurtzekin Asturiastik trenak etorri ezinda ei dauaz” SM EiTec2 134. “Ori da elurtza (G-azp)” Gte Erd 24. “Mendian edurtza itzala euen (V-gip)” Ib. 89. “Mendian edurtze andia dao (V-arr, G-goi), [...] edurtze handie dago (V-arr)” Gte Erd 89. “Edur haundia. Nieve en abundancia, lugar con mucha nieve. Gorlan izan gaittun. Han jaon edurtzia” Elexp Berg. Neguko edurtza ta lei otz andiak. Añ NekeA 225. Edurtzan billosik sarturik. Añ MisE 107. Kana betean beukan edurtzea. AB AmaE 390. Deabruak, edurtzan erpe-markak itxirik. A Ezale 1897, 5b. Edurtzak ixoztuta mendi, baso ta nai-ñun. Enb 41. Edurtzan emen bixi ezinda / Ango lurmenak topetan. Ib. 122. Ixil berak didatzi edurtze ganian. “Sobre la nieve”. Laux BBa 18. Mendi, lur, elhurtza guritan / dizdir argizari zuritan. Mde Po 88.

    (Bera), elurtze (H), edurtza (Zam Voc). Nevada. “Erori zen gabaz elhurtze handi bat” H. Jausi edurtza andiak. AB AmaE 368. [Iaungoikoaren] agindupean bizi dira aizea ta trumoia, ekaitz, euri, txingor da edurtza zuri zuria. Ag AL 142. Emeko uzabak eta bere etzekoak, edurtzerik ikaragarrienakaz be, domeketako mezea eta sarriyaune-artzea ezteuriez isten. Akes Ipiñ 19.

    Sinonimoak: iz.

        [elur-erauntsia]: elurte (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. nevada; temporada de nieves
    fr iz. temps de neige, quantité de neige, grande chute de neige
    en iz. [erauntsia] snowstorm; snowfall
    port iz. nevada

    Bizitza elurtzaamaigabea iruditu zait, zuritasun horretan betiko noraezean ikusi dut neure burua, etxe eta haitzuloen babesik gabe, suaren epeltasunik gabe, izututa eta izoztuta. [Pendrive, Arrate Mardaras (Susa, 2013)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    elurtza (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 10:37 pm on 2018/02/26 Permalink | Reply
    Tags: E   

    ebatu 

    ad. [Oharra: Euskaltzaindiak, ebatu-k euskara idatzian izan duen erabilera kontuan harturik, forma hori ez erabiltzea gomendatzen du; ik. oratu]. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal hiztegia

    ebatu. v. 1 oratu.

    Sinonimoak: iz.
    [ebatu] : e. oratu, heldu (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es asir, agarrar, coger, apresar
    fr saisir, prendre
    en to seize, to grab, to grip, to take hold of
    port segurar, agarrar

    Eta gela batean
    bi ohe bakar pegatuta
    har dezaten arnasa
    izaretatik ebatuta.
    Eta aurrean, bilutsik eta garbi ikusteko elkar
    dutxa zuri bat.

    [KoiLarak, Izaro (Erein, 2001)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    ebatu (Argazkia: izaromusika.com)

     
  • Maite 11:34 pm on 2018/02/22 Permalink | Reply
    Tags: E   

    errebolta 

    iz.  Matxinada, jazarraldia. Diru garbi eta ohore handiak eskaini dizkie erreboltan parte hartzen dutenei. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    errebolta (H), errebuelta (SP, H), erreboilta (S ap. Lrq).

    1. Revuelta, alzamiento. Jaunaren hitzaren plazan / errebolta garbi-garbia / predikatzen du elizan. Monho 38. Maiatzeko hilaren bigarrenian / errebolta izan dugu Madrillako hirian. FrantzesB I 25. Frantzian errebuelta / zenbait du asirik, / ogei eta bost urte / ditu konpliturik. Ib. 20. Kontrariorik gabe, erreboltarik gabe, bekhaturik gabe bere sujet dohatsuen amodioarekin. Jaur 184. Israeltarren errebolta eta gaztigia. CatS XII (tít). Erreboluzionea da errebolta autoritate zibil suerte guzien kontra. Elsb Fram IX. Ezen bekatua Jainkoaren kontrako errebolta bat da. Lap 379 (V 173).

    2. errebuelta (G, B). Revuelta, curva. v. bihurgune (4). Bat-batean, gu buru giñala, errebuelta batean, beltzak aurrez aurrez. Auspoa 292, 211. Nik bein batez, errebuelta batean, esku beretik zetorren batekin, muturrez mutur aariak bezela jo nuen. JAIraz Auspoa 143, 107. Geure eskumatik errebueltan zan eta lar belozidade ekarren aurretik etorren orrek. Gerrika 167.

    3. errebuelta. Réplica. Txiboak beste baten deitu zidan txio, / isilldu nuen laster esanaz adio; / baña zuk nola dezun jotzen txorrotxio; / errebuelterako [sic] nik ez det balio. AB AmaE 404.

    Sinonimoak: iz.
    [etxearen gainaldea] : terraza (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. revuelta, alzamiento
    fr iz. révolte, sédition
    en iz. revolt, uprising; mutiny
    port iz. revolta, alçamento, levantamento, levantada

    Erretiratuen erreboltak ez du atzera-bueltarik. 

    errebolta (Argazkia: Marisol Ramirez/Argazki Press (Berriatik hartua)

     
  • Maite 7:48 pm on 2018/02/09 Permalink | Reply
    Tags: E   

    elurbizi 

    iz. Elur-jausia. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    elurbizi. “Alud” PMuj. En DFrec hay un ej.

    Sinonimoak: iz.

        [elur-jausia]: elur-jausi, elauso Ipar., elurbildu Naf. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. alud, avalancha
    fr iz. avalanche
    en iz. avalanche
    port iz. avalanche, avalancha, alude

    Lurmentzen duenean, teilatu-hegaletik behera elurbizi txikiak gertatzen dira.

    lurbizi (Argazkia: meteopt.com)

     
  • Maite 10:05 pm on 2018/02/01 Permalink | Reply
    Tags: E   

    ezeduki 

    iz. i 1 adj. Ezer ez duena, behartsua. Behartsu ezedukiak. 2 iz. Bizk. Ezer ez izatea, behartasuna. Ezedukian bizi dena. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: iz. Bizk. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

        [behartasuna]: behartasun, eskaletasun, eskekotasun, gabezia, miseria, txirotasun, erromeskeria Ipar., erromestasun Ipar., lazeria Ipar., nekezia Ipar., pobreza Heg., pegorreria BN, pobrezia Ipar./Naf., pobretasun, landertasun jas., eskalego Ipar. g.e., kaukezia Ipar. g.e., ezedukitasun Bizk. g.e.
    ezeduki iz./izond.
        [behartsua]: arlote, behar, behartsu, erromes, eskas, pobre, premiadun, txiro, behardun Ipar., gabe jas., lander jas., onbehar jas., beharti g.e., noharroin zah., deusgabe Ipar. g.e., kauke Ipar. g.e., miserable Ipar. zah.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz./izond. pobre, necesitado, -a, desharrapado, -a, desheredado, -a, desposeído, -a (2) iz. (B) pobreza, necesidad
    fr (1) iz./izond. nécessiteux, -euse ; pauvre (2) pauvreté, pénurie
    en (1) iz./izond. needy; poor (2) poverty, need
    port (1) iz./izond. pobre, necessitado, -a (2) pobreza, necessidade

    Ezedukian bizi da.

    ezeduki (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 10:27 pm on 2018/01/11 Permalink | Reply
    Tags: E   

    elkor 

    iz. 1 adj. Idorra, antzua. Soro, landa elkorrak. Euri gozoak gozatzen ez duen lur elkor bat bezala. Gorrotoaren azala, lurrik elkorrena. 2 adj. Irud. Adimen elkorra. Zein elkor bihurtu dizun zilarrak bihotza! Hemingway-ren kontatzeko modu soila, elkorra itxuraz. 3 adj. Zikoitza, zekena. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: izond. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

        [agorra]: agor, ihar, lehor, eihar Ipar., siku Bizk., idor Ipar./Naf.
        [gorra]: Ipar. g.e.gor, sor zah.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) izond. sordo, -a (2) izond. seco, -a; duro, -a; estéril, árido, -a (3) izond. (hed.) mezquino, -a; avaro, -a
    fr (1) izond. terrain desséché/durci, -e ; terrain stérile (2) izond. dur, avare, sourd
    en (1) izond. [lurra] arid, dry (2) izond. [zekena] mean, stingy
    port (1) izond. surdo(a) (2) izond. seco, -a; árido, -a  (3) izond. (hed.) avaro, -a

    Euriak gozatzen ez duen lur elkorra (Hiztegi Batua)

    elkor (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel