basaleku. (-kh- L, BN, S ap. Lh ). Lugar desierto. “Lieu sauvage” Lh. v. basamortu. Esaten badizuete beraz: Ara, basalekuan da, ez yoan ara; Ara etxe barrenean da, ez siñetsi. “In deserto” (Mt 24, 26). Ir YKBiz 411. Berrogei egun ta berrogei gauez basa-lekuan egon zan baseiziekin. Ib. 45. Bazter au basa-lekua da ta eguna aurreratua da onezkero. Ib. 209.
Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):
es iz. levadura fr iz. levure en iz. yeast; leavening port iz. fermento, levedura
Testuinguruan
Ez nion ezer esan eta berriz ere burua makurtu eta irina eta berantzagia atera nituen ogia egiteko. [Esnearen kolorea, Nell Leyshon (Irene Aldasoro), Alberdania, 2018]
Toki berean ez dauden bi pertsonaren edo gehiagoren arteko deia, elkar ikusteko eta entzuteko aukera ematen duten gailu elektronikoen bidez egiten dena (eskuarki, telefono adimendunak edo ordenagailuak erabiliz). (Telelanaren oinarrizko lexikoa, Euskaltzaindia)
Sinonimoak: iz.
[bideodei] : bideokonferentzia (Wikipedia)
Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):
Gertakari haiek guztiak lazgarriegiak zitzaizkidalako edo, apur bat apaindu, irribarrea jantzi, eta urre koloreko jertsearekin amari bideodei bat egin nion Skype bitartez. [Julien Vinsonen hegaldia, Patxi Zubizarreta (Alberdania, 2019)]
Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):
es iz. condicionamiento fr iz. conditionnement en iz. conditioning port iz. condicionamento
Testuinguruan
Ez da erraza, jakina, baldintzapen guztiei ihes egitea, baina nahiago den baldintzapena hauta daiteke behintzat. [Hau gizon bat bada, Primo Levi / Mikel Irurtia (Alberdania, 2011)]
1 interj. Ipar. Nahia edo itxaropena adierazten duen partikula. (Indikatibozko aditzekin erabiltzen da, batez ere geroaldian doazen aditzekin). Ik. baldinbaitere; ahal2; agian 2; oxala. Baldinba ez zara hain eroa izango. Baldinba ez nauzu utziko. Adio ene maiteak, baldinba ez betiko! Baldinba etorriko ahal da! Ez, ez baldinba! 2 adb. Ipar. Baldinbere, egiazki. Baldinba, zure arimak hamar ezkutu baino gehiago balio du. (Hiztegi Batua)
adj. Begi-okerra. Bazuen lagun bat betokerra. Betoker ez dena, erdi itsu.(Hiztegi Batua)
Orotariko Euskal Hiztegian
betoker.
1. (V, G-goi; Zam Voc), begi-oker (V-ger-gip-m, AN; Lar, -okher S; Gèze). Ref.: VocZeg 286; A (begi-oker, betoker); Etxba Eib. Bizco. “Bisojo, ezkela, begiokerra” Lar. “Esaten dana sinistera ezkero, Judas ei zan ule gorri begi okerra” Etxba Eib. Cf. A Morf 592 y 604. Cf. Or LEItz 35s. : Homerok leukolene, glaukopis, podas okys, […], esaten badu, guk esan dezaguke besazuri, begiurdiñ, […]; baita ankoker, gerrigogor, besamotz, begioker edo betoker. Bertsolari onek zuan lagun begi oker bat. PArt in Bil 174. Begi okerrak […] ala diyo: –Zanpatuko au “Moko-okerrak”! Ib. 174. Ez; berak etzun iñor il. Egozkue au, alako Hilario Zendoia begi-okerra esaten ziotenak txarotu zun. Or SCruz 95. Kulparik gabe jarri dizkigu / begi-okerrak bertsuak. Tx B I 99. Betoker eztana, erdi-itsu; / alako arrek, gorreria…/ […] / Erostekoan akatsik ez; / Erosi eta, danak urgun. JKort in Onaind MEOE 944. I[ra]kaslea du betoker arrotza; / izketan berritsu, zimurra biotza. P. Etxeberria ib. 972. Eztago geiago errenik! Ez betokerrik! Eskatu gaurtik… “Makilixka” sendagaia. NEtx LBB 198. Ez al dakizu ordean begi-okerra dala? DRA. (Usado gralmente. como pred.).De mirada torva. “Anitz euzkaldun beren elez betoker daude, no pocos vascos miran con desafecto su propia lengua.” Ayerb EEs 1914, 161. Aparra zeriola, begi-oker eta abo-zabal, pizti itsusi bat bezala. ‘Les yeux hagards’ . Or Mi 60. Zapotzar bat izan bai-litz baño jaramon geiagorik egin gabe, betokereta mintzo legorrez esan zion. TAg Uzt 103. Leoiama betokerrak otsoa billatzen du, otsoak, berriz, auntza. “Torva leaena lupum sequitur” . Ibiñ Virgil 35. Bigantxarik onena, betoker, buru zakar, lepa sendo ta kokotz-azpia aztaletaraiño zintzilika daukatena. “Optima torvae forma bovis” . Ib. 95.
2. begi-oker (AN, L, Sal, R ap. A; Lar DVC 181, Arch VocGr, Hb (-kh-)). Tuerto. “Borgne” Arch VocGr . Ez duzu ikusi hemen gizon begi oker bat? Barb Leg 143 (cf. ib. unas lÃneas más arriba bikezko begi batekin, iduri okerra).
Reply