Tagged: O Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 11:42 pm on 2015/11/29 Permalink | Reply
    Tags: O   

    birakari 

    izond. 1. Biraketa-higidura duena. Ate birakaria. 2. BOT. Ardatz baten inguruan kiribiltzen den landare igokaria.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: izond.

        [biratzen dena]: birakor  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es izond. giratorio, -a; rotatorio, -a
    fr izond. tournant, -e, giratoire, pivotant, -e ; rotateur, -trice
    en izond. revolving
    port adj giratório(a)

    Entzun:

    PERLARIK EZ

    Mishima, Steinbeck, zuek bazenuten zuen perla
    eta ezin didazue horrela hitz egin.

    Lehen bestela zen, Yukio, badakit.
    Ez iezadazu berriro lepora nire ganoragabekeria, John.
    Lehen ustekabean egunaren kakotik zintzilik
    topatzen zenuen perla ttipia.
    Lepoko edo belarritako batetik alde egindako perla.
    Koltxoipean birakari aurkitua hautsontzian
    utziko zenuen, ahaztura ereiten duenak bezala
    kimua mingarriegia izango ez den esperantzan.

    Hautsontziko perla, begien parean jarri eta hari goizero
    etorkizuna galdetzen saiatu.
    Txirrinak jotzen zuenero bihotz taupadak
    bizkortu eta jotzen zuena postaria ez zela sinestera
    kondenatzen zintuen,
    perla madarikatu perla bedeinkatu hark.

    Baina jada ez da halako emakumerik geratzen.
    Desertatzen zintuztenean, ohepean
    belarritako bat propio ahaztuta uzten zuten
    emakume haiek.

    Badaezpada.
    Damututa ere, itzultzeko aitzakia bat izateko.

    Norbait dabil sute-eskaileran, Harkaitz Cano  (Susa poesia, 2001)

     
  • Maite 7:10 pm on 2015/09/17 Permalink | Reply
    Tags: O   

    otsein 

    iz. Baserri batean edo etxe batean zerbitzari dagoen gizonezkoa. ik. mirabe, otsein, sehi. Nagusia eta morroia. Oiartzungo Eula baserrian egon zen morroi. || Mendekoa. Etxekoak nagusi eta kanpokoak morroi agertzen zirelako. || Herr. Pertsona. Hogeita hamar bat urteko morroi bat. || Hogei urtetik beherako gaztea, mutikoa. (morroi, Lur Hiztegi Entziklopedikoan)

    Sinonimoak: iz.

    zerbitzari, morroi, mirabe, nerabe, sehi. ugazaba, jabe (ADOREZ Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es  iz. criado, -a; sirviente
    fr iz. domestique, serviteur, -euse
    en iz.  servant [male]
    port iz. criado,-a; servedor, -a; servente

    Etxeko otsein guztiek eraikuntza urrutiratu batean zuten lotarako lekua, horma handi batek inguratzen zuen baratzearen beste aldean. [Fantasiazko ipuinak, Guy de Maupassant / Josu Zabaletai (Ibaizabal, 2000, Orr.: 397)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    otsein (Fouquier ॐ, FlickrCC)

     
  • Maite 11:34 pm on 2015/07/02 Permalink | Reply
    Tags: O   

    oxigeno 

    oxigeno (ididactic.com)

    iz. KIM. Zenbaki atomikoa 8 eta pisu atomikoa 15,99 duen elementu kimikoa (O).
    Oxigenoa kolore, usain eta zaporerik gabeko gasa da (likidotzen denean, berriz, urdina da). Dentsitatea 1,105 g/cm3-koa du eta -183 ºC-tan likidotzen da. Oxigenoaren molekula biatomikoa da (oxigenoaren aldaera triatomikoa, O3 alegia, ozonoa da).
    Lurrazaleko elementurik ugariena da: airearen bolumenaren bostetik bat oxigenoa da, lurzoruaren % 47 eta ozeanoen % 89 da pisuan, eta, gainera, harri gehienen eta izaki bizidun guztien osagai ere bada. Ugaritasunarekin jarraituz, unibertsoaren hirugarren osagaia da, hidrogenoaren eta helioaren ondotik. Bizitzarako ezinbestekoa da animalia zein landareentzat, izaki bizidun guztiek behar duten energia substantzia organikoak oxigenoarekin arnasketan konbinatuz lortzen baitute. Landareen fotosintesiaren emaitzetako bat da, eta honela lortzen da atmosferako oxigenoa berritzea.
    Oso elementu elektronegatiboa izaki, elementu gehienekin konbinatzen da oxidoak eratuz, eta aldi berean beroa askatuz; metal ugari dira atmosferako aire soilarekin oxidatzen direnak (atmosferako hezetasunak ere badu zerikusirik). Bestalde, hidrogenoarekin batera ura osatzen du.
    Industrialki oxigenoa bi modutan lortzen da: aire likidoaren distilazio zatikatuaren bidez, edota uraren disoluzio alkalinoen elektrolisiaren bitartez.
    Erabilera ugari ditu oxigenoak, garrantzitsuenak, erregai moduan (sopleteetarako, altzairugintzan), industria kimikoan (azetilenoa, kloroa, azido sulfurikoa bezalako substantziak lortzeko eta egoera likidoan lehergaiak lortzeko), espazio-koheteen errekari gisa eta medikuntzan.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegia

    oxigeno, oxijeno, oxijenu, osijeno, oxigena, otsijena (T-L).

    Oxígeno.  Oxigena, azota eta karbona. JE Med 77. Eguzkiaren argi ta beroaren bidez aizea garbitu egiten du, len azido karboniko zana, osijeno biurtuaz. NekIr 6. Zuaitzak egiten du gizonak ain bearrezkoa dun oxijenoa. Munita 16. Proteinak beti, nitrojenu, karbonu, idrojenu eta oxijenu izaten dute. Oñatibia Baserria 68 (v. tbn. otro ej. en la misma pág.). Quijotea izan omen du beti oso gogoko: arimarentzat oxigenorik onena omen da. Vill in Gand Elorri 18. Ostoak berexten ditu airearen oxygena eta karbona. Gatxitegi Laborantza 64. Aize garbi edo osijeno ori bear degulako bizitzeko. Ostolaiz 18. En DFrec hay 8 ejs. de oxigeno.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (Kim.) oxígeno
    fr oxygène
    en oxygen
    port Quím oxigênio

     
  • Maite 1:27 pm on 2015/03/24 Permalink | Reply
    Tags: O   

    oilarkeria 

    iz. Oilartzen denak egiten duen ekintza gaitzesgarria, harrokeria. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz.

    [harrokeria]: arrandia, burgoikeria, buruiritzi, handikeria, handiuste, hantuste, harrokeria, harropuzkeria, harrotasun, burujope Ipar., espantu Ipar., furfuria Ipar., superbiotasun Ipar., urguilu Ipar., laineza Gip., astintasun g.e., faunkeria g.e., haizekeria g.e., handipuzkeria g.e., handurreria g.e., hantukeria g.e., harroketa g.e., ilarrainkeria g.e., banaloria zah., baneria zah., banitate zah., faza Ipar. g.e., haidorkeria Ipar. g.e., hanpuruskeria Ipar. g.e., harrogoa Ipar. g.e., morga Ipar. g.e., burupe Ipar. zah., handigoa Ipar. zah., hankortasun Ipar. zah., superbia Ipar. zah., urguileria Ipar. zah., soberbia Heg. zah.  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es vanidad, orgullo, altivez, altanería
    fr vanité, orgueil, arrogance
    en vanity, arrogance
    port vaidade, orgulho, altivez

    Entzun:

    Espainiako gobernua ez dago inoren oilarkeriak jasateko ordea, garbi gera bedi, horretan ere, monopolioa nork duen.  [Duintasuna, Iñigo Aranbarri (Larrepetit,2015-03-15 )] (Berria.eus)

    oilarkeria (Irudia: devocionalescristianos.org)

     
  • Maite 8:11 am on 2015/01/25 Permalink | Reply
    Tags: O   

    odolustu 

    1. du ad. Gaixo bati zaina ireki odol-kopuru jakin bat ateratzeko, odol-ateratzea egin. 2. da/du ad. Pertsona edo abere bati odol asko atera. Biharamunean odolusturik aurkitu zuten. 3. da/du ad. (hed.) Hustu. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Hiztegi Batuan:

    odolustu 1, odoluts, odolusten. da/du ad.

    odolustu 2 iz. ‘odolustea’

    Sinonimoak: iz. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    ad. [odol-ateratzea egin]: sangratu

    ad. [odolgabetu]: odolgabetu g.e.

    iz. [odolustea]: odoluste, sangria Heg.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) ad. desangrar(se) (2) iz. desangramiento
    fr (1) ad. saigner, saigner abondamment (2) iz. dessangramento
    en (1) ad. bleed; lose a lot of blood v expr  (2) iz. bleeding
    port (1) ad. dessangrar-se (2) iz. dessangramento

    Entzun:

    BEGIRADA ODOLUSTEN ARI ZAIZU

    odolustu (DevianArtCC, Asator Arise)

    iltze gori bat
    Rene D’Aubry erritmoan
    zuregana hurbildu eta
    zure bozkario herrena
    bahitzeko intentzio oro
    mailukatzen

    utzi etorkizun itxurak egiteari
    hoztasun kanporakoi
    zure azalarekin nahasia
    burdin sasi al dentez
    malko absentez
    hanpatua

    begirada odolusten ari zaizu
    zure eguna isiltasunean
    hornitzen

    hobe desioa laurdenkatu
    zure keinuen mamigunean
    ezerezko bala hura
    ekintza gogoangarri hau
    bere senetik aterata
    balioen besterentze honetan
    bere istorioa nola hasi ez dakiena

    arima hornitzen dizun
    oinazearen hutsaltze hori
    izango ote da

    nahia pazienteki
    irensten dizuna

    [Begirada odolusten ari zaizu, © cc-by-sa Jule Goikoetxea (Tractatus, 2014)] (Susa Poesia)

     
  • Maite 10:37 pm on 2014/12/29 Permalink | Reply
    Tags: O   

    ostilamendu 

    iz. Etxeko altzari, tresna eta jantzien multzoa. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal hiztegia

    ostilamendu (BN-mix ap. A; -ill- SP > Dv, Lar, H, que cita a Leiçarraga), ostoilamendu (-oill- SP). Etim. Préstamo románico; cf. nav.-arag. ostilla, ostillamenta, etc.

    Menaje. “Aderezo de casa, menaje” Lar. “Menaje de casa” Ib. “Ajuar, menaje” A. Ezpa nolatan nehor sar ahal daite borthitz baten etxera eta haren ostillamendua pilla, baldin lehen esteka ezpadeza borthitza? Lç Mt 12, 29 (He haren armak eta haren gauzak, TB onthasuna, Hual ontarzunak, Dv, Leon puskak, Ip hatiak, Ol atuxak, Or gauzak). Bere ostillamendua etxean badu, ezalbeiledi iauts haren eramaitera. Lç Lc 17, 31 (He mubleak, TB menaiua, Dv tresnak, Brunet bere aldagarriak, Ol atuxak, Or bizitze-tresnak, Ker, BiblE bere gauzak).

    Sinonimoak: iz.
    [ostilamendu] : aldera, tresneria (Labayru Ikastegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (BN) ajuar, menaje
    fr trousseau, ménage
    en household items, trousseau
    port enxoval; utensílios de cozinha

    Entzun:

    Eta horrela, batuketaz batuketa, jantzi, liburu, ostilamendu, bitxi, etxe eta bestelako ondasun txikiagoen balioak batuta, 67.380.547$70etan finkatu zuen Napumoceno jaunak bere aberastasuna. [Napomuceno da Silva Araujo jaunaren testamentua, Germano Almeida / Bego Montorio (Txalaparta, 2003)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    ostilamendu (preciolandia.com)

    ostilamendu (todocoleccion.net)

     
  • Maite 8:45 am on 2014/12/23 Permalink | Reply
    Tags: O   

    osasun 

    iz. 1. Gaixotasunik gabeko egoera (Osasunerako Mundu-Erakundeak, ongizate fisiko, mental eta sozial osoko egoera, eta ez bakarrik gaixotasunik gabekoa, bezala definitzen du). Osasun ona. Osasuna galdu. Geroztik ez zuen osasunik izan. 2. Organismo baten une jakin bateko egoera fisikoa. Zure osasunak ez dizu horrelakorik egiten uzten.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz.

    [gaixotasunik gabeko egoera]: osagarri Ipar. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) salud (2) sanidad
    fr (1) santé (2) service sanitaire
    en health
    port saúde

    Entzun:

    Horrela estatuak milioika euro irabazten ditu urtero, bai, azkenean bera baita benetako irabazlea sari potoloa lortzen duena zozketan parte hartu barik. Eta gu, osasuna dugulako eskerrak ematen jardungo dugu ez baitzaigu tokatuko! [Loteriaren iruzurra, Leire Narbaiza (Kalamuatik Txargainera, 2014-12-22)]

    osasun (Pixabay, CC0 Public Domain, geralt)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel