Tagged: S Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 8:44 am on 2014/06/13 Permalink | Reply
    Tags: S   

    supanpa 

    iz. Leherkariz betetako zilindro txikia, festa eta ospakizunetan zarata egiteko erabiltzen dena(Harluxet Hiztegi Entziklopedikoan, ‘petardo’)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    Pétard” T-L.  Herri hortan bazen magasin bat, su-ikusgarrien egiteko ekaiak saltzen zituena: bonba, ziruriko, supanpa, zirrita eta bertze. Herr 3-7-1958 (ap. DRA, s.v. su-ikusgarri). Baitzituen sekulako su-panpak [...] hetaz airea bonbardatu zaukun. Larz GH 1959, 88. Zonbait etxetako kolidorretan supanpak zapartarazten dituzte, ez baita batere goxo zartakada horien medioz betbetan iratzartzea. Herr 10-11-1960, 2.

    Sinonimoak: iz.
    [supanpa] : lehergailu, txapligu (ADOREZ Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es petardo
    fr pétard
    en (UK) banger, firecracker, squib
    port petardo, bomba

    Entzun:

    Hamaika telebistak saio berezi bat eman zuen asteazkenen gauean bertan. Urte hasieran epaiketa egin ondorengo testigantzak pasa zituzten, baina balio izan zuen freskatzeko bost urteotan gertatu dena, orain absolbituak izan direnek pasa behar izan dutena. Supanpa handirik gabe, baina beste inon kontatu ez dena. [Kontatu ez dena, Aritz Galarraga (Ekografiak, 2014-06-13)] (Berria.info)

    supanpa (PixabayCC, OpenClips)

     
  • Maite 11:35 am on 2014/05/31 Permalink | Reply
    Tags: S   

    sagu 

    INFOR. Sarrerako periferikoa, ordenagailuari kable baten bidez konektatua, kablearen muturrean eskuz kontrolatzen den azalera lauko aparatu bat daramana. Bere eginkizuna pantailan kurtsorearen mugimendua kontrolatzea da.  (Euskalterm)

    Wikipedian:

    Sagua ordenagailuarentzako periferiko bat da, sarrera kontrol eta datuen gailua izanik. Eskuaren mugimendua ordenagailuari bidaltzeko gai da, ordenagailuak pantailaratzeko. Sistema desberdinak daude:gomazko boladunak, izpi infragorriekin eta laserrarekin funtzionatzen duten sagu berrienak.

    Normalean bi edo hiru botoi izaten ditu (eskuinekoa-erdikoa-ezkerrekoa), ekintza ezberdinak burutu ahal izateko. Gaur egungo sagu gehienek erdiko botoiaren ordez aplikazio batzuen erabilera errazten duen gurpiltxo bat izaten dute. (Jarraitu irakurtzen…)

    Horretaz gain…

    iz. 1. ZOOL. Muridoen familiako zenbait ugaztun karraskariren (bereziki Mus generokoen) izen arrunta. Txikiak dira eta ilaje arre edo grisa eta ia gorputza bezain luzea den isatsa dauzkate. 2. INFORM. Pantailan kurtsorearen mugimendua eskuz kontrolatzeko aparatua, kable baten bidez ordenadoreari konektatuta dagoena. 3. MED. Hazizurriak. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) (Zool.) ratón (2) [hazizurriak] (herr.) (pl.) paperas 3. (Inform.) ratón
    fr (1) [animalia] souris(2) [gailua] souris
    en (1) (Zool.) mouse (2) (Inform.) mouse
    port (1) (mamífero) rato (2) (Inform.) mouse

    Entzun:

    Saguaren ezkerreko botoia sakatzearekin batera, mezuak ihes egin du postontzitik. Beranduegi da damutzeko.

    Kafesnea berotzen ari nintzela, sagu batek zaborrontzitik jauzi egin eta sukaldearen eta hormaren arteko zirrikitutik ihes egin du. [Piano gainean gosaltzen, Harkaitz Cano (Erein, 2000)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    sagu (Wikimedia Commons)

    sagu (PixabayCC, Nemo)

     
  • Uxune Martinez 7:59 am on 2014/05/16 Permalink | Reply
    Tags: S   

    sekula-belar 

    Hirusta gorria edo sekula-belar (Trifolium pratense) Trifolium generoko landarea da. Lorea arrosa bizia izaten da eta ekaina eta urria artean loratzen da. Belardietan ugari hazten den belar iraunkorra, zurtoin tentea eta 20-26 cm inguru luze duena. Hiru-kiribizto eta hirusta-belar izenez ere ezagutzen da. Hosto txiki biribilak eta berdeak, erdian orban zuri bat dutenak izaten ditu; lorea, berriz, lore txiki gorri edo arrosa koloreko askoz osatua. Berez Europan eta Asian hazten da, baina gaur ia mundu guztian dago zabalduta. Ganaduen elikaduran oso erabilia da.[2] (Wikipedia)

    Hitzari buruz…

    Oso preziatua zen “ganajatekoak” (ganadu jatekoak) lortzeko orduan. Etxean entzun izan dut gozoa zela belar hori eta aita pozik joaten zen belarretan sekula bedarra zegoen landetara.

    Garaikoa naiz eta Bizkaian asko entzun izan dut (sekule-bedarra). Bilbon ere antza: Bilbotarrez ari dira batzuk oraindik. Bilboko jatorrizko hizkera (Argia)

    Baina sekula-belarrak badu niretzat ere bestelako oroitzapen bat, bazen gozoa bai. Guk geuk ere, sekula-belarraren loratxo larrosak kendu egiten genituen eta loreari itsatsita zegoen alde hori ahoan sartu eta xurgatu egiten genuen “azukrea” ateratzeko; zerbait gozoa zuen, eta azukrea zuela esaten genuen.

    Orotariko Euskal Hiztegian

    SEKULA-BELAR (-bedar V). Ref.: A; Etxba Eib; Elexp Berg. Trébol. Soloetan bere bai, arako gari, arto, arbi, sekula-bedar eta beste oi-diranak. Alt EEs 1917, 44. Irusta edo sekulabedar-lorea luzatu ta arteztzen danean, euria (V). A EY IV 203. Besakada bat sekule-bedar be itxi eutsan alboan. Bilbao IpuiB 117.

    Sinonimoak: iz.
    [sekula-belar]: hirusta-gorri (Elhuyar Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar, Labayru Ikastegia eta Word Reference hiztegiak):

    es trébol común, trébol de prado, trébol rojo
    fr trèfle rouge
    en red clover
    port trevo vermelho

    Entzun:

    Irusta edo sekulabedar-lorea luzatu ta arteztzen danean, euria (V). A EY IV 203.

    sekula-belar (Wikimedia Commons)

     
  • Maite 7:59 am on 2014/04/08 Permalink | Reply
    Tags: S   

    soslai 

    1. iz. Albotik ikusten den aldea, bereziki aurpegi-aldea. 2. adb. Zeiharka. Zeren eguerdian goitik behera artez eta arratsaldean saihetsetik soslai ematen baitu. • SOSLAI IBILI. Sigi-saga ibili. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    adond. g.e. [saiheska] : alboka, aldamenka, saiheska, trebes, trebesean, trebeska, zeharka, zeharretara, albokera Bizk., lapranean Bizk., trabes Bizk., bazterka g.e., eslai g.e., zehar zah.

    iz. [profila] : profil, perfil Heg.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) adb. de soslayo, de costado, de canto (2) iz. perfil, costado
    fr (1) adb. de biais, obliquement (2) iz. profil, côté
    en (1) adb. sideways (2) iz. profile
    port (1) de soslaio, trocando as pernas (2) perfil, costado

    Entzun:

    Euskaldunen soslaian «aldaketa erradikala» gertatu dela azaldu du Baztarrikak. Batetik, gaztetu egin dira: 20 urtez azpikoetan, %70etik gora euskaldunak dira —1981ean ez ziren %20ra heltzen—. Gazte gehienentzat, ordea, euskara ez da lehen hizkuntza, eskolan ikasia baizik: euskal hiztunen %42 dira euskaldun berriak, baina 30 urtetik beherakoetan %58ra igotzen da kopurua. [Etxeko gotorlekua, auzitan, Maite Asensio (berria.info, 2014-04-08)]

    soslai (FlickrCC, Frank Kovalchek)

    soslai (Wikimedia Commons)

     
  • Maite 8:26 am on 2014/03/05 Permalink | Reply
    Tags: S   

    sirats 

    iz. (Ipar.) 1. Zortea, patua. Sirats gaiztoa erori duk etxe horretara. 2. Asmoa. Sirats gaiztoa dik horrek. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz. Zub.
    [zoria] : asturu, ezinbeste, fortuna, halabehar, zori, patu Heg., adu Bizk., adur Gip., ezinbertze L-BN-N
    [atsegina] : atsegin, gustu beh., nahikida g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) (Z) placer (2) (Z) suerte, destino (3) (Z) intención
    fr (1) plaisir (2) sort, destin (3) intention
    en (1) pleasure, enjoyment (2) fate (3) intention
    port (1) prazer (2) sina, destino (3) intenção, propósito

    Entzun:

    Sirats handiarekin joango naiz kontzertu horretara zurekin.

    Sirats gaiztoa erori duk etxe horretara. (Elhuyar Hiztegia)

    Sirats gaiztoa dik horrek  (Elhuyar Hiztegia)

    sirats (Gaurko Hitza, CC)

     
  • Maite 7:20 pm on 2014/02/16 Permalink | Reply
    Tags: S   

    soilgune 

    iz. 1. Ilerik ez duen larruazaleko zatia. 2. Basoan edo beste edozein landare-sailetan, zuhaitzik edo landarerik gabeko gunea. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

     
  • Maite 6:17 pm on 2014/02/06 Permalink | Reply
    Tags: S   

    samurtu 

    1. du ad. Gogorra den jakiren bat samur bihurtu. Oilagor hilberriak samurtzen utzi. 2. da/du ad. Maitasunezko edo bihozberatasunezko sentimenak hartu; hunkitu. 3. da/du ad. (Ipar.) Haserretu. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak:  ad. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)
    [beratu] : beratu, bigundu, guritu, leundu, umatu Ipar., uxtertu Ipar., beraztu Ipar./Naf., mardotu Zub., labaindu Bizk. g.e.
    [haserretu] : Ipar., beltzuri egin, haserretu, jauzi, koleratu, kopetilundu, mokotu, muturtu, muzindu, zapuztu, inkoniatu Ipar., koskatu Ipar., muskertu Ipar., beltzuritu g.e., despitatu zah., hiratu zah., irritu Bizk. g.e. 

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) [jakiak] ablandar(se), reblandecer(se) (2) [hunkitu] ablandar(se), enternecer(se), conmover(se) (3) [haserretu] (Ipar.) enfadar(se), encolerizar(se)
    fr (1) [jakiak] (s’)attendrir, (se) ramollir (2) [hunkitu] (s’)émouvoir, (s’)attendrir (3) [haserretu] (Ipar.) (se) fâcher, (s’)indigner
    en (1) [jakiak] to soften (2) [hunkitu] to soften, to move, to touch
    port (1) [jakiak] abrandar-se, amolecer, abrandar-se (2) [hunkitu] enternecer-se, comover-se (3) [haserretu] aborrecer-se, chatearse, encolerizar-se, enfurecer-se

    Entzun:

    Oldarraldia samurtu nahian [Oldarraldia samurtu nahian, Berria.info, 2014-02-05]

    Eta, nola diren gauzak, bihotza oraindik ere samurtu egiten dit gogoratzeak. [Gorde nazazu lurpean, Ramon Saizarbitoria (Erein, 2000)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    Arrainik ez ordea pertoletan! Berehala asmatu zukeen noren jokoa zitekeen! Hala ere, ez ziren samurtu bi auzoak, baizik istorio horretaz solasak ibili zituzten, batez ere elgarren artean ontsa irri egiteko. [Luzaiden gaindi, Angel Aintziburu / Jean Baptiste Etxarren (Elkarlanean, 2002) ] (Ereduzko Prosa Gaur)

    samurtu (FlickrCC, Renée S. Suen)

    samurtu (FlickrCC, Ferminius)

     
    • Maite 9:36 am on 2014/02/07 Permalink

c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel