GAZTELANIAZ |
EUSKARAZ |
---|---|
MADERA de … tener: | -ren ezpalekoa izan, adib.: “Aizkolarien ezpalekoa izan�. |
MADRE, de puta: | l.- primeran!/ primerako./ kristo(re)n. 2.- ederra kontua, adib.: “Ederra kontua, motel, eta orain zer egin genezake?â€? (De puta madre, chavalÃn. y ahora… ¿qué hacemos?)./ hara zer egin duzun. |
MADRE, salido de: | gainezka eginda./ bere one(ta)tik irtenda. |
MAGDALENA, llorar como una: | zurrupitan negarrez./ negar batean, adib.: “Negar batean eman zuen egun osoa�./ negarrari eman. |
MAL, menos: | gaitz erdi, adib.: “Diru guztia lapurtu ez dizutenean, gaitz erdi!�./ eskerrak! |
MAL, mirar: | zeharka begiratu. |
MAL, ni tan: gaitz erdi, adib.: | “Eta gaitz erdi euren buruen kaltetan bakarrik balitz!�. |
MAL, salir: | ustel atera, adib.: “Ustel atera zaizkie asmo polit haiek�./ porrot egin. |
MAL, sentar: | gaizki hartu, adib.: “Gaizki hartu zuen herri hartako klimak eta gaixotu egin zen�. |
MAL, tomárselo a: | txarrean hartu./ txartzat hartu, adib.: “Txartzat hartu zidan esan niona�./ gaizki ulertu. |
MAL, vérselas: | beltzak ikusi./ gorriak ikusi. |
MALAS, a: | gogorrean./ txarrean./ onean ala txarrean./ (hil eta Herio, su ta salda=a sangre y fuego). |
MALAS, a buenas o a: | onez ala txarrez./ onean ala txarrean./ (bide) zuzenetik ez bada, okerretik. |
MALAS, por las buenas o por las: | onean ez bada, txarrean./ zakutik edo zorrotik./ aldez edo moldez./ zuzenetik ez bada, okerretik. |
MALENCARADO: | kopetilun. |
MALO, más malo que: | Infernuko Patxi Txarren, txerren baino txarrago./ ogi gogorra bezain ona izan. |
MALVA, como una: | esnetan egon./ barebare egon. |
MANDA, como Dios: | behar den legez./ behar bezala(koa)./ “Uste osoko mutila da hori�. |
MANDAR, a lo que guste: | zure esanetara. |
MANERA, de alguna: | nola edo hala./ nolahala./ zelan edo halan. |
MANERA, de ninguna: | inola(z) ere ez./ ez eta inola ere./ inondik inora ere ez. |
MANERA, (y) de qué: | nola… ere!, adib.: “Urzaizek gola sartu zuen, nola sartu ere!“. |
MANERA, no podÃa ser de otra: | beharko, adib.: “Eta, beharko, ate ondoan gertatu zenâ€?. |
MANERAS, de buenas: | modu onean./ gizabidez. |
MANERAS, de malas: | modu txarrez. |
MANGO, tener la sartén por el: | hogeita hamaika eskutik eduki./ zartagina giderrak eskuan eduki. |
MANIA, tener o coger: | begitan hartu./ tipoa izan, adib.: “Elkarri tipoa diote�. |
MANICORTO: | esku eutsi./ esku labur(reko)./ esku urriko./ gogolabur./ poltsamurri./ poltsazimur. |
MANIRROTO: | esku ase./ esku gizen./ esku luze./esku zabal(eko)./ kolko zabal. |
MANO, a: | 1..- eskuan./ esku-eskuan./ aukeran (a huevo). 2.- eskuz (garbitu, idatzi…). |
MANO, al alcance de la: | eskura./ eskueran./ esku aldera./ esku-eskuan./ irispidean, adib.: “Ia irispidean daukagun ametsa�. |
MANO, bajo: | sku azpiz./ eskupetik (eskupekoa.…)./ kapapetik. |
MANO, comprar de segunda: | bigarren eskuko(ak erosi)./ eskugainean erosi. |
MANO, echar: | atzeman./ eskua erantsi./ -ri heldu. |
MANO, echar una: | lagundu (al cuello=amildegira lagundu). |
MANO, estar en mi, tu…: | nire (zure…) baitan egon. |
MANO, ganar por la: | eskutik irabazi. |
MANO, mano a: | biok batera./ eskuz esku. |
MANO, meter: | zirri egin./ harrapada egin./ zirrika ibili./ (t)xerak egin./ laztan egin. |
MANO para, tener buena: | zerbaitetan trebe izan./ esku ona izan. |
MANOS de, llegar a: | norbaiten esku artera iritsi. |
MANOS, tener un trabajo entre: | lan bati lotua ibili./ lan bat eskuartean eduki. |
MANSALVA, a: | erruz./ barra-barra./ bonbon (gastatu). |
MANUELA, hacerse una: | kanpaia jo./ fusila garbitu./ idiarena jo. |
MAÑANA, de la noche a la: | goizetik gauera./ bertan behera, adib.: “Bertan behera bukatu zen neska haien arteko adiskidantza�. |
MAÑANA, el dia de: | bihar edo etzi, adib.: “Bihar edo etzi, ezkontzen zaretenean�. |
MAÑANA, entre hoy y: | gaur-biharretan. |
MAQUINA, a toda: | ito aginean./ ito beharrean./ lehertu beharrean./ eginahalean. |
MARAVILLAS, a las mil: | ederto asko./ txit ederki. |
MARCHA, poner en: | abiarazi./ abian jarri. |
MARCHA, sobre la: | arian-arian./ ahala. |
MARES, a: | zurrupitan (ari zen erauntsia), (negarrez). |
MARES, sudando a: | izerdi patsetan. |
MARIMACHO: | marimutil./marimutiko. |
MARRAS, de: | delako…/ zorioneko…, adib.: “Tira, zorioneko Javi hura azkenean ezagutu dutâ€?./ harako hura. |
MARRON, comerse el: | -ri errua egotzi./ -ri errua leporatu./ -ri errua ezarri./ erruduntzat jo, adib.: “Erruduntzat jo naute� (Me he comido el marrón). |
MARTIN, arco de San: | Erromako zubia./ Frantziako zubia./ Jaungoikoaren gerrikoa, zubia./ San Migelen, San Nikolasen zubia./ ostadarra./ ortzadarra. |
MAS, a ver quién puede: | biak ala biak./ elkarren lehian./ nor gehiagoka aritu. |
MAS, cada vez: | beti eta gehiago./ gero(ago) eta gehiago./ gerotik gerorako. |
MAS …, cuanto más…: | zenbat eta …ago. hainbat (orduan) eta …ago, adib: “Zenbat eta gehiago irabazi (irabazten duzun), hainbat/orduan eta gehiago gastatzen duzuâ€?. |
MAS, es: | are gehiago./ areago. |
MAS, item: | are gehiago./ areago. |
MAS, no faltaba: | hobe ez!/ bai noski./ bai horixe./ jakina./ Jainkoak hobe! |
MAS que…!: | leloa(k) halakoa(k)./ leloa(k) alaena(k)./ lelo hori(ek) (=tonto, más que tonto). |
MAS…, qué…: | ederra mutila!/ bai mutil ederra./ hori mutil ederra!/ a ze(r) mutil puska. |
MAS, sin: | besterik gabe./ hori eta horrenbestez (gain)./ honenbestez. |
MAS, una vez: | berriro ere./ berriz. |
MASCADO, darselo: | ahotik sudurrera eman. |
MATUSALEN, más viejo que: | Moisesen denborako. |
MAXIMO, como: | gehien(ez) jota./ gehienez ere./ gehien-gehienez./ gehien dela. |
MAYOR, comprar al: | handika erosi. |
MAYORES, palabras: | ur handiak (ur handitan ibiltzea). |
MAYORMENTE: | gehienetan./ gehienbat. |
MEAPILAS: | ponte igela (ponte=bataio harria)./ argizari jale./ elizara bide handiko. |
MECA, de la Ceca a la: | handik hona./ handikotik hortikora./ andakatik mandakara./ izkimizki ibili./ (a tiro de lapo=bertatik bertara). |
MEDIANTE: | -z./ lagun, adib. “Jainkoa lagun� (Dios mediante). |
MEDIAS, a: | l.- erdibana (egin), adib.: “Erdibana (egingo dugu)?, Erdibana!� (¿A medias? ¡A medias!). 2.- erdizka (egin), (bukatu gabe, txarto egin). |
MEDIAS, quedarse a: | erdibidean geratu, gelditu. |
MEDIDA, ni hecho a : | berebizikoa./ neurri-neurrikoa./ esanda, eginda bezalakoa, langoa. |
MEDIDA que, a: | ahala, adib.: “Egin ahala�. |
MEDIDAS, tomar: | ahalbide(ra)tu. |
MEDIO de, en: | erdi-erdian./ buru-buruan (en todo el bolo)./ bete-betean (asmatuedo). |
MEDIO, quitarse de: | kendu paretik./ kendu enbarazutik./ kendu erditik./ kendu hankapetik. |
MEDIO de, por: | -ren bidez. |
MEDIO, por término: | batez beste (mugagabea da, beraz ezin ‘bataz beste‘ esan, ‘bataz bestea’ izango litzateke)./ bata bestearekin. |
MEDULA, hasta la: | hezurretaraino./ hezur-muinetaraino. |
MEJOR, a lo: | baliteke… t(z)ea!/ onenean (en el mejor de los casos). |
MEJOR que…, serÃa: | hobe + bald. + …t(z)ea, adib.: “Hobe zenuke joateaâ€? (SerÃa mejor que te fueras). |
MEJOR, tanto: | hainbat hobe(to). |
MEJORIA, experimentar una: | bentaja egin, adib.: “Makal zegoen baina azken egunotan bentaja handia egin du�./ hobera egin. |
MEMORIA, de: | buruz./ gogoz. |
MEMORIA, perder la: | burua joan, galdu. |
MENEARSELA: | idiarena jo./ kanpaia jo. |
MENEO, en un: | irri-arra batean, adib.: “Holako irri-arra batean txalupatik uretara jausi zen�. |
MENOR, comprar al por: | apurka erosi. |
MENOR de, el: | den mendren, adib.: “Edozein laguntza, den mendrenik ere, onartuko genuke�./ demendren./ dremenden(ik)). |
MENOR, mal: | 1: gaitz erdi(a), adib.: “Autorik gabe geratu izana gaitz erdi delakoan gaude� (Pensamos que el habernos quedado sin coche ha sido un mal menor). 2: ezinbesteko gaitza. |
MENOS, como no podÃa ser: | beharko, adib.: “Eta, beharko, ate ondoan gertatu zenâ€?. |
MENOS, cuando: | gutxienez./ behinik behin. |
MENOS, echar de: | faltan izan, adib.: “Faltan zaitut� (Te echo de menos)./ norbaiten huts(une)a nabaritu, somatu. |
MENOS, ir de más a: | atzeraka egin, joan. |
MENOS, más o: | gutxi-asko, adib.: “Neska horrek gona gutxi-asko laburrak erabiltzen ditu�. |
MENOS, poco más o: | gutxi-asko./ gutxi gorabehera./ inguruan./ aldera (orduekin, adib.: “Zazpiak aldera�)./ hor nonbait./ nonbait hor, han./ alde-alde (a ojo de buen cubero), adib:: “Alde-alde bota nuen eta asmatu�./ hor(txe)- hor(txe). |
MENOS, por lo: | 1.- behinik behin./ behintzat, adib.: “Egizu hori behintzatâ€?./ gutxienez (zenbakiekin)./ bederen. 2: gaitz erdi./ eskerrak./ tira, behintzat… (oye, por lo menos…). 3.- ni NEU ez (yo por lo menos no). |
MENOS, quien más y quien: | (guztiok) gutxi-asko. |
MENOS, ser lo de: | hutsa izan./ hori eta hutsa, berdin( eko). |
MENUDO…!: | “Haien jan beharra!â€? (Menuda voracidad!)./ a ze(r)…!, adib: “A ze parea!“./ hara zer…!/ lekutako etxea! (¡vaya casa!)./ kristo(re)na./ hori bai…!/ hori da, hori…!/ (a ze) nolako…! |
MENUDO, a: | sarri(tan)./ askotan./ sarri askotan./ txitean-pitean. |
MERECIDO, dar su: | (neure, heure, bere…) betea eman. |
MI, ay de: | ai ene! (aieneka=ai ene esanez). |
MIA, no decir ni esta boca es: | txintik (ere) ez atera. |
MIEDO, estar muerto de: | kaka praketan ibili./ beldurrak airean egon./ beldurrak./ (beldurraren) beldurrez egon. |
MIEL, luna de: | ezti gozozko ilargia./ eztilargia./ ezkonbidaia./ ilargi eztizkoa. |
MIENTRAS: | -t(z)ean, adib.: “jatean�./ (-n) bitartean (adib.: “jan bitartean, jaten ari ziren bitartean�)./ artean. |
MIERDA, irse a la: | 1.- lurra jo, porrot egin, molokot egin (arruinarse). 2.- pikutara joan./ antzarak perratzera joan. |
MIGAJAS, comer las: | mahaipetik jan./ mahaipekoak bildu (llevarse, conformarse con). |
MILAGRO, no… de: | ez…-(enean!, adib.: “Hil ez naizenean!â€? (No me he muerto de milagro). |
MINGA, estar tocándose la: | potrojorran egon (gizonezkoak). |
MINIMO, ni el más: | behatz batenik ere. |
MIO, de padre y muy señor: | kristo(re)n./ berebiziko. |
MIRA que…: | l.- -t(z)ea ere!, adib.: “Parisen topatzea ereâ€?./ “Zer (gertatu) eta Parisen aurkitu (behar)â€?./ “Non eta Parisen aurkitu (behar)â€?. 2.- hi bai…, hi!, adib.: “Hi bai kaikua, hi!â€? (Mira que eres tonto). |
MIRA, estar en el punto de: | (begipuntuaren) xedea izan./ helburua izan./ txuria ukitu. |
MIRAMIENTOS, no andarse con: | kontu motzak izan./ koplarik ez erabili./ zinu barik ibili. |
MISMAS, estar en las: | hola-hola egon./ ez aurrera ez atzera egon, ibili. |
MISMO: | 1.- (gaur) bertan (hoy mismo)./ (orain)txe bertan (ahora mismo). 2.- gizon bera da (es el mismo hombre)./ auto berdina da (el mismo modelo de coche). 3.- ni neu=yo mismo (zu zeu…)./ hauxe (este mismo). |
MISMO, asÃ: | berebat./ orobat, adib.: “Euskara eta orobat euskal historia ikasi behar duguâ€?. |
MISMO, por mÃ, ti…: | neurez, heurez, berez, geurez, zeurez…/ neure kabuz. |
MISMO, preguntarse a uno: | (neure, zeure…) buruari galdetu, adib.: “Neure buruari galdetu nionâ€?./ (ba)nago…-(e)n, adib.: “Banago zergatik emana dioten Xoxoari xoxoaren izenaâ€?. |
MISMO, ser lo: | berdin izan./ hainbat izan./ bost axola. |
MOCHE, a troche y: | zirti-zarta erruz./ esku beteka./ bonbon. |
MOCOS, sonarse los: | zintz egin. |
MODA, a la: | lege berrira. |
MODA, estar de: | modan egon./ (puri- )purian egon./ bitsetan egon (arrakasta izan)./ pil-pilean egon (de rabiosa actualidad)./ sapa izan, adib.: “Kanta horrek sapa du�./ boladan egon. |
MODA, estar pasado de: | modatik joana izan, adib.: “Oinetako horiek modatik joanak dituk, motel!“. |
MODERNA, a la: | lege berrira. |
MODO, de algún: | nola edo hala./ nolahala./ nolabait. |
MODO, de cualquier: | dena dela./ dena den./ hala ere. |
MODO que, de: | beraz./ horrela. |
MODOS, de todos: | nolanahi ere./ dena dela./ dena den./ hala ere. |
MOGOLLON, a: | nahizu-nahizu, adib.: “Nahizu-nahizu bizi diraâ€? (Viven en la abundancia)./ asko eta asko./ nahia, adib.: “Artoa nahia dagoâ€? (Hay maÃz en abundancia)./ ugari./ makina bat./ hamaika./ oparo./ naharo(ki)./ franko(ki)./ barra-barra./ parra-parra./ mukuruka./ sano./ sendo./ erruz./ eurrez./ botaka./ edozenbat./ burrustaka./ parrastaka./ parrastan./ ausarki./ galanki../ galanto./ abastu./ ibaika. |
MOGOLLON de…, qué: | -ren emana!, adib.: “Hau jendearen emana! “, “Hau da sagarraren emana!“. |
MOJADO, ser papel: | paper, ur errea izan./ lastozko sua izan./ agotz salda./ ezerezean gelditu. |
MOLAR: | begia izan, adib.: “Begia dio neska horrek mutil horri�. |
MOLDE, hechos con el mismo: | mailu batez, batek joak. |
MOLINO, llevar el agua a su: | ura (inoren) eherara nahi./ igarara ekarri (K. Izagirre). |
MOMENTO, al: | behingoan./ berehala. |
MOMENTO, coger en un mal: | aldi txarrean hartu. |
MOMENTO, en un: | behingo batean./ jesu(s) batean./ une batez./ apur batean./ aitaren egin orduko. |
MOMENTO, por el: | behingo(a)z (beste bi adiera dauzka: “betiko� eta “batera�)./ aldi, puska baterako. |
MONA, dormir la: | azeria larrutu./ katua kendu./ astelehena pasa. |
MONJA, meterse: | serora sartu./ moja sartu. |
MONO, el último: | azken mamu gorria. |
MONTA, de poca: | gorabehera gutxiko. |
MONTAR a…: | -z ibili (bizikletaz, zaldiz…), baina mugatua denean inesiboa erabili behar da, adib.: “Plymoutherako itsasontzian joan”. |
MONTE, echarse al: | menditartu./ mendira jo. |
MONTON, del: | hala-holako(a izan). |
MONA, pillar una: | ezpaina berotu./ katua eraman./ amuarraina, atuna, eperra, mokoilua, otso beltza, perretxikoa, zepelina harrapatu./ (Bilboko Barrenkaletik) bakailaoa ekarri./ atxurra izan./ mizpira ederra, pottoka bat bildu |
MORADAS, pasarlas: | zinak eta minak pairatu./ beltzak eta txuriak ikusi./ gorriak ikusi. |
MORADO, ponerse: | bapo berdindu./ ase eta bete egin. |
MORRAZO, darse un buen: | talo(z) hartu. |
MORRO, tener (mucho): | kopeta (handia) izan./ azal lodia eduki./ “Txo, hik duk bekokia!�, “Azal lodikoa, gogorrekoa zara gero!�. |
MORROS, caerse de: | musuz, muturrez aurrera erori. |
MORROS, estar de: | mutur egon, gelditu./ zaputza hartu, harrapatu./ zaputze(t)an egon (bereziki haurrak)./ mokoka, murku egon. |
MORROS, ponerse de: | bekoskoa jarri./ belizuri egin. |
MOSCAS, estar cazando: | denbora ontzen oihuari begira eman, pasa./ esku bateko behatzak banatzen egon./ kukusoak hiltzen ari./ zeruko izarrak kontatzen ari./ eulikeriatan egon./ denbora gitarra jotzen eta dendeletean pasa. |
MOSCAS, por si las: | zer gerta ere, adib.: “Hik ere hobe duk hemen geratu, zer gerta ere� (hori ez da ‘pase lo que pase’=gerta ahala gerta)./ badaezpada (ere). |
MOSQUEARSE: | zaputza hartu, harrapatu./ zaputze(t)an egon (bereziki umeak)./ urak eta suak hartu. |
MU, no decir ni: | txi(n)tik (ere) ez esan, atera./ murtik, txistik, inkik ez esan. |
MUCHO, como: | goitik jota./ gehienez ere./ gehien dela. |
MUCHO, con: | gehiegiz./ larregiz./ sobera./ alde handiz. |
MUCHO…, después de: | … eta…, adib.: “Ibili eta ibili� (Después de mucho andar), |
MUCHO, ni con: | ezta hurrik eman ere./ hurretan ere (ez). |
MUERAS, asà te: | hilko al haiz!/ hil ai ledi (ojalá se muera)./ lepahezurra haustea opa. |
MUERDE, si es un perro te: | berton daukazu./ alde-aldean daukazu. |
MUERTA, mosquita: | azpi zapo./ saguhartzaile. |
MUERTE, entre la vida y la: | hil-bizian./ hil(tzeko) zorian./ hiltzear./ hats-bizi, adib.: “Hats-bizi atera dute neska uretatik, baina laster hil da�. |
MUERTE, lucha(r) a: | hilkarrean aritu (gladiadoreak legez). |
MUERTE, pena de: | heriotz zigorra./ biziaren zigorra, pena. |
MUERTO, cargar el: | ardiak, ahuntzak egotzi. |
MUERTO, estar medio: | hurran izan./ hilzorian egon. |
MUERTO, qué… ni qué niño: | zer… eta zer… -oste, adib.: “Zer behi eta zer behiosteâ€? (Qué vaca ni qué ocho cuartos)./ zer… eta zer… -ondo(ko), adib.: “Zer jai eta zer jaiondokoâ€?. |
MUERTOS, aburrir hasta a los: | “Isil hadi, zakurrak nazkatu baino lehen�. |
MUERTOS, levantar a los: | itsuak argitu, adib.: “Itsuak argitzeko modukoa omen da hango wodka� (Ese wodka resucitaria a los muertos). |
MUNDO, comerse el: | beheak eta goiak tragatu, adib.: “Alkate hautatu zutenean beheak eta goiak tragatu behar zituela zirudienâ€? (Cuando salió de alcalde parecÃa que se iba a comer el mundo). |
MUNDO, como su madre le trajo al: | larrugorritan./ narrugorritan./ amak eginda bezala./ bilutsik. |
MUNDO, dejar este: | arimak egin (dio)./ arima eman./ arima hortzetan eduki./ mundutik hil. |
MUNDO, desde que el mundo es: | betidanik./ Jainkoak dakienetik. |
MUNDO, querer más que a nada en este: | zoroen bihotz eroaz maite izan. |
MUNDO, todo el: | bazterrak, adib.: “Bazterrak nahasten” (Liando a todo Dios)./ “Bazterrak engainatzen (Engañando a la peña). |
MUNDO, venir al: | argia ikusi./ mundura jaio. |
MURRIA, estar de: | muxak hartu./ muxatan egon./ putzak eduki. |
MUSARAÑAS, estar pensando en las: | zersuman jarri, adib.: “Zer-suman jarri nintzen�./ izarrei begira, beha egon./ zeruko izarrak kontatzen egon./ bere baitara bildu. |
M esamoldeak
L esamoldeak
GAZTELANIAZ |
EUSKARAZ |
|
---|---|---|
LABIA, tener mucha: | etorri handikoa izan, adib.: “Horrek du etorria�./ hitz eta bits dario. |
|
LABOR, dia de: | lanegun./ astegun (buruzuri). |
|
LADO de, al: | inoren aldean, adib.: “Zure aldean gaztea naiz� (konparatuz). |
|
LADO, cada uno por su: | nor bere alde(tik). | |
LADO, dejar a un: | bazter (batean) utzi./ bereiz utzi. |
|
LADO, dejar de: | bazterrean, bazterrera utzi. |
|
LADO, de lado a: | alderik (alderik, aldez, alderen) alde. |
|
LADO, hacerse a un: | albora egin, adib.: “Albora egizu, mesedez, gurdia pasa arte�./ bide(a) eman, egin./ bide!!! (dejen paso!). |
|
LADO, mirar para otro: |
|
|
LADO, por otro: | bestetik (alde batetik…, bestetik…)./ bestaldetik. |
|
LAGRIMAS, un mar de: | upa bete negar (eginda). |
|
LAMECULOS: | koipejario. | |
LAPO, estar a tiro de: | bertatik bertara egon. |
|
LARGA, a la: | luzean./ luzerago. | |
LARGO!: | hanka (hemendik)!/ alde (hemendik)!/ utikan! |
|
LARGO, ir para: | luze jo, adib.: “Luze joko du honek� (Esto va para largo)./ luzetsi (creer que va para largo). |
|
LARGO que era, todo lo: | luze-luze (etzanda)./ zerraldo (erori). |
|
LATA, como sardinas en: | arrautza bezala beterik./ mukurreraino./ gainezka./ lepo, adib.: “Arenalean ezarritako karpa (jendez) lepo zegoen Exkixuk noiz joko zain�. |
|
LATA, dar la: | kaparrada eman (ez izan kaparra!)./ leporaino bete./ alamena eman. |
|
LATERAL, viento: | haize albo. | |
LECHE, a toda: | ziztu bizian./ laster batean, adib.: “Laster batean egin� (Hacerlo a toda leche)./ zalu batean. |
|
LECHERA, el cuento de la: | balizko errotak irinik ez./ balizko olak burdinik ez. |
|
LECHES, cagando: | lehenbailehen./ ziztu bizian./ atoan./ Jesu(s), amen esan orduko (batean). |
|
LEJOS, sin ir más: | urruti gabe./ adibidez./ kasu./ esate (bate)rako./ besteak beste. |
|
LENGUA, darle a la: | mingaina dantzatu, astindu. |
|
LENGUA, quitar de la punta de la: | ahotik kendu./ mihi (punta)tik kendu, atera. |
|
LENGUA, sin pelos en la: | ahoan legarrik gabe, adib.: “Hori da ahoan legarrik gabe egia esatea�./ ahoan batere bilorik ez izan. |
|
LETRA, al pie de la: | hitzez hitz./ orpotik jarraitu./ inoren esanak zehatz bete. |
|
LIBRE, ser: | nor bere buruaren jabe izan./ aske izan. |
|
LIBRES, a ratos: | tarteka-marteka./ harruzka (egin). |
|
LICITO, ser: | zilegi izan./ sori izan. | |
LIEBRE, dar gato por: | Aginagako izenez Frantziatik ekarri (txitxardinak edo angulak, jakina)./ zahiaz irina egin./ ziria sartu./ iruzur egin. |
|
LIEBRE, donde menos se espera salta la: | zokotik argi. | |
LIGERA, a la: | zirriki-marraka (ibili)./ zirri eta marra (egin). |
|
LIJA, mas basto que la: | erratza baino latzago(ko). |
|
LIMA, comer como una: | tigreek bezala jan (comer como cerdos)./ errotarriak bezala jan./ hezeak eta iharrak jan./ idia adarrak eta guzti jan, adib.: “Idia adarrak eta guzti jateko kapaza, modukoa duk hori�./ sits eta bits jan (sin dejar rastro)./ entrama ederra izan. |
|
LIMONA(da), ni chicha ni: | ez ardi eta ez axuri./ ez bere ez besteren./ ez hauts ez errauts./ ez pika ez bele./ ez ur ez ardo./ ez ur ez gatz./ ez zerurako, ez lurrerako (infernurako)./ epela./ ez herdu eta ez merdu. |
|
LIMPIAS, tener las manos: | atzaparrak garbi eduki. |
|
LIMPIO, no sacar nada en: | oihal garbirik ez atera (↔) fandangoa atera. |
|
LINCE, tener ojos de: | begi zoliak izan. | |
LIO, estar hecho un: | nahasita ibili, egon. duda-mudatan egon./ | |
LIRON, dormir como un: | lozorroan egon. | |
LISTILLO, ser un: | ahateari, sardinari igerian erakutsi (nahian ibili). |
|
LISTO, no ser muy: | oso betea ez izan. | |
LISTOS, estamos: | jai dugu./ ondo jaioak egon, adib.: “Itsua badabil itsumutil, ondo jaioak gaude�./ galduak gara./ gureak egin du. |
|
LLAMAN, meterse donde no te: | inoren platerean, praketan sartu. |
|
LLAVE, cerrar con: | ateari giltza eman. | |
LLEGADO, hasta aquà hemos: | hau akabu(ko)a da./ aski, nahikoa da./ kito dana. |
|
LLENAS, a…: | (aho) betean./ (esku) beteka. | |
LLENAS, a manos: | v | |
LLENO, de: | bete-betean, adib.: “Betebetean asmatu duzu, diozu (-le- has acertado de lleno)./ buru-buruan (en medio de la cabeza). |
|
LLENO de, estar: | -(e)z josi(t)a egon. | |
LLORAR, echarse a: | negarrari eman | |
LLORIQUEANDO, andar: | hileta jotzen jardun. |
|
LLOVER, mucho tiene que: | urak bide (handia) egin, adib.: “Urak bide egingo du�. |
|
LOBO, una noche negra como la boca del: | ardi beltza bilatzeko gaua. | |
LOCAMENTE, amar: | begi-hezurra bezain maite izan (como la trucha al trucho). |
|
LOCAS, a tontas y a: | itsumustuan./ erotean-perotean./ firin-faran./ zoromoro. |
|
LORO, el chocolate del: | euli, txori kaka. | |
LORO, estar al: | -(r)en zain egon./ -(r)en zantzuan egon./ kontuz ibili./ tentuz ibili./ zoli egon./ zazpi belarriz egon./ adi-adi egon./ erne egon, ibili./ argi ibili./ inor begiratu (zaindu)./ argi ibili. |
|
LORO, no estar al: | hartara ez egon. | |
LUCES, de pocas: | argi laburreko./entendimentu lotutako. | |
LUEGO, dejando las cosas para: | geroko gerotan ibili./ gerotik gerora ibili./ luzamendutan ibili. |
|
LUGAR, dejar en mal: | lotsagarri utzi./ leku ederrean utzi. |
|
LUGAR de, en: | l.- aditzekin: beharrean, adib.: “Hau egin beharrean, bestea egingo dut�./ barik./ Ordez./ -t(z)eko partez. 2.- -(r)en ordez./ -(r)en partez, adib.: “Bi liburu egingo ditugu, bakarraren partez�. |
|
LUNA, estar en la: | izarrei begira egon./ zersuman jarri(ta egon)./ zeruko izarrak kontatzen ari izan. |
|
LUZ de…, a la: | -(r)en zuritan, adib.: “Ilargi-zuritanâ€?, “zure begien zuritanâ€?, “azken gertakarion zuritan zera esan dezakegu, torturak egon direlaâ€?. |
|
LUZ de, estar a años: | lekutan egon, adib.: “Haiengandik lekutan gaude oraindikâ€? (TodavÃa estamos a años luz de ellos)./ lekutara, lekutatik, lekutako…/ lorgaitza izan./ urrun izan. |
J esamoldeak
GAZTELANIAZ |
EUSKARAZ |
---|---|
JA, JA, JA!: | kar-kar! (onomatopeia). |
JAMAS, nunca: | menderen mendetan, sekula bizian, guztian, santan (ez)./ (santa) sekula./ behin ere ez, adib.: “Holakorik behin ere ez dut ikusi�. |
JOB, tener más paciencia que el santo: | golko handikoa izan./ egoarri handia izan. |
JODAS, no: | bai zera!/ bai, eta zera ere…/ ez zitekek/n izan./ sekula halakorik, txantxetan, ala? |
JODER: | pikutara joan, adib.: “Doazela pikutara� (Que se jodan)./ hor konpon (Mariantton)./ hik lan eta nik jai./ bost axola niri./ izorrai (izorra hadi)./ izorra dadila. |
JODER con…: | hara!, adib.: “Hara, Markesaren alaba!â€? (Joder con la niña). |
JODERLA (cagarla): | inorenak egin du, adib.: “Gureak egin du� (La jodimos, Pepe), “Ia-ia bereak egin du� (Casi la jode). |
JUDAS, de la piel de: | Judasen endako./ Satanasen larruko. |
JUEGO, dar (mucho): | jokoa eman. |
JUEGO, fuera de: | jokoz kanpo. |
JUEGO, las reglas del: | plazako neurriak. |
JUGANDO, estar: | jolasean ibili./ olgetan. |
JUICIO, estar en su sano: | bere onean egon./ senean egon. |
JUICIO, muela del: | adin hagin. |
JUICIO, poner en tela de: | kolokan jarri. |
JUNTAS, pagarlas todas: | larrutik ordaindu, pagatu. |
JUNTILLAS, creer a pies: | bete-betean egon, sinestu./ uste osoan egon./ erabat sinestuta egon horretaz. |
JUSTO…: | -t(z)erakoan, adib.: 1.- “Etxetik irteterakoanâ€? (Justo justo antes de salir de casa). 2.- zortzi- zortzietan./ doi-doi. 3.- bete-betean harrapatu, asmatu (de lleno). 4.- ozta-ozta, adib.: “Ozta-ozta atera ziren bizirikâ€?./ doi-doi (a duras penas). |
Gaurko hitza
- barra-barra 2022(e)ko irailak 13
- txatxar 2022(e)ko irailak 12
- freskura 2022(e)ko irailak 11
- landur 2022(e)ko irailak 8
- mokofier, moko-fier 2022(e)ko irailak 5
- moko-mokoan 2022(e)ko irailak 2
- aldabera 2022(e)ko irailak 1
euskaljakintza 9
Bilatu euskaljakintzan
Azken tuitak
Follow @euskaljakintza on Twitter
Artxiboak
Etiketak
aholkuak
Arauak
arazoa
arazoak
ariketak
atsotitzak
aurrerapenak
bidaiak
dirua
ebpn
EGA
ekologia
ekonomia
elkarrizketa
elkarrizketak
euskaljakintza
euskara
gaixotasunak
gizartea
gure ekoizpenak
hautaproba
hautaprobak
hitz-jokoak
hitzaro
idazlana
internet
irakurgaiak
irakurlearen_txokoa
jakintza
kirola
komikiak
kontsumismoa
krisia
literatura
medikuntza
musika
osasuna
proiektuak
sariak
solasean
tabakoa
teknologia
urtebetetzeak
zientzia
zorionak
Iruzkin berriak