Tagged: X Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 10:12 pm on 2019/09/13 Permalink | Reply
    Tags: X   

    xehakapen 

    iz. 1 iz. Zehaztasuna. Ik. xehetasun 2. Aurrerantzean xehakapen handiagoz jorratu beharko ditugu gai horiek. 2 iz. Azalpen edo zerrenda xehakatua. Kreditu gehigarriak emango ditugu, 214.630.000 euro arte, lege honetako eranskinean jasotako xehakapenaren arabera. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    Sinonimoak: iz. (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    [birrintze]: birrintze, hauste, xehakatze, xehatze, txikitze.
    [bereizte]: bereizte, banakatze, banatze, banaketa, zatitze

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. detalle, desglose
    fr iz. détail, décompte
    en iz. detail, breakdown
    port iz. detalhe, desmembramento, separação

    Urtez urteko xehakapena egin dute. #gaurkohitza

    xehakapen (Gaurko hitza, CC0 Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 10:52 pm on 2019/05/03 Permalink | Reply
    Tags: X   

    xurrutarri 

    iz. Gargola. (Elhuyar Hiztegia)

    Sinonimoak: iz. g.e.

    [harraska]: harraska, harri, sukaltarri, dala Bizk. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. (Arkit.) gárgola
    fr iz. gargouille
    en iz. gargoyle
    port iz. (Arkit.) gárgula

    Notre Dameko xurrutarriek istorio bitxiak ezkutatzen dituzte. 

    xurrutarri (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 9:59 pm on 2018/03/23 Permalink | Reply
    Tags: X   

    xingola 

    iz. 1 iz. Oihal edo ehunezko zerrenda luze eta mehea. Ik. zinta. Zetazko xingola. Atorra bat, gainetik dena xingola, urre eta girgileriaz apaindurik. Errienta, bere paperak eskuan, antzoki zolan izanen da, beltzez bezti, xingola bat seinale, eginkizunen kudeatzeko. Adats horail distiratsua, xingola batek lepondoan batua. Xingola darie makila multzoei. Bidea eta ibaia, bi xingola mehar irudikoak. 2 iz. (Ohore gisa ezarria). Ohorezko medaila eta gurutze, xingola eder eta holako sari horietarik. Emazte bati eman diote “Légion d’honneur” xingola. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: iz. Ipar.

        [zinta]: galartzu, girgil, zinta, erriban Ipar. g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. (Ipar.) cinta, banda, franja, tira, faja; galón (2) iz. (Med.) usagre
    fr (Ipar.) ruban, bande ; galon
    en strip, ribbon
    port fita, faixa, banda

    Xingola horia.

    xingola

     
  • Maite 11:50 pm on 2018/01/10 Permalink | Reply
    Tags: X   

    xixkalari 

    iz. Lapurra. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    xixkalari. “(Gc) ratero” A. v. 2 xixkatu.

    Sinonimoak: iz./izond.

        [lapurra]: esku-zikin, harrapari, lapur, ebasle Ipar., ohoin Ipar., arrobatzaile Ipar. g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. caco, cortabolsas, ratero, -a
    fr iz. filou, voleur, -euse
    en iz. burglar, petty thief; pickpocket
    port iz. fam gatuno m, mão-leve mƒ, larápio m

    Lotsatuta, uretan murgildu ditu xixkalari baten abileziaz. [Axenario, Jules Renard / Itziar Otegi (Alberdania-Elkar, 2006)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    xixkalari (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 10:17 pm on 2017/08/28 Permalink | Reply
    Tags: X   

    xendra 

    iz. Ipar. Bidezidorra. Ohoin handiak errege bidez, ttipiak xendraz. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    xendra (BN-baig, S-bas; H (s.v. xenda)), xendera (H (BN; s.v. xenda)).

    Senda, sendero. “Sente, sentier, chemin étroit à travers champs et bois” H. v. 1 xenda. Prepara zazie Yaunaren bidia, xuxen ezartzkitzie haren xenderak. SalabBN Mt 3, 3 (Ip xendak). Xafla xafla badoa xendrari behera. Barb RIEV 1908, 126. [Eskualduna albistaria] zortzitik argitaratuz, sutan airatzen da, burdin-bide, errege-bide, bide xidor eta xendra guzietan gaindi. Lander RIEV 1908, 623. Hil-harri biribilak ba dire oraino Eskual-Herrian, [...] elizabide xendretan zangoen lehergarri ezarriak. GH 1922, 553. Lerro-lerro xendrari / bero gogorrenean… / tzirri, tzirri, kitzirri, / gor dago Xinhaurri. Ox 90. Bainan oihanian basurdiak badu xendera bat baino gehiago. GAlm 1934, 50 (ap. DRA). Ohoin handiak erregebidez, ttipiak xendraz. Zerb GH 1936, 310. Ibarrak inarrotsi dira, / xenderak, bidexkak / eta karrikak / ideki, / sabaiak, sotoak, / ostatuak eta plazak / ikaratu. Erdozaintzi-Etxart “Herria izerditan” (ap. DRA). Hi haiz bizirateko bidean, / goiti doan xendra nekean, / xendra hertsian, zerurateko xendran. Othoizlari 1968 (n.o 50), 29. Bet-betan oihan beltz batean galtzen da eta bertze xendrak ere ez ditu, ez beti, eta ez denak, kurutzatzen… Lf in Zait Plat XXIII. Hara nun partitzen den, xendra batetik, gaineko bidera. Etchebarne 28. Bidez ala xendraz, badugu jadanik asko eta asko egina. Larre Herr 17-4-2003, 1.

    Sinonimoak: iz. Ipar.

        [bidezidorra]: basabide, bidexka, bidezidor, hurbilbide, lasterbide, zidor, bidexendra Naf., laburbide g.e., xidor g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. (Ipar.) senda, sendero
    fr iz. (Ipar.) sentier
    en iz. path, pathway
    port iz. senda, vereda

    Ez kezkatu, bada, nik neuk gidatuko zaituztet xendra ilun horretan barrena. [Hollywood eta biok, Javi Cillero (Alberdania, 1998)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    xendra (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 8:39 pm on 2017/08/27 Permalink | Reply
    Tags: X   

    xaboi 

    iz.  Urarekin nahasirik, garbitzeko eta koipea kentzeko erabiltzen den produktua, alkali bat gantz batekin konbinatzean lortzen dena. Xaboi bigunak eta gogorrak. Xaboi berezi bat erosten zuen, oso garestia, azalmintza leun-leun edukitzeko. Xaboi puska bakarra ematen digute hilabete osorako, bai arropa garbitzeko eta bai norberaren garbitasunerako. Xaboi fabrika. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    xaboi (R; Chaho, H (S), Lh), jaboi (V, G; Añ), jaboe (V; Lar, H (s.v. saboia)), xabon (B, Sal, S; ZMoso 68), jabon, xabo (Lh; xaboa det., H (S; s.v. jaboa)), xabu (S; Chaho (S), H (S)), xaun (BN-baig), txaboe (A), txaboi (V, AN; Lar, Añ), saboi (H), saboa (det., SP, H), jaboa (H (det., V, G)), sabona (G-nav), sagona (G-nav). Ref.: A (jaboe, txaboe, xaboi); Lh (xabu, xaun); Lrq /šabu) [oxítona]/; Ond Bac (sabona); Iz Als (sagoni); Etxba Eib (jaboi); Izeta HiztB2 (xabona); Elexp Berg (jaboe).

    Tr. El primer testimonio corresponde a Lizarraga de Elcano (xabon en el manuscrito y jaboi en la edición de Iturriaga). La forma mejor documentada es jaboi, empleada por autores meridionales. Hay también jabon en Txirrita (rimando con gona), saboi en Orixe (saboi-askillo) y txaboe en Erkiaga. Al Norte sólo se encuentran las formas suletinas xabo y xabua (det.).

    1. Jabón. “Xabón” Lar y Añ. “Jaboiak urrindu dittu gaitz asko” Etxba Eib. “Eskuek ongi garbitu xabonakin” Izeta BHizt2. v. salboin. Garbitzekó oiál agitz mantxátua, eztá áski pasátzea ureán arín arína, beárda lixua óna, autses, ur béros, xabónas igórzis óngi. LE Urt ms. 81v (ed. 1846, 227 jaboiez). Onek ez du jaboyik ikutu egin zanetik. Sor AuOst 94. Marseilla deitzen den hiri handi batetan fabrikatzen die xabua. Eskual 24-4-1908 (ap. DRA). Munduko xaboak eta hurak oro / Bildurik ere, eztiek xurituko / sortzez beltz dena, Bohame ala Morro. Andurain UskIb 39. Kamixa zarra, zikiña gona, / garbitutzeko falta jabona. Tx B 56. Miesa-erropa zuriak txaboiaz edo kuztoreaz garbitu. Erkiag Arran 134. Lukainka, jaboi kaja ta babarrun zaku gañean exerita. Ugalde Iltz 45. Txaboe idorra, labain eta ipizki txikia. Erkiag BatB 122. Aurreko gabean, gorputza jaboiaz ondo garbitu, ta beatzetako azkazalak moztu zizkidan amak. Osk Kurl 82. Jaboi asko miñin eta ezpanak zikin. (V-m). EZBB II 7. Errekara joan bear gero, jaboiarekin erropa dana garbitzera. BAyerbe 153. v. tbn. Jaboi: Azc PB 360. SM Zirik 115. Salav 59. JAzpiroz 130. Zendoia 209.

    2.Txabũ (S), adulación” A.

    Sinonimoak: iz.

        [salboina]: salboin Ipar. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. (Kim.) jabón (2) iz. jabón, jaboneta
    fr savon
    en soap
    port sabão

    Dutxatu berria zetorren eta xaboi usain sarkorra zabaldu zuen gelan.  [Romain zen bere izena, Joxean Agirre (Elkar, 2003)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    xaboi (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:33 pm on 2017/05/18 Permalink | Reply
    Tags: X   

    xaberama 

    iz. Ik. dortoka. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz.
    [xaberama] : dortoka 

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (L) tortuga ➥ dortoka
    fr tortue
    en [lehorrekoa] tortoise; [uretakoa] turtle
    port tartaruga

    Xaberama mantso baino mantsoago zihoan.

    xaberama (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel