errefau
iz. BOT. Kruziferoen familiako landare belarkara, urterokoa edo bienala, irregularki lobulatutako hostoak, lore zuri-gorrixkak eta sustrai tuberkuludun jangarria dituena (Raphanus sativus). (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)
iz. BOT. Kruziferoen familiako landare belarkara, urterokoa edo bienala, irregularki lobulatutako hostoak, lore zuri-gorrixkak eta sustrai tuberkuludun jangarria dituena (Raphanus sativus). (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)
iz. (Ipar. eta GN) Idiskoa. Zezenak eta ergiak. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)
Orotariko Euskal Hiztegian:
ergi (G-goi-to-nav, AN, L, BN, Ae, Sal, S, R; SP, Aq 33 y 676, Añ, Lecl, Arch VocGr, VocBN, Gèze, Dv, H). Ref.: A; VocPir 430; Lrq (ergi, behi); Ond Bac; AtBou I 381; Gte Erd 16.
Ternera; ternero. En la documentación lexicográfica los autores no coinciden en el significado de ergi: “Taureau châtré” SP. “(R), novillo; (AN), novillo capado” Aq. “Novillo” Añ. “Génisse” Lecl. “Bouvillon” Arch, VocBN, Gèze, Dv. “Bouvillon non châtré” Lrq. “Jeune bÅ“uf, à partir de quinze mois jusqu’à la taille d’adulte” Lrq s.v. behi. “Ergi (zezen gaztea) (AN-5vill, BN-arb-ciz)” Gte Erd 16.
Behiak probetxu handiko dira laborantzako, esne, xahal eta ergi emaiteko. […] Arretxea ergitzen da eta gero iditzen. “Veaux”. Arch Gram 143. Ergiei hamar hilabethetan heldu zaizkote lehenbiziko aintzineko hortzak. Dv Lab 238. Seinale onetako aratxe urrixa erosten duenak, gerorat izanen du esnaldun ona. Ergietan ere seinale berak badira. Ib. 251s. Aratze eta hergiak. Elzb Po 196. Etxe zaharrean zauzkaten orduan kabala guziak: idi, behi, ergi, miga eta aratxeak. Elsb LehE 2. Irureun ta geiago zezen eta ergi. ‘Taureaux et taures’. Or Mi 48. Ukulluan daukazu ergi bat ernari. “Novilla preñada”. Or Eus 133.
Sinonimoak:Â iz. Ipar./Naf.
[idiskoa] : idisko, idiko Naf., idigai g.e.
[biga] : biga, bigantxa
[zekorra] : txokor, zekor (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)
Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):
es (GN/Ipar.) ternera; ternero, novillo
fr bouvillon
en calf, heifer calf; heifer
port novillo; terneiro,-a; bezerro,-a
Entzun:
Ukulluan daukazu ergi bat ernari. Or Eus 133.
Nik etxean ikasia, “ixkuak”, korrida plazan edo Sanferminetan izaten diren horiek. Sekula ez diot aitari ‘zezen’ berba erabiltzen entzun.
iz. ZOOL. Errinozerotidoen familiako ugaztun perisodaktiloen izen arrunta. Tamaina handikoak dira eta beren ezaugarri nagusia adar bat edo bi dituen buru luzea izatea da. Gorputza sendoa da, eta hankak motzak dira eta hiru behatzez hornituta daude. Azala lodia, zimurra, eta ia ilerik gabea da. Guztiak herbiboroak dira. Bost espezie daude: Afrikan errinozero zuria (Ceratotherium simum) eta beltza (Diceros bicornis); eta Asian errinozero indiarra (Rhinoceros unicornis), Javakoa (R. sondaicus) eta Sumatrakoa (Dicerorhinus sumatrensis). (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)
iz. Erabiltzea; erabiltzeko modua. Hitz bakoitzaren adierak zehaztu eta erabilera finkatu. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)
Sinonimoak: iz.
[erabilmoldea] : enplegu, erabilbide, erabilpen, erabilmolde g.e.(UZEIren Sinonimoen Hiztegia)
Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):
es (1)Â uso, empleo, manejo; modo de empleo (2) Fin. curso
fr usage, utilisation ; mode d’emploi
en usage, use
port uso, manejo, maneio
iz. Eskuak, aurpegia, etab. lehortzeko erabiltzen den oihala. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)
Entzun:
iz. (Ipar.) Kopuru guztiz handia, jendetza. Gizon-elemenia atera zitzaion bidera. | elemenia bat: elemenia bat meza entzunagatik ere. Dh 225 (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa eta Orotariko Euskal Hiztegia)
Orotariko Euskal Hiztegian:
elemenia (G-goi ap. A; Aizk, Dv, H), elemena (V-gip).
Sinonimoak:
[elemenia]: iz. Ipar. jendetza
[elemenia bat]:Â zenbtz. Ipar. bost, hamaika, hamaikatxo, makina bat, makinatxo bat (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)
Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):
es gran número, infinidad, multitud
fr grande quantité, multitude
en multitude, crowd
port multidão
Entzun:
Beste aldean kapirotedun elemenia zegoen bildurik, elkarren artean hizketan, binaka, taldetxoetan, biribiletan. [Euskal karma, Jon Alonso (Susa, 2001)] (Ereduzko Prosa Gaur)
Bestek esanaren sintesi bat saiatzea ere eginbide zaila da: elemenia gauza esan eta idatzi da, eta askotariko, gehiegitarikoak apika. [Hamlet, William Shakesperare / Juan Garzia (Ibaizalbal, 2002)] (Ereduzko Prosa Gaur)
Halako pila nahasi bat zen, piztia elemenia bat, zuhaitzak, lore multzoak, belarra, lurra bera desagerrarazteraino. [Fantasiazko ipuinak, Guy de Maupassant / Josu Zabaleta (Ibaizabal, 2000)] (Ereduzko Prosa Gaur)
@gorkazabaleta @euskaljakintza Elemena hitzari buruzko Zalbide t Mendizabalen artikulua Zeraingo aldizkarian(3.o) http://t.co/F7cIIWTtdb …
— Kike Amonarriz (@KikeAmonarriz) July 10, 2013
iz. Eguzkitik babesteko erabiltzen den aterki-modukoa. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)
Reply