Tagged: S Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Inaki Agirre 10:35 pm on 2016/02/24 Permalink | Reply
    Tags: S   

    seilu 

    iz. Posta-eskubideak ordaindu direla egiaztatzen duen paperezko eranskailu txikia.
    Erdi Aroko segurtasunik eza zela eta, garai hartako posta-hartzaileak ordaindu egin behar izaten zuen kartaren zenbatekoa (pisuaren eta distantziaren arabera ezarritakoa); honek posta-banaketa asko eragozten eta zailtzen zuen. 1653an, Renouard Villayer-ek, seiluaren aitzindari izango zenak, ordainketa-sistema antolatu zuen: hartzaileak ordaindu beharrean igorleak ordaintzen zuen, eta ordaindu izanaren agiria ezartzen zen kartan bertan. Hasiera batean, sistemak ez zuen arrakasta handirik izan, baina hobetu eta sinplifikatu egin zen eta egungo seilu-sistema sortu eta mundu osora hedatu zen. Euskal Herrirako eginiko seilu bakarrak karlistek Bigarren Karlistadan jaulkitakoak izan dira; Karlos VII.aren bustua azaltzen da bertan. Lehenengo jaulkipena Baionako litografitegi batean egin zen 1873an; erreal bateko seilu urdina zen. Bigarrena Parisko litografi lantegi batean egin zen 1874an; hori ere erreal batekoa zen, bioleta-kolorekoa. Azkeneko biak, berriz, Tolosako litografitegi batean egin ziren 1875ean; bata, erreal batekoa eta marroixka zen eta, bestea, 50 zentimokoa eta berdea. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Hiztegi Batua

    seilu iz. Heg. ‘zigilua’

    Sinonimoak: iz. Heg.

        [zigilua]: zigilu (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. (Heg.) sello [de correos]
    fr iz. (Heg.) timbre
    en iz. (postage) stamp
    port iz. selo postal

    Batzuek seiluak, txanponak, fosilak edo tximeletak biltzen dituzte; hark, berriz, bere ingurukoen bizien zertzeladak metatzen zituen, taldeko gainerako lagunok nesken ondotik agertzen genuen irrika berean, baita arrakasta handiagoaz ere. [Rock'n'roll, Aingeru Epaltza (Elkar, 2000)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    Italiako seilua zeramaten lehen astean jasotako bi gutunek. [Ordaina zor nizun, Joxemari Urteaga (Elkar, 2001)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    seilu (FlickrCC, expo_filatélica_blues)

     
  • Maite 6:55 pm on 2016/02/21 Permalink | Reply
    Tags: S   

    sunda 

    iz. Usain ezatsegina, kiratsa bezain txarra ez dena(Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    sunda (V-ger-ple-arr-oroz ap. A; Añ (V), Lh (L), Zam Voc), suinda (Añ (V)).

    Hedor, mal olor; olor en gral. “Hedor en las vasijas, etc.” Añ. “Heder, [...] suinda, sunda izan” Ib. “Lizun-sunda, hedor de moho [...]. Izerdi-sunda, mal olor de sudor” A. “Arrañsunda, arrañ usaña” Ag Kr 217n. Uien sundea kendu lei; baina / narruen atsa ez ain arin. Azc PB 362. Alperrak berarizko usaiña euki daroe: alper-sundea. A BeinB 41. [Kale] guztietan sumau neban arrain-sunda edo usaiña. A Txirrist 196. Lixun-sundezko gelatzar illun, / burnizko leio ta atiak. Enb 173. Ardao gozuaren sundea asmau ebeneko. Otx 155. Erriko sukaldeak sunda txarrez betetzen dirala. Zait Sof 191. Sunda guztiak zaldi-txiz-andur egiten yatazak. Larrak EG 1959 (3-6), 230. Odol-usaiña zan [illetxean], eriotz sundea, illurren ta illondoko kirats zakarra. Erkiag BatB 52. Akatsak ditu [gizonen zuzentasunak]; oker-ikusteak, eriste argalak, gogorkeria ta biurri-sundea sarri askotan. Ib. 199. En DFrec hay 3 ejs. de sunda.

    + zunda. (Uso fig.). Ordituta bere aita / diru-sundeagaz. Azc PB 135. Basoetako illuntzen zeru- zundez kutsu. Aurre-Apraiz in Onaind MEOE 773. Jende aundikia, aberats sundezkoa baizik eztu aurkitzen. Alt LB 29. Aizea burruka-sundaz ta oiartzunez bete da. Erkiag BatB 147.

    Sinonimoak: iz. Bizk.

        [kiratsa]: hats, kirats, teku, keru Ipar., kirastasun Ipar., antz Bizk. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (B) hedor, fetidez, mal olor
    fr puanteur
    en stench, reek, smelly
    port  fedor

    Koordenadak

    Almitza hazten den lekuetan bizi gintezke
    Inoren saihetseko burdinen artean sartu eta itotakoei arnasa nola hozten zaien ikasi
    Ibaiko sunda dute begiok eskuok urriko zeru bat bezala aldatzen gara
    Berariaz dagoz aireportuak gugandik hain urrin laino itsuaz haruntzago
    Ibaiko sunda du saminak ere, ibaitu egiten da oroimena zauriak ibaitu
    Eta bakeak urpetu gabeko lurrotan elkar maitatzera egiten dugu
    Alboan zaitudan egiaztatu koordenadak berritu
    Eta atzokoan loak non lotu gintuen idazten dut
    Idazten dizut jakitearren arrotz ez garen lekuan atzerritar garen
    Urondoan pausatu garen orea lotan bezala ala abantean igaro gehiengoz bozkatu galernen peko
    Erbeste ederra dateke zure bihotza urre gorrizko kaserna
    Baina lurmendatu ezinezko talaiak ditu gure maitetasunak
    Baimendu gabeko eremuak ahora ekartzeko gaitzak diren izenak
    Haitzen gandorrak bezalakoak jitoak daramanarentzat
    Orduan libre ez garela aitortzen diogu elkarri
    Zerbait hiltzen zaigula barruan eta bizi ez gintezkeen herriak habitatzen ditugu

    [Lur bat zure minari, Jose Luis Otamendi (Susa poesia, 2001)]

     
  • Maite 8:47 am on 2016/02/03 Permalink | Reply
    Tags: S   

    sufragista 

    HIST. 1. iz. eta izond. XIX. me.an eta XX. m.aren hasieran, Britainia Handian batez ere, emakumeari botoa emateko eskubidea aitortzea eskatzen zuten emakumeei ezarritako izena. 2. izond. Hauei dagokiena. Mugimendu sufragista. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es sufragista
    fr adj partisan(e) du droit de vote pour la femme; mƒ partisan m, -e ƒ du droit de vote pour la femme
    en (defensor del voto femenino en siglo XX) suffragist adj; (der: partidario del voto femenino) suffragist
    port sufragist

    Entzun:

    Emakume Susan BY Anthony (1820-1906) amerikar feminista eta sufragista aipatzen da hemen. [Deabruaren hiztegia, Ambroise Bierce / Xabier Olarra (Ibaizabal, 2001)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    sufragista (Argazkia: Joxe Aranzabalen Twitterretik hartua)

     
  • Maite 12:59 pm on 2016/01/09 Permalink | Reply
    Tags: S   

    sakabanaketa 

    iz. Sakabanatzeko ekintza.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz.

        [dispertsioa]: dispertsio (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es dispersión, diseminación
    fr dispersion, dissémination
    en dispersal, dispersion
    port dispersão

    Entzun:

    Joseba Azkarraga eta Teresa Toda Sareko bozeramaileek agerraldia egin dute Areatzako karpan. Todak esan du manifestazio “oso jendetsua” espero dutela Bilbon. “Etorri ez direnek ere espero dugu hurrengo hilabeteetan presoen eskubideen alde egiteko bat egingo dutela”, esan du, eta gaineratu “alderdi berriekin” ere bilduko direla sakabanaketaren “harri handia mahai gainean jartzeko”, Bilbo eta Baiona, jendetza jasotzeko prest (Berria.eus)

    sakabanaketa (Wikimedia Commons)

     
  • Maite 8:48 am on 2015/12/22 Permalink | Reply
    Tags: S   

    sute 

    iz. Ustekabean edo eraginda piztutako su handia, indarra hartu ondoren berez erre beharko ez lukeena erretzen duena.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz.
    [sute] : su, sualdi (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es incendio
    fr incendie
    en fire; [apropos sortutakoa] arson
    port incêndio

    Entzun:

    Ohartarazpena egina zuten larrialdi zerbitzuek: basoetan suteak pizteko arriskua handia izango zen asteburuan, tenperatura altuen, hego haizearen eta azken asteetako lehortearen ondorioz. Eta aurreikuspena bete egin da. Bi sute handi piztu ziren larunbatean, Igeldon bat (Gipuzkoa) eta Igantzin bestea (Nafarroa), mendietan biak; gau osoa sugarrak kontrolatu nahian aritu ziren suhiltzaileak, eta atzo eguerdian hartu zituzten mendean bi suteak[Gutxienez 250 hektarea erre dira Igantziko sutean, eta 200 Igeldokoan, Maite Asensio (Berria.eus, 2015-12-21)]

    sute [Igeldon hainbat etxe hustu behar izan dituzte sutearen ondorioz. Juan Herrero / EFE, Berria.eus-etik ekarria]

     
  • Maite 10:06 pm on 2015/11/26 Permalink | Reply
    Tags: S   

    santujale 

    izond. Jainkojalea. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz.
    [santujalea] : jainkojale (Elhuyar Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es izond. santurrón, -ona, beato, -a, chupacirios
    fr izond. bondieusard, -e, bigot, -e ; grenouille de bénitier
    en ADJ (= )sanctimonious
    port adj santarrão(ona)

    Entzun:

    Eman niri bihurri amarrutsu bat santujale ments baten ordez, nahi duzunean. [Brooklyngo erokeriak, Paul Auster / Oskar Arana (Alberdania, 2006)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    santujale (Gaurko hitza, CC)

     
  • Maite 8:43 pm on 2015/09/01 Permalink | Reply
    Tags: S   

    sanjatu 

    ad. Aldatu.

    Sinonimoak: ad. Ipar.

        [aldatu]: aldatu, mudatu Ipar., kanbiatu Ipar. g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es da/du ad. (Ipar.) cambiar
    fr varier, modifier
    en to change; to modify; to alter; to vary
    port mudar

    Entzun:

    Orain Husseinen estakuruak joanak baitira, politika hori sanjatu dute. [Herriak eta gizonak, Sinadurarik gabe (2003-11-27, 2. orr.)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    sanjatu (Gaurko hitza, CC)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel