Tagged: T Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 4:01 pm on 2009/10/18 Permalink | Reply
    Tags: T   

    txolin 

    izond. 1. Hitzontzia. 2. Kaskarina, txoriburua (bereziki emakumezkoez mintzatuz erabiltzen da). 3. Zeharo mozkortu gabe edan duena eta ondorioz alai-alai dagoena. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian:

    1 txolin (V-ger-ple-m-gip, G-goi-to), txalin (V-m). Ref.: A (txalin, txolin); Iz ArOñ; Etxba Eib; Elexp Berg.

    1. “Hablador, charlatán” A. “Se dice de persona sin sustancia, que habla mal de otros y demasiado” Iz ArOñ. “Habladora. Diruduna, politta eta zeuk nai dozun guztia, baña txoliña” Etxba Eib. “Persona charlatana y casquivana” Elexp Berg. Izildu zaitez, txoliñori, esan zetsan Kaxkurriok. SM Zirik 120.

    “Txoliñe, de voz fina y sonora, o sea, de sonido claro. He oído esta palabra dirigida a niñas de voz clara y algo chillona” Etxabu Ond 118.

    2. (V-m, G). Ref.: A; Gte Erd 287. Frívolo, vano; insustancial. “Ligero de cascos, pelele. Andrazko txoliña, mujer casquivana” A. Berrikeri txepelak, igande-arratsaldeetarako ipuiñak, zizka-mizka txoliñak. TAg GaGo 72. Gogaikarri zitzaion, ordea, ainbesteko itz-jario txoliña. TAg Uzt 41. Ezpai zitzaion atsegarri geiegizko itzjario txoliñik erabiltzea. Ib. 218.

    3. “(V-ger-ple-m), alegrillo a causa del vino, medio borracho” A.

    4. “Txakur txoliña, perro faldero” A.  Berekin darabilki / iru txakur txolin, / aiekin dantzatzen du / ederki txakolin. JanEd I 70.

    5. Sasi-okaran-elorri-lorak, / ipar usaitsu ariña, / arri bustiak, zelai berdea, / edur urtuen txoliña. ‘Chácharas de nieve’. Gand Elorri 62.

    Sinonimoak: (1) hitzontzi, berbaldun, berbontzi, berritsu, kalakari (2) kaskarin, burarin, txoriburu, ergel, babazto (3) alai (edariagatik), txerbel, txoromoro, panporo, zarbel, poz-pozik ipini, berdotz  (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Ellenek ez zion begirik gainetik kentzen Stanen atzean zegoen neskatxa txolin bati: lorez apaindutako lastozko kapela txiki bat zeukan, esne urtsuaren antzeko begi urdinen gainean ezarria.  [Manhattan Transfer, John Dos Passos / Lopez de Arana (Ibaizabal, 1999)] (Ereduzko Prosa Gaur)

     
  • Maite 7:30 am on 2009/10/15 Permalink | Reply
    Tags: T   

    txirrista 

    iz. Gainazal irristakorreko malda duen jolastresna. Burura igotzeko eskailerak ditu eta jaitsiera zuzentzeko alboak altxatuta daude. Gure ilobak txirristan pasatuko luke eguna. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: irristaleku, tobogan, txirristaleku (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Bat-batean bortizki hasi zen jaisten, txirrista batetik bezala, asturaren amildegi zirraragarriaren sakonguneetarantz.  [Manhattan Transfer, John Dos Passos / Lopez de Arana (Ibaizabal, 1999)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    txirrista

    txirrista (FlickrCC)

     

     
  • Maite 9:00 am on 2009/10/06 Permalink | Reply
    Tags: T   

    txirikorda 

    iz. 1. Elkarren artean tartekaturik lotzen den ile-multzoa. 2. Espartinak egiteko erabili ohi den lihozko bilbea. 3. Baratxuri, tipula, etab.ez mintzatuz, bata bestearen ondotik loturik osatzen duten multzoa, korda. Baratxuri-txirikorda. 4. Paper, lore nahiz abarrez egindako koroa edo kordoia, burua inguratu nahiz apaintzeko balio duena. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: (1 ) ile-korda, iletxorta, txorta, ile-motots, iletxirikorda (2) liho-korda (3) girnalda (4) zarta, korda (5) tximurri, korapilo  (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Damaren aurpegia oso zuria zen, ile-adats usu eta beltza zuen, burua inguratzen zion txirikorda hirukoitz batean bildua.  [Azken hitzordua, Sandor Marai / Xabier Olarra (Igela, 2003)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    txirikorda2

    txirikorda (FlickrCC)

     

     
  • Maite 10:39 am on 2009/10/04 Permalink | Reply
    Tags: T   

    tipi-tapa 

    adond. Urrats aski labur eta lasterrez ibiltzearen onomatopeia. 

    Sinonimoak:  tapa-tapa, triki-traka (UZEIren Sinonimoen Hiztegia); tapa-tapa, tiki-taka, taka-taka (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Idazmakinan paper zuria zelaia iruditu eta tipi-tapa oinez, arineketan dabilenaren moduan, urruntzen beti.  [Lagun izoztua, Joseba Sarrionandia (Elkar, 2001)] (Ereduzko Prosa Gaur)

     
    • Patxi 1:47 pm on 2009/10/05 Permalink

      Ez dakit ezinbestean “urrats aski laburra” den. Nik ez dut hala ulertzen: niretzat, “oinez”en baliokidea da, eta ‘pauso txikian’ esateko “ttipi-ttapa” esango nuke (Nafarroako eta Lapurdiko eskualde-aldizkari baten izena, bide batez esateko).

      Aukera aprobetxatuko dut beste ohartxo bat egiteko. Uste dut batzuetan hutsune bat gertatzen zaigula (batez ere gaztetxoei) ibiltzearen inguruko ideia bat adierazteko. Demagun: “Lasterketa zazpi kilometro ziren, baina indarrik gabe gelditu nintzen, eta ______ egin nuen azken kilometroa”. Jakina, batek “ibiltzen” esaten ez badu, gaitz-erdi (kalko gordina). Beste batek “oinez” esango du, eta ez du ez gezurrik ez nabarmenkeriarik esaten… baina edonork erantzun liezaioke ea lehenengo seiak autoan edo bizikletan egin zituen bada… Nik dakidala, esaldi horretan erabili beharreko hitza “pausoan” da.

    • Maite 7:08 pm on 2009/10/05 Permalink

      Kaixo, Patxi!

      Nik ere oinez hitzaren baliokidea zela uste nuen, baina kontsultatutako beste hiztegi batzuek hauxe diote:
      . Tipi-tapa: a paso corto y ligero, paso a paso, a pasitos Iluntzen ari zuela eta, tipi-tapa abiatu zen etxera: como estaba anocheciendo se encaminó a su casa a paso corto y ligero. (Elhuyar)
      . Tipi-tapa (onom.): onomatopeya de la marcha a paso corto y ligero. (3000 hiztegia)

      Harluxeten definizioa azaltzen ez denez, horiekin geratu nintzen. 😉

      Bestalde, oso interesgarria ipini duzun adibidea. Ikasleei erakutsiko diet; izan ere, maiz “ibiltzen” hori erabiltzen dute testuinguru horretan! Esker mila ekarpenengatik. 😉

  • Maite 7:31 am on 2009/09/29 Permalink | Reply
    Tags: T   

    txondor 

    iz. 1. Ikatza egiteko eratzen den kono-formako egurmeta. Egurrak bata bestearen gainean jarriz eta erdian zulo bat utziz egiten da eta ondoren lurrez eta goroldioz estaltzen da. Gero su ematen zaio, eta egurra zeharo erre gabe pixkanaka egosten da; horretarako, suak airea har dezan, alboetan zuloak egiten zaizkio. Hamar egunen buruan ikatza egina dago, ondoren zuloak itxi eta bost egunez pixkanaka txondorra itzali egiten da. 2. Gangaren erpina. • txondor-zulo. 1. Txondorraren erdian eratzen den zuloa. 2. Txondorra egin ohi den lekua. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: (1 ) zendor, egur-meta, txortegur, ikaztobi (2) ganga-erpin, sabai-erpin  (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Piztuta ikusi nahi zuten txondor itzela. [Mutuaren hitzak, Hasier Etxeberria (Susa, 2005)] (Ereduzko Prosa Gaur) 

    ”]txondor

    Irakurri edo ikusi gehiago:

     
  • Maite 10:58 am on 2009/09/26 Permalink | Reply
    Tags: T   

    txanbil 

    iz. 1. Ipurdia eta lepoa estua eta sabela, berriz, zabala dituen buztin errezko ontzia. 2. Ontzi horretan sar daitekeen adinako kantitatea. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: (1 ) suil, pegar, txantxil, lusuil, tina, ferreta, edarra, murko (2) txongil, potiz, potin (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Txanbil bat ireki eta kolore gorriko edari bat isuri zuen Alkimistak mutilaren edalontzian. [Alkimista, Paulo Coelho / Xabier Aranburu (Txalaparta, 2001)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    txanbil

    txanbil (FlickrCC)

     

     
  • Maite 7:23 am on 2009/09/15 Permalink | Reply
    Tags: T   

    tosta 

    iz. ITSAS. Txalupetan istriborretik ababorrera doan ohol horizontal finkoa. Arraunlariak bertan esertzen dira.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Goio ohol bat neurrian zerratzen ari zen tosta berria egiteko, batelaren eserlekuetako bat ustelduta zegoelako. [Lagun izoztua, Joseba Sarrionandia (Elkar, 2001)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    tosta

    tosta (FlickrCC)

     

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel