Recent Updates Page 2 Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 9:16 pm on 2019/06/08 Permalink | Reply
    Tags:   

    egurastu 

    ad. egurastu, egurats/egurastu, egurasten 1 da/du ad. Haizetan jarri; airea edo haizea hartu edo harrarazi. Arropa egurastu. Etxeko gelak egurastu. Zuloek eta zulo-lurrek egurastu egin behar dute landarea ondo hartzeko. Haizeak landa egurasten du. Ibai aldera joan ziren bi adiskideak egurastera. Giro ederra dago eta kanpoan egurastuz mintzatuko gara. 2 (Era burutua izen gisa). Egurastu bat hartzeko aitzakiarekin. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    egurastu (V, G ap. A; Lar, VocCB, Dv, H), egoaztu (G-goi ap. A), eguraztu. Tr. Exclusivamente meridional, documentado desde principios del s. XIX.

    1. Ventilar(se), airear(se). “2.º orearse. 3.º ventilar la casa. 4.º airear ropas. 5.º aventar trigo” A. Donostiako plaza berri eder bitorean egurasten diradela nai-erara, aspaldiko partez, gure gizon danza oniritzia [...] eta soñu zar gogoangarriak. Izt D IV. Eguraztuaz baratzatxoa. Otag CancB III 333. Arpegia aizemalez (abanico) egurastuaz. Ag G 181. [Soineko] garbiak egurastu. A Ardi 25. Eguras ezazute bidea zuen arnas zerutarrarekin. Or Mi 69. Gure mandio zokoak egurastu dizkigu [Bretañatik datorren iparrak]. Lab Y 1933, 256. Egurastu lezake txurikiña sardez. Or Eus 60. Zuloak eta zulo-lurrak egurastu egin bear dute landarea ondo artzeko. Munita 59. Aizeak landa-mintza / egurasten, eun usai bidaliz. Gazt MusIx 79.

    (Lar, Dv, H), eguraztu, eraustu (G-to ap. Iz To). Tomar el aire; pasear. “Orearse, tomar el aire”, “espaciarse, recrearse andando” Lar. “Eraustu nauk, he tomado el aire” Iz To. Tr. Documentado ya en Iztueta, desde principios del s. XX aumenta su frecuencia. Donostiako andizkiak gozotoro egurastutzeko egiñak dauzkaten etxe eder begitango anitz. Izt C 117. Mendi tarte oetan geienean da egurastutzeko aize edendu ezetxoa. Ib. 24. Susana baratzara irten eta ibilli oi zan, egurastutzen. Lard 303. Izekoagaz egurastzera joan zan baten. Echta Jos 295. Inguruetako egurasteko ibil-lekuak agitz atsegingarriak. Bera EEs 1915, 213. Ontzi gañean egurastuaz. Zink Crit 61. v. tbn. Altuna 85. Egurastuten giñuazala Txomin Sasiren etxe ondora eldu giñanian. Kk Ab II 52. Poz-eztiz egurazten, bai, atseginkorra! Laux BBa 90. Gure abere gaxua zaldi-ariñakaz eguraztuten joialarik. Otx 122. Garagarril goiz batez / Eguras naiean. P. Etxeberria in Onaind MEOE 968. Goizutarren bat ez bada atera / egurastera gauean. Or Eus 320. Korikiar neskatx bakideak egurasten diran aitz-bizkartxo-muñoaren gañean. Zait Sof 193. Kanpoan egurastuz mintzatuko gera. Etxde JJ 74. Txalupan egurasten. Anab Poli 18. Aldentzen nintzan eguraztu-itxuran. Anab Aprika 66. Toki askotara egurastu eta pasiatzera. Osk Kurl 39. Gazteluko atarian egurasten zeudenak. Berron Kijote 45.

    2.Divertir, entretener“, “divertirse [...] entreteniéndose” Lar.

    3. (A, que cita a Ur). (Uso sust.). Paseo, esparcimiento. Ikusi zuten Isaak arratsaldean egurastu bat bakarrean artzera irten zana. Lard 28. Geundela bakarrik jardinean egurastu bat artzen. (Dan 13, 36) Ur in BOEg 1500.

    Sinonimoak: ad.

        [aireztatu]: haizatu, haizeberritu, haizeztatu, aireztatu Ipar. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) da/du ad. ventilar(se), airear(se) (2) da/du ad. tomar el aire, orearse, pasear || iz. desahogo, esparcimiento, recreo
    fr (1) da/du ad. aérer, ventiler (2) da/du ad. vanner, cribler [le froment]
    en (1) ad. to air, to get some air
    port (1) ventilar-se, arejar-se (2) passear

    Sarri egurastu arren, itxi usaina zerion. [Aurpegirik gabeko hiltzaileak, Henning Mankell (Juan Mari Mendizabal), Erein, 2009]

    egurastu (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:35 pm on 2019/06/06 Permalink | Reply
    Tags:   

    eta abar 

    iz eta esamoldea|| Eta gainerakoak. Zezenak, behiak, txahalak eta abar. Olerkariak (Lizardi, Lauaxeta eta abar). Han biltzen ziren beren jaiegunetan otoitz egitera eta abar. || Borroka latz samarrak ditugu era askotako puntuetan, ikastola, erlijio, politika eta abarretan. Gezurrez eta abarrez beterik baitaude. (Hiztegi Batua)

    Ohar aurreratuak (Elhuyar hiztegia)

    • Euskaltzaindiaren Euskaltzaindiaren Hiztegiaren eta Hiztegi Batuaren arabera, eta abar luze bat kalko desegokia da: *etorriko direnak: Jon, Miren, Koldo, Asier eta abar luze bat  → etorriko direnak: Jon, Miren, Koldo, Asier eta abar, eta abar
    • EIMAk Ortotipografia lanean argitzen duenez (39 or.), eta abar deklinatu behar denean (eta abarrek, eta abarrekin…), ez da zuzena laburdura erabiltzea: *etab.ek, *etab.i…)

    Sinonimoak: lokuz.

        [eta gainerakoak]: eta beste, eta gainerakoak  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (beti mugagabean) etcétera, y demás
    fr (mugagabean) et cetera, et caetera
    en et cetera, etcetera; (abbreviation) etc.
    port (e as demais coisas) et cetera; (abrev) etc.

    Hamarka paper-zorro, oharrez, txostenez, kalkuluz eta abarrez beteak. [Loroaren teorema, Denis Guedj / Jon Muñoz (EHU, 2006)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    eta abar (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 10:52 pm on 2019/06/05 Permalink | Reply
    Tags:   

    mintxo 

    iz.  Soinuduna.

    Orotariko Euskal Hiztegian

    1 mintxo.

    1. (Adj.). Sonoro. Berropeko txilinta-otsa mintxoa ixiltzen da. Or Mi 105. Zure musika mintxo / barrenagoko orri. “Más sonora y profunda”. Or BM 44. Mutillen bati, lênik ez bazun / bear aiña zorabio, / marru mintxo ark belarrietan / furrunda gaizto dagio. “Ruido ensordecedor”. Or Eus 397. Auteman betza irakurleak 4, 5, 8garren ahapaldiak, bereiziki mintxoak. “Especialmente musicales”. Or in Gazt MusIx 50.

    2. (Sust.). Sonoridad. Negar-iturri diran begiak apurtxu bat argitu, eta illeta-kanpai diran mingaiñak euren soiñu ta mintxoa ots alai gozo biurturik. Erkiag Arran 114. Alare ikus bedi, zoruntasun-belardi urbiltzen zaio mintxoan [iatorrizkoari], bi n, l bat eta r baititu onek ere. Or in Gazt MusIx 52.

    2 mintxo. “Agrete” Lar.

    Sinonimoak: izond. Naf.

        [ozena]: ozen (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es izond. (batez ere GN) sonoro, -a, agudo, -a
    fr
    en
    port

    Eta naiz-ta txorieme batzuk isilak izan, mintxogabeak izan, arrak, txoriaita daitekeanak zoragarrizko txintak eta xorrotxio txarmantak jo oi ditu. [Arranegi, Eusebio Erkiaga, 1958)] (Euskal Klasikoen Corpusa)

    mintxo (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 10:49 pm on 2019/06/04 Permalink | Reply
    Tags:   

    txaranda 

    iz. Bizk. Zah. Eskuko hatz txikia. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    txaranda 1. “(V-m), sala que ordinariamente destinan los aldeanos para secar el maíz, trigo; es distinta del granero” A. ||  txaranda 2. “(G-goi), lelo, sinsorgo, imbécil” A.

    Sinonimoak: iz.

    [txaranda] : ergel, tentel, lelo, txepel, babo, memelo, inozo, tonto

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. secadero de maíz, trigo (2) izond. atontado, -a, alelado, -a, lelo, -a, turulato, -a, zopenco, -a, lerdo, -a, embobado, -a, tonto, -a
    fr (1) iz. séchoir à maïs, blé (2) étourdi, distrait, bête, lent d’esprit
    en (1) iz. corn dryer (2) absentminded, dummy, dumbass, moron
    port (1) iz. secador de milho (2) abestalhado(a), lerdo(a)

    Saldua!, malgorra!, txaranda!  [Zorion perfektua, Anjel Lertxundi (Alberdania, 2002)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    txaranda (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 8:28 pm on 2019/06/03 Permalink | Reply
    Tags:   

    txirrindula 

    iz. Bizikleta. 

    Orotariko Euskal Hiztegian

    txirrindula. Bicicleta. Txirrindulan etorri naiz oraintsu: aisa egiten da orrela lau kilometrotako bidea. Txill Let 54.

    Sinonimoak: iz.

        [txirringa]: txirrindu, txirringa, pirripita Ipar., txirringuts Bizk. g.e.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. bicicleta
    fr iz. bicyclette
    en iz. bicycle
    port iz. bicicleta

    Deliberatu genuen txirrindulak alokatzea.  [Biribilgune, Katixa Dolhare-Zaldunbide, Elkar, 2014] (Egungo Testuen Corpusa)

    txirrindula (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:22 pm on 2019/06/02 Permalink | Reply
    Tags:   

    eskudel 

    iz. Balkoi, baranda, zubi, zurubi eta kidekoen ertza babesten duen hesi modukoa. Zurubiaren burdinazko eskudelari helduta. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    eskudel (V-oroz-arr-arrig-ple ap. A). Barandilla; pasamanos. Eskudel gain etzanik, / ametsetan sorgor. Zait Gold 30. Bein baño geiagotan atzitu dut eskuaz burnizko eskudela. Txill Let 132. Faruko eskudelatik (barandilla) ikuskizuna guzizkoa da. Etxde Itxas 117.

    Sinonimoak: iz.

        [baranda]: baranda (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. barandilla; pasamano, pasamanos, barandal
    fr iz. rampe, balustrade [d'escalier]
    en iz. banister
    port iz. grade

    Behin baino gehiagotan atzitu dut eskudela. (Hiztegi Batua)

    eskudel (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:45 pm on 2019/06/01 Permalink | Reply
    Tags:   

    arigune 

    iz. #Euskaraldia.ren bigarren olatuan, 2020.urtean, belarriprestak eta ahobiziak euskaraz lasai aritzeko gune babestuak edota erakundeek (elkarteek, enpresek, etab) herritarren hizkuntza hautua errazteko bultzatuko dituzten guneak. Ez dago oraindaino hiztegietan jasoa.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es arigune; euskaródromo, zona franca del euskera
    fr arigune; zone franche de la langue basque
    en arigune; free zone of the Basque language
    port arigune; zona franca da língua basca

    Euskaraldiaren 2. edizioan, ARIguneak garrantzitsuak izango dira.

    arigune (Argazkia: @euskaraldia)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel