iz. Esku-hartzailea. Bi gizon partzuer direnean nekean eta gozoan, adiskide mamitzen dira. Hori da deabruarekin partzuer izatea. Eta zu, dirudunekin horretan partzuer, zu, zakur handien zakur. Partzuer guztiak elkarretaraturik. 2 (Adizlagun gisa). Tresna bat partzuer erosi. (Hiztegi Batua)
iz. Med. Gaixotasun jakin bat duten pertsonen proportzioa. Europan, elikagaien alergiaren prebalentzia % 1,4-2,4 artean dago, gaur egun, helduetan, eta 0,3-7,5 artean umeetan. (Hiztegi Batua)
Wikipedian:
Epidemiologian, prebalentzia une batean edo aldi batean gaixotasun jakin bat pairatzen edo pairatu duten pertsonen proportzioa da, gehienetan 1.000ko, 100.000 eta 1.000.000 pertsonako definitzen dena. Definizio zabal horretan, gaixotasuna diagnostikatu berri zaien pertsonak nahiz guztiz sendatzeko bidean dauden pertsonak biltzen dira. Horrela, zehatzagoak izan arren, urbetera, 3 urtera eta 5 urterako prebalentzia-tasak definitzen dira.
Puntu eta aldiko prebalentziak ere bereizi ohi dira, gaixo dauden edo gaixo egon direnen proportzioa une jakin batean edo aldi batean zehar jasotzen den.
Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):
Koronabirusaren prebalentziari buruzko ikerketaren lehen emaitzen arabera, Hego Euskal Herriko biztanleen %4,4k garatu dituzte orain artean koronabirusaren aurreko IgG antigorputzak. [Prebalentziari buruzko ikerketaren lehen emaitzak, argia.eus (2020-05-14)]
iz. Lurra edo zorua zulatzeko lanabesa, gutxienez alde bat zorrotza duen burdina batez eta gider batez osatua dena. Pikotx zorrotzez zuloa egiten ari ziren harkaitz baten alboan. Lehen-lehenik pikotxarekin erro azkarrenak aterako dira. (Hiztegi batua)
Orotariko Euskal Hiztegian
pikotx .
pikotx (AN, L, BN, Sal, S, R ap. A; H, Foix ap. Lh; ph- VocBN , H, Foix ap. Lh), pikotxa , pikox , phikots (Gèze) pikotza .
1. (AN, L, BN, Sal, S, R ap. A; H, Foix ap. Lh; ph- VocBN , H, Foix ap. Lh), pikotxa, pikox, phikots (Gèze) “Pic, bêche forte” VocBN. “Pic, pioche à une seule pointe aigue” Gèze. “Pico o piqueta” A. v. pitotxa. Pikotxa bat alzairaturik, […] pikotxa bat agoiorik. HerVal 193. Arnei zaarreko pikotxa bat begi berritu. Ib. 167. Hautsatzue zuen goldeak ezpata egiteko eta pikotxak lantzetako. Dv Ioel 3, 10 ((4, 10) Ol itai, Ker, BiblE igitai). Hamar batek zauzkaten eskuetan phikotxak, aitzurrak, phalak, zuharra errezebitu behar zuen zilhoaren egiteko. Elsb Fram 136. Bere pikotx, puda, haizkora, bi hortzeko, arrastelu, […]. Prop 1897, 126. Aurpegi balzdun miatzarijoi / ator pikotxa lepo-ganian. Laux AB 79. Sendua baintz, etsai-odolez / bustiko eunkek pikotx zorrotxoi. Ib. 80. Asturtar suarrizko amabi pikotx arkitu zituan. JMB ELG 58 (15 irualboko pikotxa, 58 suarri-pikotx). Larre haitzur eta pikotxarekin erro hazkarrenak atherako dire. Dass GAlm 1937, 82. Langileak pikoxekin mendi ederraren zilatzen. Zerb Azk 39. Oraiko jaun erretorak pikotxa eta palaharrarekin itzuli eta jorraturik lur guziak. Zerb Herr 6-8-1959, 4. Pikotxak eta sardak zorrozten ditute. Ibiñ Virgil 75. Aietako lau, pikotx zorrotzez zuloa egiten ari ziran arkaitz bizi baten alboan. Berron Kijote 149. Pala eta pikotxakin kargatzen zan bagoia. MMant 16. Tailu, pikotza edo palekin. Larre ArtzainE 57.
v. tbn. Prop 1902, 151 (pikhotx). Ostolaiz 37.
Doi doia xutik egon zen jenden bizitegia, eta hameka urteko haur baten begiek ikusi zituen pikotx ukaldika erortzen, batzu besten gainerat, sekulakotz uste zituen harri kozkorrak. Ardoy SFran 76.
2. “(AN?), pico de montaña” A.
3. “(G-to), estigma, mella en medio de la oreja; es la más larga” A.
GOLDE-PIKOTX ( (H)). Arado.
Sinonimoak
iz. [pikotx]: borra, pika (Adorez sinonimoen hiztegia)
Beste hizkuntza batzuetan
esiz. pico, piqueta, zapapico
en iz. pick, pick-axe, pickax;
fr iz. pioche
port iz. picareta
Testuinguruan
Pikotx zorrotzez zuloa egiten ari ziren harkaitz baten alboan. (Hiztegi batua)
iz. Hegazti igokaria, atzapar oratzaileak, moko handi sendo kakotua eta kolore biziko lumak dituena, giza ahotsa imitatzeko gai dena (Psittacula sp.). Ik. loro1. Papagai emea. Afrikako papagaia. (Hiztegi Batua)
ad. pausatu, pausa/pausatu, pausatzen || 1da ad. Batez ereIpar. Atseden hartu. Eta zazpigarren egunean pausatu zen. Pausatu behar denean lanari lotzea. Lo egiten dute pausatu gabe, irri egiten dute alegeratu gabe. Fededun hilen arimak bakean pausa daitezela. Ez dut orain artean bilatu non pausa, bidearen luzea ez dakidan luza. 2da ad. Batez ereIpar. Hil. Gaitza hezurretan sartua zuen: 1947an pausatu zen, heriotzak lotsatu gabe. Jainkoa baitan pausatu. 3da ad. Batez ereIpar. Nonbait emeki jarri. Txori bat pausatu zen adar gorenean. Usoa itzuli zen, nehon ez zuelako pausatzeko tokirik atzeman. 4da ad. Batez ereIpar. Hegazkinez eta kidekoez mintzatuz, lur hartu. Handik laster hegazkina pausatu zen Parisko aireportuan. 5du ad. Batez ereIpar. Jarri, ipini. Ganibeta mahai hegian pausatu. Zenbaitek taxi batzuen gainean pausatzen zituzten beren puskak. Ez du non pausa bere burua. Zure bularrean burua pausa dezadan. (Hiztegi Batua)
ad. pasaratu, pasara, pasaratzen. du ad. Heg. Hari eta jostorratzez bilbe moduko bat eginik, saretu den ehuna bete, edo urratu edo zulatu dena josi. Ik. sareztatu. Galtzerdi saretua pasaratu. Zarpa zaharrak hari zaharrez pasaratzen. (Hiztegi Batua)
Orotariko Euskal Hiztegian
pasaratu. (G). “Zurcir” Garate 2. ª Cont RIEV 1933, 101. v. pasaiatu, pasaieztatu. . Hemendik moztu, hortik ebaki, hango urratua pasaratu eta hemen adabakia ipini, ez da Berlangak gogoan zeukan soinekoa ezagutuko duenik. Euskal idazlan guztiak (1988). “>MEIG I 192. Zarpa zaharrak hari zaharrez pasaratzen. Euskal idazlan guztiak (1988). “>MEIG VIII 99.
Sinonimoak:Â ad. Heg.
    [sareztatu]: saretu Ipar., sareztatu Ipar. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)
Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):
es ad. du ad. (Heg.) zurcir, remendar, repasar fr raccommoder, repriser, recoudre en darn, sew up, mend port costurar, coser, cerzir
Galtza zahar hauek pasaratzen ari naiz. (Elhuyar hiztegia)
Reply