Tagged: S Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 7:20 pm on 2015/05/03 Permalink | Reply
    Tags: S   

    sartalde 

    iz. Horizontean eguzkia sartzen den aldea; mendebaldea. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian:

    sartalde (L, BN, S sg. Lh; Lar, Añ, H, Zam Voc), xartalde.

    1. Occidente, Oeste. “Occaso, occidente”, “occaso, poniente” Lar y Añ. Ála nóla oñaztura atratzen den iduzkialdetik eta ikusten den instante batean sartalderaño (Mt 24, 27). BOEanm 1328 (Ur, Ol, Or, IBk, IBe sartalde; Lç okzidente, Ip itzalgia, Ur (V) eguzkijaren sarrera, Hual sargu, Ker sartzalde). Guria egiteko tokiak egon bear du ifarraldearekin sartaldearen artean. It Dial 82 (Ur sartalde; Dv mendebal, Ip ekhitzalgia). Bederatzi legua, sort-aldetik sart-aldera. Izt C 24. Euskara Sartaldekoan, zeñean Deba-ibaitik Bizkaiaren atzenerañoko errienak eta zenbait Arabakoarenak ere sartzen diran. Aran SIgn 201. Sartaldeko luberrietan. Otag EE 1882c, 413. Sart-aldera nago esnetan ni begira. AB AmaE 391. Asi zan zerua illunduten sartaldetik, eguzkia sartuten zan aldetik. Echta Jos 79s. Sartaldeko egi gañean. Ag G 154. Lurraren sartaldeko beste elizak. Inza Azalp 27. Europako sartalde guztian. JMB ELG 29. Europaren sartaldean. Ib. 57. Ekhi-sorguan eta ekhi-sarguan, ots, Zegama aldean esan oi zanez Sortaldean eta Sartaldean. Or EG 1950 (11-12), 50. Sartaldeko lurretara edatu-bearrez Oregonera eldu ziranean. Etxde EG 1952 (1-2), 48. Goidelak ez direla izan Sartalderat etorri ziren lehen Indoeuroparrak. Mde Pr 213. Ondartza orren sartalderantz, izaro edo uarte naiko azia dogu. Erkiag Arran 11. Xartaldea buruz abiatu nundian. Herr 6-11-1965 (ap. DRA; la ref. es incorrecta). Tellamenditik begiraturik / arrizko mendi-katea, / sartaldetikan Arangio ta / Izpizte berriz bestea. AZink 184. Gipuzkoako Beterritik hasi eta sartalderunzkoak. MIH 104. En DFrec hay 37 ejs. de sartalde, todos ellos meridionales.

    v. tbn. Arr EE 1882c, 553. Etxeg ib. 561. Bv AsL 67. J.M. Tolosa EEs 1913, 208. EEs 1917, 135. Ir YKBiz 411. Zait Sof 136. Munita 50. Txill Let 24. Ibiñ Virgil 88.

    + sarralde, sar-alde. (Con eguzki). Eguzkien urteratik sartalderaño. Añ MisE 37. Eguzkiaren sartaldeko murru eta iru dorre bakarrak. Lard 546. Hedatuko zare iguzkiaren ilkhialdetik sarralderaino eta ipharretik hegoaraino. Dv Gen 28, 14 (Ur sartalde; Urt okzidente, Ol oxezki, Ker sartzalde, BiblE mendebalde). Ala eguzkiaren irteerako elizakoai nola sartaldekoak. Ur BulaG 529. Eguzkiaren sartaldeko urak. Arr EE 1885b, 472. Prefetura apostoliko berri bat, Ho-nan iguzki-sar-aldekoa deithuko dena. Prop 1906, 146. Eguzki-sortaldetik eta sartaldetik. Ir YKBiz 292. Basakeria eguzkiaren sartaldekoa dala ere entzun izan dugu. Or EG 1950 (11-12), 50.

    2. Ocaso. Zure aitaren zoriontasuna eta sosegua bere bizimodu genasiren sartaldean. “Ocaso”. Otag EE 1882c, 478. Nere zartzaro izoztuaren pozkida, nere bizitzaren sartaldea argitzen duen argi garbia. Ib. 583.

    Sinonimoak: iz.

    [mendebaldea]: mendebal, mendebal alde, mendebalde Heg., etzinalde g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. [puntu kardinala eta orientazioa] oeste, occidente, poniente, ocaso; (maiusk.) Occidente.
    fr iz. [puntu kardinala; orientazioa] ouest, occident, couchant; (maiusk.) Occident.
    en iz. [puntu kardinala; orientazioa] west; (maiusk.) the West
    port oeste, ocidente, poente, ocaso; Ocidente.

    EURIAK BUSTITAKO ILUNABARRAREN ANTZERA

    Intziri bakan baten alde

    eman nahi nuen bizitza

    nahiz eta ene deiadarra

    inork aditu nahi ez zuen.

     

    Hauts arteko parabolen baitan

    usteltzera kondenatu ninduten.

    Bata zuridunen labirintoan barrena

    noraezean ibili nintzen

    hamaika mendetan zehar,

    maratilarik gabeko ateak kolpatzen

    munduaren azken mugetara

    ailegatzen ziren pasilloetan galduta.

    Ibiltzearen poderioz

    ttipitu egin ziren ene oinak

    euriak bustitako ilunabarren antzera,

    faroletako argi laranjak bakarrik

    hurbilduz lekuko lanetan aritzera.

     

    Deserriko gutunekin

    egunek sartalderantz

    partitu beharra izan zuten,

    argazki horituetako irribarreak

    gure begiradetan odolusten

    ageri ziren bitartean.

    Ezer esan gabe alde egin zuten

    maiteen genituenekin,

    distantziaren berezko

    behelainotan desagertu ziren,

    istant minbera batean,

    gure bihotzeko arnasa guztiak.

     

    Hala ere noizean behin

    telefono seinaleak entzuten ditugu

    konplizitateak xuxurlatzen dizkigun

    argizariz jantzitako hitzetan.

    Mezu sekretuak jasotzen ditugu

    ametsen altzoan lokartzerakoan,

    gure begiak kausitzen direnean

    marraztu gabeko enkontruetan,

    irribarreek distantziatik

    izkiriatzen dituzten une horietan.

    [Tatuaia bat ene begietan, Txili Lauzirika (Susa Poesia, 2008)]

    sartalde (Matthew Paulson, FlickrCC)


     
  • Maite 8:40 am on 2015/04/06 Permalink | Reply
    Tags: S   

    sama 

    iz. (B) Lepoa. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz. Bizk.

    [lepoa]: lepolepo-zintzur Ipar., idun Bizk.
    [eztarria]: eztarrizintzurkokor Ipar. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1)  cuellopescuezo (2) gargantafauces
    fr (1) cou ; gorge ; [zenbait animaliarena] encolure (2) gorgegosier
    en (1)  neck (2) throat
    port (1) pescoço (2) garganta

    Entzun:

     AMAREN AMETSA

    — Berarekin amets egiten dut —esan zidan

    ezpainetan irribarre batez.

     

    —Ez dizu tristurarik ematen?

     

    —Tristurarik? —erantzun zuen—,

    inondik inora ez. Zergatik?

     

    —Badira urte batzuk hil zela —esan nion—.

    Faltan igarriko duzu agian.

     

    —Bai, baina ezkondu ginenean

    bezain guapo agertzen zait:

    orduko ezpainak eta begirada hura…

     

    —Ondo, ama, baina esnatzean?

    zelan zaude esnatzean?

    negargurarik izaten duzu?

     

    —Ez. Amets horietan ondoan izaten dut,

    autoan gaude, auskalo nora bidean,

    zerua urdin eta zabala izaten da,

    eta ni ondo-ondoan jartzen natzaio,

    badakizu, maitemindu berriak bezala,

    laztandu egiten diot ile bihurria

    eta saman musukatzen dut luze-luze…

     

    ikaragarri ondo esnatzen naiz.

    [Spray, Paddy Rekalde (Susa poesia, 2011)]

     
  • Maite 6:25 pm on 2015/03/03 Permalink | Reply
    Tags: S   

    suilarda 

    suilarda (via Wikipedia > scullery room)

    iz. Sukaldearen ondoko gela txikia, sukalde eta mahaiaren arteko lan eta zerbitzu lagungarriak egiteko erabiltzen dena. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoan, ‘sukalondo’)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    suilarda, sularda, zuilarda (A Apend). Recocina; alacena. “Zuillarda, alacena” A Apend. Suillardan dilingan dauden ziriko piltzarrak. Elsb LehE 109. Ekartzu bizar egitekoak. –Han ditutzu sullardan… aski duzu bizarra han berean egitea. Larz GH 1955, 32. Bainan artexkarik etzukeen arratsaldeko biak irian baizik, xutik sulardan jatean baizik. GH 1973, 148.

    Sinonimoak: iz. (Elhuyar Hiztegia)

    [sukalondoa] : sukalondo
    [arasa] : arasa, zapalda, ontzitegi

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es recocina; alacena
    fr office; placard à provisions
    en scullery; cupboard (UK), closet (US)
    port copa; guarda-comida

    Entzun:

    Suilardan dilingan dauden ziriko piltzarrak. Elsb LehE 109. (Orotariko Euskal Hiztegia)

    suilardako mahainean
    nahiz berantarekin
    idazten genuenean
    arkatz-paperekin leku guztietan

    Haizeen meneko, Aguxtin Alkhate (Badok.info)

     
  • Maite 7:17 am on 2015/02/23 Permalink | Reply
    Tags: S   

    sakote 

    iz. Luzaro jaso eta hotzean jan daitekeen haragikia (adib., urdaiazpikoa, hestebeteak eta helburu horrekin prestatutako jakiak).  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    sakote (G-bet, AN-gip ap. A), zakote (AN-gip ap. BU Arano).

    1.Fiambre, repuesto de comida que llevan los pastores al campo y los pescadores a la mar” A. “Porción de comestible que se lleva al monte” BU Arano.  Lege berriak ere badakarzkite berekin, biderako sakotearekin batean, bai ebakera eta bai joskera ere aldatuko dituztenak. MEIG VII 184 (podría corresponder a la 2.ª acepción).

    2. Zurrón. Sakote zarra / zintzilik artu, / eskuan berriz makilla, / ta ibartik zear, / mendian gora / ekin otsoaren billa. Jaukol Biozk 25.

    Sinonimoak: iz.
    [etxearen gainaldea] : terraza (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Labayru Ikastegia, 5000 Adorez, Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) comida que llevan los pastores al campo y los pescadores a la mar (Labayru); fiambre (repuesto de comida que se lleva al campo, a la mar, etc.) (5000) (2) macuto
    fr provisions
    en cold meat
    port frios

    Entzun:

    Sakote zaharra zintzilik hartu, eta mendian gora joan zen mendizalea.

    sakote (Irudia: todocolección.net)

     
  • Maite 6:06 pm on 2015/01/26 Permalink | Reply
    Tags: S   

    sanja 

    iz. 1. Ordena edo hierarkia baten arabera, norbaiti nahiz zerbaiti zerbaiterako dagokion unea. 2. Aldatzeko ekintza eta horren ondorioa.

    Sinonimoak: sanja iz. Ipar. beh. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    [txanda]: aldi, txanda
    [aldaketa]: aldaketa, aldakuntza, aldatze, aldagailu Ipar., aldaira Ipar., kanbiamendu Ipar., mudantza Ipar., alda g.e., aldaera g.e., aldarte zah., kanbio Ipar. g.e., aldamen Ipar. zah.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (Ipar.) turno, vez, tanda
    fr tour
    en turn
    port turno, vez

    Entzun:

    Orain zuen sanja da!

    sanja (Wikimedia Commons + Gaurko Hitza CC)

     
  • Maite 8:44 pm on 2015/01/24 Permalink | Reply
    Tags: S   

    sareko etiketa 

    Banaketa-zerrendetara, berri-taldeetara eta oro har lineako zerbitzuetara mezuak bidaltzean bete beharreko jendetasunezko arauak edo manerak, esate baterako, mezu iraingarririk ez bidaltzea, formatu soilak erabiltzea irakurleek ikusteko arazorik izan ez dezaten…  (Euskalterm)

    Sinonimoak: iz.
    [sareko etiketa] : netiketa  (Wikipedia)

    Wikipedian:

    [netiketa] Interneteko eztabaidetan, eta bereziki, posta elektronikoa edo posta zerrendetan[1] erabiltzerakoan zaindu beharreko arauak dira netiketa. Ingelesez netiquette esaten zaio eta net (sare) eta etiketa berbak batzetik sortzen da

    Hona, zenbait erreferentzia lanetan aipatzen diren netiketa arauetako batzuk, Jabi Zabalak [2] eta Joxe Aranzabalek [3] bilduak.

    1. Baimena eskatu, inor gehitu aurretik posta-zerrenda batean. Talde bat antolatzen baduzu zeure mezuak bidaltzeko, egokiena duzu aurrez galdetzea taldean sartu nahi dituzunak. Zuk uste baino jende gehiagok ez du nahi horrelako zerrendetan egotea. Horregatik, baten batek ezetz esaten badizu, ez gaizki hartu.
    2. Zaindu bidaltzen dituzun artxibo erantsien neurria. Pertsona guztiek ez dute banda zabalera erosoa beren konexioan, eta Mb 1etik gorako gauzak jaistea oso astuna bihur dakieke. Era berean, postontzi elektronikoa ere gainezka jar dakieke pertsona horiei.
    3. RTF formatu unibertsala erabili testu dokumentuak bidaltzeko, baldin eta testu hori atxikita igorri behar baldin baduzu. .doc atzizkia duten dokumentuak Word-ek bakarrik ireki ahal ditu. RTF atzizkia dutenak, berriz, testu prozesadore ia guztiekin ireki daitezke. Aintzat hartu Word erabiltzen ez dutenak ere.
    4. Identifikatu dokumentu atxikiak. Bidaltzen diozunean baten bati dokumentu bat atxikita, esaiozu zer nolako dokumentua den, hartzaileak jakin dezan zer programa beharko duen dokumentua irekitzeko. “Josune, honekin batera dokumentu bat bidaltzen dizut RTF formatuan. Beraz, ez duzu oztoporik izango Wordekin irekitzeko”.
    5. Ez idatzi LETRA LARRIZ. Honela idaztea ez dago ondo ikusia Interneten, adierazten baitu garrasika zabiltzala.
    6. Ez iraindu inor sarean. Eta, are gutxiago, ez ezkutatu anonimatuan beste inor iraintzeko. Salaketaren bat egiten baduzu inoren kontra, saiatu berau frogatzen, eta, beti, sinatu artikulu hori.
    7. Garbitu mezuen zerrenda amaigabeak. Atzera eragiten dute mezu horiek, non goialdea dozenaka (edo ehunka) izen eta helbiderekin datorren. Horrelako bat jasota erabakitzen baduzu beste norbaiti bidaltzea, aurretik, mesedez, kendu iezaiozu zabor hori guztia, mezua jasotzen duenak erraz irakur dezan han zer esaten den.
    8. Ezkutatu taldeetako helbideak. Bidaltzen diozunean mezu bat talde bati, ari zara mezu horretako irakurle bakoitzari agerian ipintzen taldeko guztien helbide elektronikoak, eta hori jende askori ez zaio bat ere gustatzen.
    9. Pertsonalizatu mezua. Inoiz erabakitzen baduzu lagun bati bidaltzea mezu bat, zabor hutsa, baina zuri gustatu zaizuna, ondo legoke ohartxo bat idaztea: “Aupa, Ander. Pentsatu dut barre apur bat egingo zenukeela hau ikusita”.
    10. Ez sinetsi hortik zehar dabiltzan gezurrak. Jasotzen duzunean izuak eragindako mezu apokaliptiko horietako bat, non ohartarazten zaituen halako birus ikaragarritik, kontuz ibili, seguruenik gezur hutsa izango da-eta, ingelesez hoax deitzen den horietakoa.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es etiqueta de la red, ciberurbanidad, ciberetiqueta
    fr nétiquette
    en netiquette
    port (1) cume, cume (2) terraço

    Entzun:

    Posta-zerrendako jarduna errespeta dezaten, sareko etiketa edo netiketa arauak ipintzea erabaki zuten.

    sareko etiketa edo netiketa (Irudia: baw2012.pbworks.com)

     
  • Maite 9:20 am on 2014/12/07 Permalink | Reply
    Tags: S   

    saldo 

    iz. 1. Izaki bizidunez osatutako talde handia. Jende-saldo ederra bildu zen2. KONT. Kontu batean, zorraren eta hartzekoaren arteko diferentzia. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz. Ipar./Naf.

    [taldea]: alde, meta, mordo, multzo, pelotoi, pila, sail, talde, andana Ipar., aralde Ipar., eli Ipar., keta Ipar., aldra Bizk., moltso Bizk., pilo Bizk., samalda Gip., ate Zub., montoi beh., sarda g.e., tropel zah., murru Ipar. g.e., saihera Ipar. g.e., mortxaka Bizk. g.e., tegi Bizk. g.e., banda Ipar. zah., bilduma Ipar. zah. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. (GN/Ipar.) multitud, grupo de personas; grupo de animales, rebaño, manada, piara; [arrainak] banco (2) iz. (Z) (izen-sintagmaren aurrean) montón, cantidad grande; abundancia (3) iz. (Kont.) saldo
    fr troupe, foule (2) (Kont.) solde
    en [jendea] throng, crowd, multitude, pack; [animaliak] flock, herd, pack (2) (Kont.) balance
    port (1) multidão; rebanho, manada (2) monte, montão (3) (Kont.) saldo

    Entzun:

    Aingeru saldo handi bat Jaungoikoaren kontra matxinatu zenean, errebeldeak hitzen esanahiak aldatzen hasi ziren etsaia nahasteko, eta, borrokaren unerik latzenean, bi hizkera-modu entzuten zituzten zeruko mendi-ibarretan, ez zekitelarik beltza zioenak zuri ote zioen, behatza esaten zuenak bihotza adierazten zuen. [Matxinada, Anjel Lertxundi (Hitz beste, 2014-11-29)] (Berria.eus)

    saldo (FlickrCC, Guzmán Lozano)

    saldo (ERP manager)

     

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel