Tagged: S Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 10:11 am on 2016/07/08 Permalink | Reply
    Tags: S   

    sarkil 

      iz. (Ipar.) Eskean bizi dena; arlotea. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    sarkil (L, BN ap. Lh; A). “Haragán” A. “Vagabond, va-nu-pieds” Lh.

    Sinonimoak: iz.
    [sarkil] : arlote (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (Ipar.) vagabundo, -a; holgazán, -ana
    fr vagabond m, -e
    en vagabond, tramp
    port vagabundo(a)

    Sarkilaren arrastorik ez zen ageri, ez han ez arkupeetan.

    sarkil (Pixabay, CC0 Public Domain)

     
  • Maite 5:24 pm on 2016/05/17 Permalink | Reply
    Tags: S   

    sor-marka 

    iz. Ardoaren jatorria eta kalitatea kontrolatu eta arautzeko sistema batek bermatzen duen eskualde mugatu bat babesten duen izendapena.  (Euskalterm Hiztegia)

    Sinonimoak: iz.
    [sor-marka]: jatorri-deitura (Euskalterm Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es denominación de origen (DO)
    fr appellation d’origine (- vin delimité de qualité supérieure) (VDQS )
    en certificate of origin; protected designation of origin
    port denominação de origem

    «Etxauzia sor-marka bat izatea nahi dugu, inguruko enpresak laguntzeko eta biltzeko. Haien arteko harremanak sendotu eta tokiko ekonomia sustatzeko», argitu du Kurutxarrik. [Herriarentzako gazteluaAinara Arratibel Gascon (Bizigiro, 2016-05-11 )] (Berria.eus)

    sor-marka (Argazkia: Berria.eus)

     
  • Maite 11:57 am on 2016/03/12 Permalink | Reply
    Tags: S   

    sasikume 

    iz. 1. Lehen, ezkontzaz kanpo sortutako umeari ematen zitzaion izena. 2. (arrt.) Iraintzeko erabiltzen den hitza. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    sasikume (V-arr-oroz-och-gip, G, L; Ast Apol 83, Añ (V), VocCB -> Dv, H), sasiume (T-L). Ref.: A; Lh; Etxba Eib.

    Hijo natural, bastardo. “Hijo natural”, “(hijo) ilegítimo” Añ. “Champi” T-L. Dei egiten deutsazu zuk beste bati sasikume, dongaro jaijo, edo beste onelako lotsatuten daben izen gestoren bategaz. Astar II 103. Sasi-kume edo ume-zurtz antzekoak ez izteko euskeraz yakin bear dabe ume orreek. Belaus LEItz 113. Tristea benetan Etxahuniako etxaldea sasikume orri utzi bearra. Etxde JJ 7. Fortun, Butron Gonzalezen sasikumea. NEtx Antz 7. Seme bi dauz, bata legezkoa, bestea sasikumea. Larrak EG 1958, 256. Jendetzar sasikumeok. Berron Kijote 64. Gero sasikume bat / jakien agertu. Ayesta 23. En DFrec hay 6 ejs. de sasikume.

    Sinonimoak: iz./izond.

        [ezkontzaz kanpo sortutako umea]: bort, izun, sasiko, bastart Ipar./Naf., aizun neol.  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. bastardo, -a, hijo natural (2) iz. (arrt.) [gizonezkoa] hijo de puta, hijoputa; [emakumezkoa] hija de puta, hijaputa
    fr illégitime, bâtard, -e
    en illegitimate child, bastard
    port bastardo(a)

    Badakizu zein izango den zure patua, orain argi daukazu, sasikume hori. [Ugerra eta kedarra, Sonia Gonzalez (Txalaparta, 2003)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    Bihotza zer den, telefonoa gakotu bezalaxe sasikume gezurti bat sentitu nintzen. [Rock'n'roll, Aingeru Epaltza (Elkar, 2000)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    sasikume (Gaurko hitza, CC)

     
  • Inaki Agirre 10:35 pm on 2016/02/24 Permalink | Reply
    Tags: S   

    seilu 

    iz. Posta-eskubideak ordaindu direla egiaztatzen duen paperezko eranskailu txikia.
    Erdi Aroko segurtasunik eza zela eta, garai hartako posta-hartzaileak ordaindu egin behar izaten zuen kartaren zenbatekoa (pisuaren eta distantziaren arabera ezarritakoa); honek posta-banaketa asko eragozten eta zailtzen zuen. 1653an, Renouard Villayer-ek, seiluaren aitzindari izango zenak, ordainketa-sistema antolatu zuen: hartzaileak ordaindu beharrean igorleak ordaintzen zuen, eta ordaindu izanaren agiria ezartzen zen kartan bertan. Hasiera batean, sistemak ez zuen arrakasta handirik izan, baina hobetu eta sinplifikatu egin zen eta egungo seilu-sistema sortu eta mundu osora hedatu zen. Euskal Herrirako eginiko seilu bakarrak karlistek Bigarren Karlistadan jaulkitakoak izan dira; Karlos VII.aren bustua azaltzen da bertan. Lehenengo jaulkipena Baionako litografitegi batean egin zen 1873an; erreal bateko seilu urdina zen. Bigarrena Parisko litografi lantegi batean egin zen 1874an; hori ere erreal batekoa zen, bioleta-kolorekoa. Azkeneko biak, berriz, Tolosako litografitegi batean egin ziren 1875ean; bata, erreal batekoa eta marroixka zen eta, bestea, 50 zentimokoa eta berdea. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Hiztegi Batua

    seilu iz. Heg. ‘zigilua’

    Sinonimoak: iz. Heg.

        [zigilua]: zigilu (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. (Heg.) sello [de correos]
    fr iz. (Heg.) timbre
    en iz. (postage) stamp
    port iz. selo postal

    Batzuek seiluak, txanponak, fosilak edo tximeletak biltzen dituzte; hark, berriz, bere ingurukoen bizien zertzeladak metatzen zituen, taldeko gainerako lagunok nesken ondotik agertzen genuen irrika berean, baita arrakasta handiagoaz ere. [Rock'n'roll, Aingeru Epaltza (Elkar, 2000)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    Italiako seilua zeramaten lehen astean jasotako bi gutunek. [Ordaina zor nizun, Joxemari Urteaga (Elkar, 2001)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    seilu (FlickrCC, expo_filatélica_blues)

     
  • Maite 6:55 pm on 2016/02/21 Permalink | Reply
    Tags: S   

    sunda 

    iz. Usain ezatsegina, kiratsa bezain txarra ez dena(Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    sunda (V-ger-ple-arr-oroz ap. A; Añ (V), Lh (L), Zam Voc), suinda (Añ (V)).

    Hedor, mal olor; olor en gral. “Hedor en las vasijas, etc.” Añ. “Heder, [...] suinda, sunda izan” Ib. “Lizun-sunda, hedor de moho [...]. Izerdi-sunda, mal olor de sudor” A. “Arrañsunda, arrañ usaña” Ag Kr 217n. Uien sundea kendu lei; baina / narruen atsa ez ain arin. Azc PB 362. Alperrak berarizko usaiña euki daroe: alper-sundea. A BeinB 41. [Kale] guztietan sumau neban arrain-sunda edo usaiña. A Txirrist 196. Lixun-sundezko gelatzar illun, / burnizko leio ta atiak. Enb 173. Ardao gozuaren sundea asmau ebeneko. Otx 155. Erriko sukaldeak sunda txarrez betetzen dirala. Zait Sof 191. Sunda guztiak zaldi-txiz-andur egiten yatazak. Larrak EG 1959 (3-6), 230. Odol-usaiña zan [illetxean], eriotz sundea, illurren ta illondoko kirats zakarra. Erkiag BatB 52. Akatsak ditu [gizonen zuzentasunak]; oker-ikusteak, eriste argalak, gogorkeria ta biurri-sundea sarri askotan. Ib. 199. En DFrec hay 3 ejs. de sunda.

    + zunda. (Uso fig.). Ordituta bere aita / diru-sundeagaz. Azc PB 135. Basoetako illuntzen zeru- zundez kutsu. Aurre-Apraiz in Onaind MEOE 773. Jende aundikia, aberats sundezkoa baizik eztu aurkitzen. Alt LB 29. Aizea burruka-sundaz ta oiartzunez bete da. Erkiag BatB 147.

    Sinonimoak: iz. Bizk.

        [kiratsa]: hats, kirats, teku, keru Ipar., kirastasun Ipar., antz Bizk. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (B) hedor, fetidez, mal olor
    fr puanteur
    en stench, reek, smelly
    port  fedor

    Koordenadak

    Almitza hazten den lekuetan bizi gintezke
    Inoren saihetseko burdinen artean sartu eta itotakoei arnasa nola hozten zaien ikasi
    Ibaiko sunda dute begiok eskuok urriko zeru bat bezala aldatzen gara
    Berariaz dagoz aireportuak gugandik hain urrin laino itsuaz haruntzago
    Ibaiko sunda du saminak ere, ibaitu egiten da oroimena zauriak ibaitu
    Eta bakeak urpetu gabeko lurrotan elkar maitatzera egiten dugu
    Alboan zaitudan egiaztatu koordenadak berritu
    Eta atzokoan loak non lotu gintuen idazten dut
    Idazten dizut jakitearren arrotz ez garen lekuan atzerritar garen
    Urondoan pausatu garen orea lotan bezala ala abantean igaro gehiengoz bozkatu galernen peko
    Erbeste ederra dateke zure bihotza urre gorrizko kaserna
    Baina lurmendatu ezinezko talaiak ditu gure maitetasunak
    Baimendu gabeko eremuak ahora ekartzeko gaitzak diren izenak
    Haitzen gandorrak bezalakoak jitoak daramanarentzat
    Orduan libre ez garela aitortzen diogu elkarri
    Zerbait hiltzen zaigula barruan eta bizi ez gintezkeen herriak habitatzen ditugu

    [Lur bat zure minari, Jose Luis Otamendi (Susa poesia, 2001)]

     
  • Maite 8:47 am on 2016/02/03 Permalink | Reply
    Tags: S   

    sufragista 

    HIST. 1. iz. eta izond. XIX. me.an eta XX. m.aren hasieran, Britainia Handian batez ere, emakumeari botoa emateko eskubidea aitortzea eskatzen zuten emakumeei ezarritako izena. 2. izond. Hauei dagokiena. Mugimendu sufragista. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es sufragista
    fr adj partisan(e) du droit de vote pour la femme; mƒ partisan m, -e ƒ du droit de vote pour la femme
    en (defensor del voto femenino en siglo XX) suffragist adj; (der: partidario del voto femenino) suffragist
    port sufragist

    Entzun:

    Emakume Susan BY Anthony (1820-1906) amerikar feminista eta sufragista aipatzen da hemen. [Deabruaren hiztegia, Ambroise Bierce / Xabier Olarra (Ibaizabal, 2001)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    sufragista (Argazkia: Joxe Aranzabalen Twitterretik hartua)

     
  • Maite 12:59 pm on 2016/01/09 Permalink | Reply
    Tags: S   

    sakabanaketa 

    iz. Sakabanatzeko ekintza.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz.

        [dispertsioa]: dispertsio (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es dispersión, diseminación
    fr dispersion, dissémination
    en dispersal, dispersion
    port dispersão

    Entzun:

    Joseba Azkarraga eta Teresa Toda Sareko bozeramaileek agerraldia egin dute Areatzako karpan. Todak esan du manifestazio “oso jendetsua” espero dutela Bilbon. “Etorri ez direnek ere espero dugu hurrengo hilabeteetan presoen eskubideen alde egiteko bat egingo dutela”, esan du, eta gaineratu “alderdi berriekin” ere bilduko direla sakabanaketaren “harri handia mahai gainean jartzeko”, Bilbo eta Baiona, jendetza jasotzeko prest (Berria.eus)

    sakabanaketa (Wikimedia Commons)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel