Updates from Maite Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 8:56 pm on 2018/12/09 Permalink | Reply
    Tags:   

    erreus 

    adj./iz. Balio ez duena, akastuna. Arkume erreusa etxean jan ohi dugu, ez baita on, ez saltzeko, ez aurrerako. Zuk batutako intxaurretatik erdiak baino gehiago erreusak ziren. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    1 erreus (-üs S; Dv, H). Ref.: A; Lrq. Inquieto, impaciente. Birjina egiazko bat bethi erreüs da zerbait gaiza goraren ikhustian eta enzütian. Bp II 96. Ezi hanitx jente badira gaizak bere gogara juaiten etzaitzen bezañ sarri erreüs edo laxü gerthatzen beitira. “Impatientes”. Mst III 7, 2 (SP despazienziatzen, Ip khexü). Gizonak zerbait gaixtoki desiratzen badü, berhala bere beithan erreüs bilhatzen da. “Inquietus”. Mst I 6, 1 (Ip erreüs; SP asaldatzen da, Ch altaratzen). Ezin egon batekin bezala zagon, ülün eta erreüs. Const 19.

    “(Foix), affligé, affecté” Lh.

    2 erreus (V-gip), erreux (AN-gip), errauts, rehus. Ref.: SM EiTec1; Etxba Eib; Iz ArOñ; Elexp Berg. “Pieza no útil, reusada” SM EiTec1. “Se dice de la persona o la cosa que no sirve [...]. Zuk batutako intxaurretatik, erdixak baño geixago, erreusak ziran”. Etxba Eib. “Erréus bat, erréusa, babá-erreusak, ardí erreusa, estropeado” Iz ArOñ. “Gorriñak jotako edo puxkat usteldutako tomate aleei esaten zaie. Tomate erdixak erreusak die aurten” Elexp Berg. En AN-gip se dice de la cría abandonada por la madre. Cf. VocNav s.vv. reús y rus. v. errefus (2). Orrék egína ta emána / ene amóres dá, Jesus, / ni ermatéko beregána, / naiz izánik errehús. LE Kop 176. Humíla dá Jesus / humíla Maria; / ez naike ni rehús / ta bekataria / izán bano subér, / nola alzindaria / suberboéna Luzifér. Ib. 52. Gaiñera ematen nun / zerrikume errautsa; / naiz ez umezurtza, / baiñan medra-kaitza. MendaroTx 39 (la interpr. no es segura). Ango aragi erreusak, birikak, arrai erdiustelak, ikusi zituanean bereala esan zun: “Emen aberats gutxi dago”. JAIraz Bizia 34. Bakarren batzuk pentsatu arren / ote dan gauza erreusa, / mutu-aldiko denbora ez da / izan naigabetan utsa. Insausti 146.

    Sinonimoak: izond. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    [urduria]: Zub.urduri, errefus Ipar., kexu Ipar., ekurugaitz Zub., kiriotsu jas., nerbioso Heg. beh.
    [akastuna]: akastun, koskadun, koskatsu, markets, hozkadun Ipar.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) izond. (Z) inquieto, -a, impaciente (2) 1. izond. inservible, estropeado, -a; desechado, -a; defectuoso, -a, con tara || 2. iz. rechazo || 3. iz. (Teknol.) pieza defectuosa
    fr (1) inquiet (2)  inutilisable, abîmé, cassé; défectueux
    en (1) worried, uneasy, troubled (2)  unusable, useless; defective, faulty
    port (1) inquieto, -a, impaciente (2)  imprestável, inútil; defeituoso, enguiçado

    Eta moda batzuek, batez ere askatzaileak direnek, beldurra eragiten dute, gizakiaren barneko zerbaitekin aurrez aurre paratzen gaituztelako, eta erlijioa bezalako maskarek bere zerizanean erantzita ikusten dutelako beren burua, erreus. [Moda, Anjel Erro (Berria.eus, 2012-12-09)]

    erreus (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 10:46 pm on 2018/12/08 Permalink | Reply
    Tags:   

    koratilo 

    iz. Txalekoa. 

    Orotariko Euskal Hiztegian

    koratilo (V), korotilo (AN-ulz; -illo- AN-araq). Ref.: A (koratillo); A Apend (korotilo); Lacombe (ap. DRA, korotillo). Chaleco; corpiño. Kirruzko kaltza zuri, kapela baltz biribil, koratilo txilindun (V). A EY II 272. Gorantz edo koratillo au ija okotzeragiño erabiltten dan <dau> janzkija dozu. Otx 125. Aista! kendu dezala koratilo ori (AN-ulz). A EY IV 275. “Korotilo, chaqueta de lienzo” A Aezk 295.

    Sinonimoak: z. g.e.

        [txalekoa]: barneko motz, txaleko Heg. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. (B) chaleco
    fr iz. (B) gilet
    en iz. (UK) waistcoat, (US) vest
    port iz. colete

    Gaur ere koratilo horiz jantzi da Paris.

    koratilo (Argazkia: Berria.eus)

     
  • Maite 8:47 pm on 2018/12/07 Permalink | Reply
    Tags:   

    bolada 

    iz.  1 iz. Bat-batean eta kopuru handian iristen den gauza. Ik. haize bolada. Haize haserretuaren boladek gainbehera zerabilten ontzia. Ur bolada. Jende boladak. 2 iz. Heg. Mota bereko gauza askoren gertaldia. Aurten eztei bolada egon da auzoan. 3 iz. Heg. Denboraldia. Bolada txarra dut aspaldian. Bolada honetan badut nahikoa nahigabe. Azken bolada honetan ez dut ikusi. Lehen ere izan ditu horrelako boladak. Aski geldo ibili dela bolada batean. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: iz. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

        [erasoa]: pirrinta g.e., buhunba Ipar. zah.
        [denboraldia]: aldikada, denboraldi, unada Bizk., unekada Bizk.
        [moda]: moda, menta Ipar.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. oleada; racha; ráfaga, racha, soplo (2) iz. (hed.) gran cantidad de, abundancia de (3) iz. temporada, época, racha
    fr (1) iz. [haizearena] coup de vent (2) iz. vague, affluence ; grande quantité (3) iz. [denboraldi] période, époque, moment, passe
    en (1) iz. [haizea] gust; squall (2) iz. [denboraldia] season; period; length of time
    port (1) iz. onda; racha (2) iz. (hed.) grande número de (3) iz. temporada

    Urtetik urtera, gero eta gehiago dira euskaraz argitaratzen diren komikiak. Gorakada horren atzean ez dago arrazoi bakar bat, baina generoa bolada onean ikusten dute sortzaile nahiz argitaratzaileek. [Irudiz ere osatzen da azoka, Ainhoa Sarasola (Berria.eus, 2018-12-07)]

    bolada (Argazkia: Marisol Ramirez, Foku)

     
  • Maite 10:29 pm on 2018/12/06 Permalink | Reply
    Tags:   

    eztialdi 

    iz.  1 iz. Barealdia. Ekaitz osteko eztialdia. Eztialdi baketsua. Bere oinazearen eztialdietan. 2 iz. Erleek eztia egiten duten garaia. Eztialdia datorrenean erleak oso indartsu edukitzea komeni da. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    eztialdi (G, AN, L, BN, R, S ap. A; Dv).

    1. Calma, sosiego. “Répit, calme momentané” Dv. Onezkero yaikita, aize-itxasoei agindu egin zien; ta eztialdi ederra etorri zan. Ol Mt 8, 26 (Or MB 134 eztialdi; Lç sosagu, He kalma, TB eztitasun, SalabBN eztitarzun, Dv jabaldura, Ip eme, Or, Ker, IBk, IBe barealdi). Eztialdi paketsu ta ameskor au Madalen ezagutzearekin etorri zitzaion. Etxde JJ 162. Etzezakean pozbide ta eztialdirik arki bere barren mingostuak. Ib. 32 (v. tbn. 107, 123, 260). Gau ondoren eguna dator, ekaitz ostean eztialdia. Onaind in Gazt MusIx 149 (v. tbn. 71).

    2. Luna de miel. Bere gizon gaztiaz ortik ziar ezti-aldia eginda, atzo etorri ziran etxera. Kk Ab II 90. Azken makala ezkonbarriok euren ezti-aldiari emon yeutsena. Bilbao IpuiB 17. Martitzen goizean urten yuen euren ezti-aldia egitera. Ib. 14 (v. tbn. 13).

    Sinonimoak: iz. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

        [barealdia]: barealdi, lasaialdi, jabalaldi Ipar., jabaldura Ipar., nasaialdi Bizk., lasaibide jas.
        [ezkonberrien bidaia]: ezkon-bidaia, eztei-bidaia

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. mielada, época de gran producción de miel (2) iz. calma, reposo, sosiego; [mina, gaixotasuna] alivio (3) iz. luna de miel
    fr (1) iz. calm; calmness; peace (2) iz. honeymoon
    en (1) iz. repos (2) lune de miel
    port (1) repouso, descanso (2) lua-de-mel

    Ekaitzaren ondoren eztialdia dator.  (Elhuyar Hiztegia)

    eztialdi (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 8:52 pm on 2018/12/04 Permalink | Reply
    Tags:   

    ahots 

    iz. 1 iz. Ahots kordak dardaratzen direnean sortzen den hotsa. Ahotsik gabe gelditu. Ahots ozena. Ahots garaia, zolia, zorrotza, apala, lodia, sakona. Ahots oneko abeslaria. Ahots aparatua. 2 iz. Irud. Herriaren ahotsa. Gora doa ibaien ahotsa. 3 iz. Musika-lan polifoniko bateko melodia lerro bakoitza. Lau ahotsentzako meza. Abesti bat hiru ahotsetara. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: iz.

        [boza]: boz, mintzura Naf., mintzo jas. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. voz (2) iz. (hed.) voz (3) iz. [kantaria] (hed.) voz, cantante (4) iz. (Mus.) voz
    fr (1) iz. voix (2) iz. [kantaria] chanteur, -euse (3) iz. (Mus.) voix
    en (1) iz. voice (2) iz. singer (3) iz. (Mus.) voice
    port (1) iz. voz (2) iz. (hed.) voz (3) iz. [kantaria] (hed.) voz, cantor, -a

    Euskal Herriko ahots ezberdinak bildu ditu AHOTSAK proiektuak azken urteetan.

    ahots (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:16 pm on 2018/12/03 Permalink | Reply
    Tags:   

    euskaraldia 

    iz. Euskaraldia 2018an Euskal Herrian euskararen erabileraren alde abiatu den ekimen bat da, herritar euskaltzaleak aktibatuz hizkuntza ohiturak aldatu asmo dituena. Guztira, 196.000 lagunek eman dute izena Euskaraldian.

    Euskaraldia (Argazkia: Wikipedia)


    Helburua:

    Euskaldunen hizkuntza ohituretan eragitea eta beren harreman sareetan euskara gehiago erabiltzea izango da Euskaraldiaren lehenengo helburua. Hizkuntzaren normalizazioaren ardura pertsonen eta entitateen artean partekatua denez, bestetik, 2019an, mota guztietako entitateek euskararen erabilera babesteko eta bultzatzeko neurriak hartzea izango da beste helburua. Aktibatu aditzak «praktikan jartzea» esan nahi du. Hizkuntzaren erabilerari lotutako kontzeptua da, euskaraz hitz egiten dakitenek edota euskara ulertzeko gaitasuna daukatenek euskara erabil dezaten lortu nahi delako.[1]

    Hamaika egun horietan, 16 urtetik gorako herritarrei proposamena egin zaie, ahobizi eta belarriprest rolak hartzeko. Ahobizi ulertzen duten guztiei euskaraz hitz egiten dieten euskaldunak dira (baita ezezagunei lehen hitza, gutxienez, euskaraz egiten dietenak ere). Belarriprest, berriz, gutxienez euskara ulertzen duten kideak dira, euskaraz aritzeko gai direnei hizkuntza horretan jarduteko gonbidapena luzatzen dietenak. Antolaketan, auzo, herri zein eskualde bakoitzeko euskaltzale taldeak ari dira, bai eta bestelako elkarte, enpresa zein erakundeetakoak ere. (Euskaraldia, Wikipedia)

    Azaroaren 23an hasi zen ariketa gaur iluntzean amaitu da, ekitaldi instituzional batekin. Antolatzaileek Euskaraldiak 365 egunez iraun dezan nahi dute. (Berria.eus, 2018-12-03)

    euskaraldia (Argazkia: berria.eus)

     
  • Maite 10:31 pm on 2018/12/02 Permalink | Reply
    Tags:   

    sokorri 

    iz. Ipar. Laguntza. Sokorri bila joan. Sokorri eman. Bortaz borta sokorri galdez. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: iz.
    [etxearen gainaldea] : terraza (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. (Ipar.) socorro, auxilio, ayuda (2) interj. (Ipar.) ¡socorro!, ¡auxilio!
    fr iz. (Ipar.) secours (2) interj. au secours!
    en (1) iz. help (formal) aid, assistance (2) interj. Help!
    port (1) iz. socorro (2) interj. socorro

    Sokorri! Lagundu, messedez! 

    sokorri (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel