GAZTELANIAZ |
EUSKARAZ |
|
|---|---|---|
| D, el dÃa: | E eguna. | |
| DA que…, no sé qué me: | zainak jo. | |
| DABA, se acabó lo que se: | gureak egin du./ agur gure ametsak./ kito gure asmoak! |
|
| DADO a, estar: | -(e)ra jarria egon, adib.: “Edarira jarriak daudenak�. |
|
| DADO, venir: | berez etorri, adib.: “Gauza berez datorkigu”. |
|
| DAMAS, jugar a las: | dama-jokoan aritu. | |
| DAMOCLES, estar bajo la espada de: | hari batean, batetik egon./ hari-harian, haritik egon. |
|
| DANDO, a Dios rogando y con el mazo: | “(Jainkoari) arren baina, eta Txerren”. | |
| DAÑO, hacer: | min eman, adib.: “Min eman didak, astapotro horrek!� (Me has hecho daño, bruto!)./ min hartu, adib.: “Min hartu du Alkizak jokaldi horretan�. (Alkiza se ha hecho daño en esa jugada). |
|
| DAR (en la nariz) que…: | zainak jo, adib: “Zainak jo dit ez dela etorriko�. |
|
| DARSE a: | -(a)ri eman, adib.: “Ihesari eman� (Darse a la fuga), “Edanari eman� (Darse a la bebida). |
|
| DARSELAS de: | -(r)en planta egin, adib.: “Jakintsuaren planta egin zuen�./ itxurak, irudipenak egin. |
|
| DEBE, decir lo que no (se): | ez esatekoak esan. |
|
| DEBIDO, como es: | behar den legez./ behar bezala. |
|
| DECAIGA, que no: | eutsi goiari!/ ez etsi! | |
| DECIR, no hay nada más que: | ez dago zer esanik. |
|
| DECIR (que), quiero: | esan nahi baita./ hau da./ alegia./ hots. |
|
| DECIR(LO), eso es fácil de: | esatea merkea da. |
|
| DEDO, no chuparse el: | atzo goizekoa ez izan, adib.: “Zer uste duzu, atzo goizekoa naizela, ala?�, “Ni ez nauk atzo goizekoa, gero�./ hortzak berdinduta eduki. |
|
| DEDOS, como para chuparse los: | gozogozoa./ bizarra koipetzeko modukoa./ musuak eztitzeko. |
|
| DEFECTO, por exceso o por: | “Larregiz ez bada, gutxiegiz”. |
|
| DEFINITIVA, en: | funtsean. | |
| DEJADO, ser un: | zabartu, adib.: “Ez hadi zabar!� (No te abandones!). |
|
| DELANTERA, tomar la: | aurrea hartu./ gaina hartu (garaitu). |
|
| DELGADO, estar muy: | hezur huts egon./ hezur eta larru./ hezur eta azal egon, egin, gelditu. |
|
| DELIRANDO, estar: | burutik galduta ibili. | |
| DELIRIO, querer hasta el: | zoroen bihotz eroaz maite izan. |
|
| DEMAS, por lo: | gainerakoan, adib.: “Gainerakoan esan daiteke ondo dagoela�. |
|
| DERECHO, andar: | arrastoan sartu./ zuzen ibili./ zintzo, jator izan, portatu./ orratza baino zuzenago ibili (andar más derecho que una vela). |
|
| DERECHO, hecho y: | bene-benetakoa, adib.: “Gizon-gizona da� (Es un hombre hecho y derecho)./ oso-osoa. |
|
| DERRIBO, acoso y: | jo ta (bertan) bota (dabilkit, arte). |
|
| DESAFIO, lanzar un: | erronka jo, bota, egin. |
|
| DESAGRADECIDO, ser un: | esker beltzeko, txarreko izan. |
|
| DESBRAVAR, sin: | bazterrolak kendu gabe(ko). |
|
| DESCANSO, sin: | jai gabe./ etengabe./ jai eta aste. |
|
| DESCARAO que sÃ!: | bai horixe!/ jakina!/ bat etorri …(r)ekin!/ iritzi berekoa izan./ ados egon. |
|
| DESCOJONARSE: | barreari eman./ barrez leher gaizto egin./ barrez lehertu./ barrez ito./ irri-karkaraz. |
|
| DESCOSIDO, beber como: | upela betean edan./ ihiak bezala edan. |
|
| DESCUBIERTO, al: | agerian./ begi-bistan. | |
| DESCUIDE usted: | zaude ardura barik./ utzi neure kontu. |
|
| DESEANDO, estar: | irrika bizian egon, adib.: “Etxera iristeko irrika bizian zaude�./ irrik(it)an egon./ aiherrak egon, adib.: “Mendira joateko aiherrak nago�. |
|
| DESGRACIA, caer en: | DESGRACIA, caer en: | |
| DESGRACIADO, ser: | adur txarrekoa izan. | |
| DESIERTO, clamar en el: | basamortuan oihuz egon. |
|
| DESMORALIZADO, estar: | lur jota egon, ibili. |
|
| DESOBEDECER: | esanetik irten./ esandakorik ez egin. |
|
| DESPELOTARSE: | larrugorritan jarri./ biluztu./ erantzi. |
|
| DESPEREZARSE: | nagiak, tiragaleak atera, bota./ sagai-sagai egon. |
|
| DESTAJO, trabajar a: | somara lan egin. | |
| DESTEMPLADAS, echar con cajas: | ordu gaiztoan bota./ aurretik bidali. |
|
| DETALLE, con todo lujo de: | zehazki./ zehatz-mehatz. |
|
| DETALLE, sin perder: | begi-belarri./ buru-belarri egon, aditu./ adi-adi. |
|
| DETRAS, por: | atzetik hara (hitz egin, edo). |
|
| DEUDA, cancelar una: | zorra kitatu./ bahia atara (bahitura). |
|
| DEUDA, estar en: | inorekin zorretan egon. | |
| DIA, al: | egunean (egon). | |
| DIA, a plena luz del: | egun argiz. | |
| DIA, en pleno: | egun handiz. | |
| DIA, estar al: | ordua mundu bizi./ jakitun egon./ munduaren berri izan. |
|
| DIA, flor de un: | neguko lorea. | |
| DIA, vivir al: | aldian aldiko bizi./ ordua mundu bizi. |
|
| DIABLO, como alma que lleva el: | herio suhar(rean). |
|
| DIABLO, pobre: | eskekoaren hurrengoa. | |
| DIABLOS, llevar(le) los: | deabruak eraman. |
|
| DIABLOS, por mil: | mila deabru!/ arraiopola! |
|
| DIARIO, dÃa de: | astegun (buruzuri)./ astegun gorri(an). |
|
| DIAS, no dar ni los buenos: | haize hotzaren berokia eman. |
|
| DIAS, tener: | aldiak izan (onak edo txarrak). |
|
| DICTADO de, al: | inoren manutik./ inoren esanetara. |
|
| DIENTES, castañetear los: | hortzaginak karraskatu./ haginak lauskitu. |
|
| DIENTES, con uñas y: | hortzez eta motzez (defendatu). |
|
| DIENTES, enseñar los: | haginak, hortzak erakutsi. |
|
| DIENTES, murmurar entre: | hortzartean jardun. |
|
| DIFICIL, hacerse: | aldats egin, adib.: “Sailburuei ere aldats agiten zaie sinistea bertsio ofiziala�. |
|
| DIFICULTAD, con cierta: | tikili-takala, tirripi-tarrapa ibili. |
|
| DIGAN, digan lo que: | esanak esan. | |
| DIGAS, y tú que lo: | hori esazu! | |
| DIGNO de, ser: | duin, gai izan, bihurtu, egin, bilakatu. |
|
| DILACION, sin: | luze gabe./ luzatu barik. | |
| DIOS, a la buena de: | huts ala bete. | |
| DIOS, bendito de: | jainkoaren semea (alaba). |
|
| DIOS, como hay: | jainkoaren egia!, adib.: “Jainkoaren egia da hori�. |
|
| DIOS, con: | jainkoa lagun! | |
| DIOS, decir las de: | kristo(re)nak esan./ bereak eta bost (eta bi) esan./ inon direnak (eta ez direnak) esan. |
|
| DIOS, en el nombre de: | jainkoaren izenean./ jainkoarren! |
|
| DIOS, gracias a: | zorionez./ hala beharrez./ gaitzerdi! |
|
| DIOS, por el amor de: | arren./ otoi./ jainkoarren./ jainkoaren izenean. |
|
| DIOS, sabe: | jainkoak daki./ batek daki./ auskalo. |
|
| DIOS, vivir como: | esne mamitan, bitsetan bizi./ esnetan bizi. |
|
| DIRA, el tiempo lo: | urak egingo du bide. | |
| DIRE, lo: | esango dut, bada!, adib.: “Amor- ti-gua-zi-o-a, jesus!, esango dut!�. |
|
| DISCORDIA, sembrar la: | sua piztu./ bazterrak nahastu./ sasiak sutu. |
|
| DISIMULO, con: | bestela baitakoan./ ezarian-ezarian. |
|
| DISPARATE, decir o hacer: | ez esatekoak esan./ ez egiteko bat egin. |
|
| DISPOSICION, a su completa: | zure esanetara. |
|
| DISPOSICION de…, a: | inoren eskuko egon./ inoren esanetara egon. |
|
| DOBLADA, meter(se)la: | ziria, zipotza sartu./ iruzur egin./ adarra, arpa, txalaparta jo./ ederra sakatu, sartu. |
|
| DOLOR, ser (más malo que) un: | Ifernuko Patxi Txarren baino txarrago izan./ ogi gogorra bezain ona izan. |
|
| DONDE, mira por: | hara non./ nondik nora, adib.: “Nondik nora, urteak eta urteak elkar ikusi barik eta hara non aurkitzen garen!�. |
|
| DORMIR(se) un miembro: | inurritu./ hilduratu./ sorgortu./ sortu./ zurmindu./ lo hartu, adib.: “Hankak lo hartu dit�. |
|
| DOS, dos contra: | bi biren kontra./ bibitara, adib.: “Pilota partidua bi-bitara jokatuko dute�. |
|
| DRIBLAR: | izkin(a) egin. | |
| DUDAS, aclarar las: | zalantzak zuritu, argitu. |
|
| DUDAS de…, estar en: | joan, ez joan (dudando si ir o no): egin, ez egin (hacerlo o no)./ egingo, ez egingo egon./ duda-mudaran egon, ibili./ zalantza(ta)n egon./ kolokan egon./ aiko-maiko egon. |
|
| DUDAS, mar de: | dudetako (zalantza) mataza./ aiko-maiko ibili./ dudamudatan ibili. |
|
| DUDAS, mar de: | dudetako (zalantza) mataza./ aiko-maiko ibili./ dudamudatan ibili. |
|
| DUDAS, sin lugar a: | argi eta garbi./ duda (izpi)rik gabe. |
|
| DUELO, retar a un: | erronka jo, egin, bota. | |
| DURO, lo que faltaba pal: | horixe behar genuen!/ horixe besterik ez genuen falta! |
|
| DURO que, mas: | suharri guztiak baino gogorrago. |
|
| DURO, sin un (puto): | sosik gabe egon./ Simon egon. |
D esamoldeak
C esamoldeak
GAZTELANIAZ |
EUSKARAZ |
|---|---|
| CABAL. justo y: | egin-egina./ bete-betea. |
| CABER (en mÃ, tÃ…): | azalean kabitu ezinik egon, ibili, adib.: “Ezin zen azalean kabitu karrera irabazi zuelakoâ€?./ harroharro egon. |
| CABEZA, agachar la: | belarriak apaldu./ (inori) burua makurtu. |
| CABEZA, comerse la: | burua urratu. |
| CABEZA, de pies a: | burutik behatzera./ bete-betea./ peto-petoa, adib.: “Gizon bete-betea, gizon-gizona da hori, benetakoa�. |
| CABEZA, irse la: | burua jo. |
| CABEZA, no tener ni pies ni: | ez hanka ez buru./ ez bururik ez buztanik. |
| CABEZA, sentar la: | buruz jantzi, adib.: “Mutil hori buruz jantzi da� (Ese chico se ha formalizado)./ buruz jantzia izan (ser formal). |
| CABEZADAS, dar: | lokaikuak egin. |
| CABEZON, ponerse: | teman hasi, sartu. |
| CABO, al fin y al: | azken finean./ azken batean./ azken buruan./ dena dela./ dena den./ ibilian-ibilian, adib: “Ibilianibilian etxera itzuli zen azkenean�./ gero eta gero ere. |
| CABOS, atar: | harimutur guztiak lotu. |
| CABRA, estar como una: | burutik (eginda) egon./ burua pitzatuta eduki./ burutik sano ez egon./ zoro garbia izan. |
| CABREARSE: | urak eta suak hartu. |
| CAER, dejarse: | burua agertu./ buruz agertu. |
| CAER (la tarde), al: | (arrats) apalean. |
| CAGADO, estar: | kaka praketan ibili./ beldurrak airean egon./ beldurrak, beldurrez, beldurraren beldurrez egon. |
| CAGALERA, el último putxi: | azkena ipur ximela, tximeleta. |
| CAGARLA: | nireak, zureak… egin du./ hanka sartu (cagada=hanka- sartze). |
| CAIDA, ir de capa: | maldan behera ibili./ gainbehera ibili, etorri./ onenak eman(da egon)./ handienaz aurrera joan. |
| CAIGA, caiga quien: | leher edo zapan./ kosta ahala kosta. |
| CAIN, pasar las de: | zinak eta minak pairatu. |
| CAJA, partirse la: | barrez leher gaizto egin, adib.: “Barrez leher gaizto egin genuen haren esaldiekin�./ barrez lehertu./ barreari eman./ negarrari eman (llorar). |
| CALABAZAS, dar: | azak, ezetza eman. |
| CALADO, estar (completamente): | (blai)- blai eginda egon./ amuarrain eginda egon./ txipa, ezkailu bat bezala busti. |
| CALAMBRE a la pierna, darle un: | karranpak hartu dio zangoa. |
| CALIENTA, al sol que más: | eguzkia nora, zapiak hara./ haizeak nora, zapiak hara./ inoren soinuan dantza egin. |
| CALLANDO, ala chita: | arian ezarian. |
| CALLE, en la puta: | kale gorrian. |
| CALLE, poner de patitas en la: | bidali./ kaleratu./ kale gorrian utzi, adib.: “Kale gorrian ipini zituen ama eta umeak�. |
| CALUROSAMENTE, acoger: | bero bai bero hartu. |
| CALVO, quedarse: | kea asmatu, adib.: “Kea asmatu duk, txo!� (Joer, te habrás quedado calvo! -de tanto pensar-). |
| CAMA, estar postrado en la: | ohean bertan behera egon. |
| CAMA, irse a la: | lotara joan./ behi zuriaren tripara sartu. |
| CAMA, levantarse de la: | ohea hoztu. |
| CAMADA, lobos de la misma: | hari bereko korapiloak./ irin, ore bateko, bereko opilak, adib.: “Ore bereko opilak dituzu horiek�. |
| CAMBIAR, no: | beti bat, adib.: “Hi beti bat, Maurixia!“. |
| CAMBIO, a las primeras de: | hitz, berba batetik bestera. |
| CAMINO, abrir el: | bidea(k) urratu. |
| CAMINO, allanar el: | (aurrera)bide(a) eman. bidea(k) urratu. |
| CAMINO, a mitad de: | erdibidean geratu, gelditu. |
| CAMINO, ponerse en: | abiatu./ bideari lotu, ekin. |
| CAMISA, empeñar hasta la: | zorpetu./ zorrez josi./ zorrez ito./ zor eta lar gelditu. |
| CAMISA, en mangas de: | mauka hutsik./ alkandora hutsik, humean. |
| CAMPANA, sonido de: | dilin-dalan./ binbilin-banbalan./ dandai. |
| CAMPANADA, dar la: | kanpana jo. |
| CANCION, estar siempre con la misma: | betiko leloa erabili./ beti musika bera izan. |
| CANCION, meter en, incitar: | putzak eman, adib.: “Lapurtzeko putzak eman zizkion�. |
| CANICULA, en plena: | ozar-izar egunetan,. |
| CANTANTE, llevar la voz: | agindu./ nagusi izan./ zartagina giderretik heldu, oratu. |
| CANTAR (los sobacos…): | -ri kiratsa erion, adib. “Larrosari kiratsa darioâ€?, “Zure oinei kiratsa darieâ€?. |
| CANTAR de plano: | zabal-zabal aitortu./ aho betean aitortu. |
| CANTARIA, otro gallo: | beste oilar batek joko luke kukurruku./ beste zakur batek egingo luke zaunka |
| CANTAROS, llover a: | euria goitik behera ari./ euria indar egin./ kriston eurijasa./ (euria) goian behean ari./ (euria) adarka ari./ (euria) ibaika ari./ (euria) zeruak bota ahalean ari. |
| CANTO, cerrar a cal y: | (ateari) giltza eta krisketa eman./ zazpi giltzez itxi. |
| CANUTAS, pasarlas: | beltzak eta txuriak ikusi./ gorriak ikusi. |
| CAÑA, dar: | emon-emon egin. |
| CAPAZ de, ser: | .-tzeko gauza izan, nor izan, gai izan, buru izan, adib.: “Ni buru naiz hori egiteko�. |
| CAPITAL, de importancia: | hil ala bizi(ko). |
| CARA, a la puta: | zabal-zabal, argi eta garbi, aho betean esan, adib. “Egia zabal-zabal aitortu dio� (Ha cantado de plano). |
| CARA, alegrarse la: | kopeta argitu./ kopeta ilundu (ponérsele mala cara)./ begia alaitu. |
| CARA, cara a: | begiz begi egon./ peto-peto begiratu./ aurrez aurre. |
| CARA, echar en: | aurpegiratu./ leporatu./ egotzi./ aurpegira, sudurrera eman./ irauna eman. |
| CARA, plantar: | buru, gogor egin./ oldartu./ (inori, ezeri) hortzak erakutsi. |
| CARA, poner buena: | aurpegi ona egin. |
| CARA, sonar una: | aurpegiz ezagutu./ “Ikusita zauzkat nonbait� (Te he visto en algún lado). |
| CARA, tener: | kopeta izan. |
| CARA, tener la suerte de: | kukuak jo, adib.: “Lanean ari denari kukuak jotzen dio�. |
| CARACTER, de buen/mal: | hari onekoa/gaiztokoa izan. |
| CARAMELO, a punto de: | aukeran (ahokeran)./ esku-eskuan./ -tzear egon (erortzear dago)./ zorian egon. |
| CARGA, burro de: | alferren astoa. |
| CARGO de, dejar a: | kargutan eman. |
| CARIÑO, mirar con: | begi argiak egin./ begi zuriak egin. |
| CARNE, ser uña y: | hezur eta mami izan. |
| CARPETAZO, dar: | giltza eman. |
| CARRERA, a la: | arrapaladan./ lauringoan (a galope tendido)./ lau oinean./ lau hanka. |
| CARRETERO, fumar como un: | saguzaharrak beste, adina erre. |
| CARRILLOS, comer a dos: | mauka-mauka jan, adib.: “Poza ematen du ume honek, mauka-mauka jaten ikusita�. |
| CARTILLA, leer o repasar la: | esatekoak esan, adib.: “Esatekoak esango dizkiot horri� (Ya le voy a leer yo a ese la cartilla)./ errieta egin, eman./ demanda, zarramuskia egin. |
| CASA, barrer para: | nork bere astoari, mandoari arre (esaten dio)./ neure, zeure… labeari isiotu./ sua eman (su eman=pegar fuego)./ nork bere hariari eutsi./ mugarriz honuntza ari, jardun./ nork bere eltzeari su eman./ nork bere opilari ikatza eman, hurbildu. |
| CASA, conocerle a uno en su: | bere etxeko laratzak ezagutuko du hori (a ese actor no le conoce ni dios)./ bere etxeko laratzak izango du horren berri. |
| CASA, de andar por: | txinalka ibili (en chanclas, en pantuflas). |
| CASA, llevar la: | etxea gobernatu (behiak gobernatu…). |
| CASADOS, de recien: | ezkonberritan. |
| CASCARRABIAS: | ipurterre./ kakerre./ prakerre./ prakestu./ putzmin./ taka mehe./ triperre/ zakarripurdi./ zakurrilar./ zakur mutur. |
| CASCOS, calentar los: | burua, gogoa berotu. |
| CASCOS, ligera de: | kaskarin./ buruarin./ txoriburu./ txolin./ orbel herriko. |
| CASILLAS, sacar a uno de sus: | bere onetik atera./ senetik atera. |
| CASO de, en: | -t(z)ekotan, adib.: “Londresa joatekotan, zoaz Aste Santuan�. |
| CASO es que, el: | kontua (zera) da. CASO, en todo: izatekotan ere. |
| CASO, hacer: | jaramon egin. |
| CASO, llegado el: | hartaraz gero./ hartara helduz gero. |
| CASOS, en el mejor de los: | onenean (ere)./ onen-onenean./ onik onenean. |
| CASOS; en el peor de los: | txarrenean (ere)./ txarrenetik ere. |
| CASQUIVANO: | buru arin./ buru aurki./ buru huts./ haize belatz./ haize buru./ kaskarin./ kasku arin./ koxko arin(eko)./ orbel herriko. |
| CASTAÑUELAS, estar más contentos que: |
pozaren pozez, eztitan egon./ azalean kabitu ezinik ibili. |
| CASUAL, por un: | deskuidoan, adib.: “Ez duzu hor deskuidoan mailu bat izango?� (Por casualidad no tendrás un martillo, no?). |
| CASUALIDAD, por: | hala beharrean./ hala beharrez./ txiripaz. |
| CASUALIDAD, qué: | l.- Non eta mugan harrapatu zuten. 2.- Noiz eta bihar izan behar (precisamente…). 3.- Nora eta bere etxera joan ziren. 4.- nori eta…, zenbat eta…, eta abar. |
| CATEGORICAMENTE, negar: | oso ta bete ukatu./ oso-oso ukatu./ oso-osoan ukatu. |
| CATOLICO, no estar muy: | oso santu ez egon, adib.: “Gaur ez nago oso santu� (Hoy estoy un poco chungo). |
| CATORCE, mentir más que: | hango gezurretik horko gezurra ibili. |
| CAUCE, volver las aguas a su: | gauzak bere onera etorri. |
| CAUTELAM, ad: | badaezpada./ zer gertatuko ere. |
| CENTELLA, como una: | arin bai arin./ ziztu bizian. |
| CENTELLAS, rayos y: | arranopola! |
| CEÑO, fruncir el: | begia ilun ipini./ begitartea zapuztu./ begitarte iluna egin, paratu./ bekaina, bekokia, kopeta ilundu./ kopeta, bekainak belztu./ bekozko(beltza) ipini./ beltzuri egin./ beltzurik egon./ kopeta beltza jarri./ muturra, kopeta jarri. |
| CERDO, comer como un: | zurru eta purru jan, edan (zaratak ateraz). |
| CERDOS, echar margaritas a los: | astoari goxokiak eman. |
| CEREBRIN, ser un: | buruan gatza izan. |
| CERO, al: | motz-motz./ ilea murriztu (ardiei, adibidez). |
| CERQUITA, estar: | bertatik bertara egon./ alde-aldean egon. |
| CERRADA, en noche: | gau, ilun hutsean. |
| CERRADO, olor a: | zoko-usaina. |
| CHACHARA, estar de: | berrike(te)tan egon./ solasean aritu./ hizketan. |
| CHAQUETA,cambiar de: | eguzkia nora, zapiak hara ibili./ haizeak nora… |
| CHASCO, llevarse un: | gezurrak irten./ buruhandi gelditu../ mazua hartu./ zerbait ustel atera./ usteak erdi ustel (atera). |
| CHAVO, no valer un: | lau zuri balio ez izan. |
| CHICHA, calma: | bare-bare (egon itsasoa)./ nare-nare. |
| CHIFLARSE por: | inoren orpotik egiten ibili. |
| CHINOS, echárselo a los : | zotzak bota, zotz egin (ez da joko bera, baina). |
| CHIQUITAS, no andarse con: | txikitik ez ari./ kontu motzak izan./ koplarik ez erabili./ txantxetan ez ibili. |
| CHISMES, contar: | ele bildu./ eleak eta beleak bildu./ ele-meleak bildu. |
| CHISPAS, echando: | txinpartak urtika./ sutan egon./ suak hartuta egon./ bordak erreta joan. |
| CHOCARLA: | ekazu bosteko hori! (choca esos cinco)./ eman, luzatu bostekoa! |
| CHORLITO, cabeza de: | txoriburu./ txepexpuru./ txepetxak baino buru txikiago izan./ eltzeburu./ ganorabako./ txepel. |
| CHORRERAS, (y) un jamón con: | (bai), zakurraren bibolina!/ bai, (eta) zera (ere). |
| CHORRO, a: | zurrupitan (likidoekin), adib.:“Erauntsia zurrupitan ari zen�, “Zurrupitan negarrez�. |
| CHOTA, estar como una: | burutik (eginda) egon./burutik nahasita egon./ burua pitzatuta eduki./ burutik sano ez egon./ zoro garbia izan. |
| CHUPAO, creer que algo está: | zerua tipulaz jo. |
| CHUPAO, estar: | zerbait egina egon, adib.: “Hau egina zagok/n�. |
| CIEGA, a la gallinita: | itsumandoka./ txepetx ala pexka ibili, jolastu. |
| CIEGAS, a: | itsumustuan, itsumustuka./ itsu-itsuan./ itsuan./ itsu-itsuka. |
| CIELO, bajo la capa del: | hodei honen azpian. |
| CIELO, caerle del: | osaba Tomasek eman. |
| CIENTO, tanto por: | ehuneko + zk. (mugagabeak), adib.: “%8k ez du(te) trena hartzen�, hau da, “Ehuneko zortzik ez du(te) trena hartzen�. |
| CIERTO, estar en lo: | zuzen egon./ oker egon (no estar en lo cierto). |
| CIERTO, por: | l.- bide batez (a propósito…). 2.-portzierto./ alajaina./ alajainkoa./ alazankoa./ … askoa!.adib.: “Gazte askoaâ€? (Bien joven, por cierto). |
| CIERTO, sà por: | bai ba./ bai baldin ere./ bai behintzat./ bai horixe. |
| CINCO, no tener ni: | diru eskasean ibili. |
| CINTURA, meter en: | arrastoan sartu (gurdiak legez). |
| CINTURON, apretarse el: | petrinak, diruzorroa estutu. |
| CIRROSIS, tener: | gibeletik egon. |
| CITAR: | ahotan hartu. |
| CIZAÑA, meter: | burua berotu./ bazterrak nahastu./ sasiak sutu. |
| CLARAS, decir a las: | zabal-zabal esan./ ilunabarrean esan (no decirlo claramente). |
| CLARAS, decir las cosas: | ahoan bilorik gabe mintzatu, esan./ ahoan lakarrik, legarrik gabe mintzatu; |
| CLARO, no dejar: | ilunabarrean esan. |
| CLARO, tenerlo: | jai izan (hor, horrekin, horregandik)./ xahu izan, adib: “Xahu naiz!�/ ondo jaioak egon, adib.: “Itsua badabil itsumutil, ondo jaioak gaude�. |
| CLARIDAD de …, a la: | (-ren) zuritan, adib.: “Ilargi-zuritan�, “Zure begien zuritan�. |
| CLASES de… dar: … eskola eman, adib.: | eskola eman, adib.: “Matematika eskolak ematen nabil� (=impartir, recibir= hartu, jaso). |
| CLAVAR: kendu, adib.: | “Zenbat kendu dizute prakongatik?�. |
| COCHINADAS, haciendo: | alberdanian ibili. |
| COCIDO, estar: zopa eginda egon, adib.: | “Zopa eginda etorri zen�./ aitzurtuta egon./ kriston katua, zezpala harrapatu./ zahagi eginda. |
| COCO, jamar el: | burua jan./ norbaitek burutara eman norbaiti, adib.: “Nork eman dizu hori burutara?�. |
| COCODRILO, lágrimas de: | tipula tristura(k)./ krokodiloaren kontuak./ gezurrezko lantua. |
| CODO, codo con: | ukoz uko. |
| CODO, empinar el: | basoaren, botilaren… ipurdia jaso./ kopa okertu. |
| CODOS, hablar hasta por los: | hitza eta bitsa dario, adib.: “ikasle horri hitza eta bitsa dario�./ txor-txor jardun etengabe. |
| COJA, a la pata: | kisketean./ txingoan, txingoka ibili. |
| COJO, antes se coje al mentiroso que al: | gezurrak zainak labur. |
| COJONAZOS, ser un: | bare ederrekoa izan. |
| COJONES, echarle: | jo ta ke, jo ta su, jo ta fuego ibili. |
| COJONES, estar comiéndose los: | tripak jaten egon. |
| COJONES, estar tocándose los: | potrojorran egon (gizonezkoak). |
| COJONES, manda: | -t(z)ea ere!, adib.: “Umea hona ekartzea ere!� (Manda cojones, traer aquà al niño). |
| COJONES. por: | ezinbestez./ ezinbestekoa izan./ besterik ezean, adib.: “Besterik ezean. azak janâ€? (A falta de pan…)./ etsi-etsian, adib.: “Etsi-etsian egin behar izan genuenâ€?. |
| COJONES, por los: | bai zera./ bai, bost./ ezta pentsatu ere./ ezta hurrik eman ere./ bai, eta zera ere. |
| COJONES, tener: | barrabilak izan, eduki./ adore, kemen izan. |
| COJONUDO: | kristo(re)n, adib.: “Kriston giroa� (Un ambiente cojonudo)./ itzel, izugarri./ ezin hobe./ berealdiko../ primerako. |
| COLA, la pescadilla que se muerde la: | sorgin kurubila (gurpila)./ gurpil zoroa./ bukatzen ez den soka. |
| COLACION, traer a: | aipatu./ solasera ekarri./ ahotan hartu./ hizpidera ekarri. |
| COLADA, hacer la: | leixibatxua egin./ putzeta jo. |
| COLLARES, los mismos perros con distintos: |
ore bateko, bereko opilak izan. |
| COMBA, saltar a la: | sokasaltoka, sokadantzan ibili. |
| COMIDILLA, ser la: | (munduaren) aho(mihi)tan ibili. |
| COMINO, no valer un: | lau zuri balio ez izan. |
| COMO es que…: | nolatan, adib.: “Nolatan zu hemen?â€? (Cómo tú por aquÃ? Cómo es que estás aquÃ’?)./ nondik nora, adib.: “Nondik nora ekin zenion euskarari?â€? (Cómo es que le diste a esto del euskera?). |
| COMO no sea…: | non (eta) -en, adib.: “Ez du batere lanik egiten, non ez den bere onerakoâ€?. |
| COMO si…, tanto si…: | zein, adib.: “Gizona zein emakumea izan, guri bostâ€?./ zein… zein …, nahiz… nahiz …, adib.: “Zein irabazi zein galdu, beti kexa du honekâ€?. |
| COMPAÑIA de, en: | lagun izan, eraman, hartu…, adib.: “Hitlerrek, amorantea lagun zuela, bere buruaz beste egin zuenâ€?. |
| COMPARADO con… : | inoren aldean, adib.: “Zure aldean zaharra naizâ€?./ – (r)en ondoan. |
| COMUN, hacer en: | auzolanean egin./ komunean egin. |
| CONDICIONES, a igualdad de: | hainbatik hainbatean, adib.: “Hainbatik hainbatean, ederrago zaizkio Jainkoari gaztaroko obra onak zahartzarokoak baino�. |
| CONCIENCIA, remorder la: | barrukoak zirikatu./ barrenak gogorarazi./ barruko harrak jan. |
| CONFIANZA, ser de: | uste osokoa izan. |
| CONFORME a: | -(r)en arabera(koa). |
| CONOCE que, se: | antza./ dirudienez./ agi danez (aidanez)./ omen./ ei./ nonbait. |
| CONOCER, dar a: | argitara, aditzera eman./ argitaratu. |
| CONOCIMIENTO, poner en: | jakinaren gainean jarri./ jakitun ipini, adib.: “Jakitun ipintzen zaitut: zuk nahita ere, ez dut egingo�. |
| CONSECUENCIA, en: | ondorioz./ beraz. |
| CONSECUENCIAS, llevar algo hasta sus últimas: |
azken hariraino, bururaino eraman. |
| CONSIDERACION, tomar en: | haintza(kotza)t hartu. Gereñoren arabera, haintzat hartu=(reconocer), eta haintzakotzat hartu=(tomar en consideración)./ zerbaitetan hartu./ burutan hartu. |
| CONSIGUIENTE, por: | horren ondorioz. |
| CONTADO, al: | esku diru(z) (erosi)./ esku gainean (erosi). |
| CONTRA de, en: | -(r)en kontra. aurka./ – (r)en kaltez, adib.: “Athletic eta Erreala elkarren kaltez ibili omen ziren behinolaâ€?. |
| CONTRAPELO, a: | buru-buztanka./ ile kontra. |
| CONTRARIO, sortear a un: | izkin(a) egin. |
| CONTRATIEMPO, tener un: | ezbehar batek lotu. |
| CONVENCIDO, estar totalmente: | uste osoan egon./ uste betean egon./ betebetean egon, adib.: “Bete-betean nago ni gure mutila ez dela izan�. |
| COPON, del: | itsaso beteko…, adib.: “Itsaso beteko gezurraâ€? (Una mentira de la ostia y el copón)./ kristoren. |
| CORAZON, dar un vuelco el: | barrena irauli, nahasi. |
| CORAZON, de buen: | bihotz biguneko, oneko. |
| CORAZON, de todo: | bihotz-bihotzez./ bihotz-bihotzetik./ bene-benetan. |
| CORAZON, duro de: | bihotz gogor(reko)./ suharri guztiak baino bihotz gogorrago(koa). |
| CORAZON, partirse el: | bihotza urratu, erdibitu, hautsi. |
| CORDERO, de la mar el mero y de la tierra el: |
sorotan bele. |
| CORDERO, la madre del: | axuriaren ama./ hortxe dago koska./ horretan dago gakoa./ auziaren iltzea, untzea. |
| CORDERO, lobo con piel de: | ardiz jantzitako otsoa./ azaleko ardia. |
| CORRECALLES: | kalejira. |
| CORREGIR: | burua bi belarrien artean ezarri./ gurdia arrastoan sartu. |
| CORRER, a todo: | oinak arinik./ oinak arinka./ arrapaladan./ lasterka./ korrika./ antxintxika./ arin-(bai)arin./ itoka./ arinka./ senean./ korrika batean. |
| CORREVEIDILE: | berripurdi./ elaberriti./ non-zerbani. |
| CORRIENTE, contra: | haize kontra./ ur lasterraren kontra igeri egin. |
| CORRIENTE, estar (puesto) al: | jakitun egon./ jakinaren gainean egon. |
| CORRIENTE, poner al: | jakitun ipini./ jakinaren gainean ipini. |
| CORTADO, dejar: | seko, ziplo utzi. |
| CORTARSE, no: | ez kokildu./ ahoan legarrik gabe mintzatu. |
| CORTE, hacer la: | neska lagundu (neskei)./ gorte egin. |
| CORTO, atar en: | (ezeri) brida eduki./ (ezeri) hesia ipini./ kate motzean lotu. |
| COSA, como quien no quiere la: | bestela baitakoan, adib.: “Bestela baitakoan alde egin zuen gelatik�./ bestela bezala./ ezari-ezarian./ mantso-mantso./ polikipoliki. |
| COSACO, beber como un: | upela betean edan./ ihiak bezala edan. |
| COSAS, qué: | hau da gauza!/ hau da hau!/ hamaika ikusteko, entzuteko.. jaioak gara. |
| COSITAS, decirse: | hamaika kontutxo eder esan (elkarri)./ eztitan egon, ibili. |
| COSQUILLAS, hacer: | kili-kili(ak) egin. |
| COSTA, a toda: | nahi ta nahi ez./ nahi ta ez./ kosta ahala kosta. |
| COSTA de … a: | inoren lepotik./ inoren bizkarretik./ inoren pentzutik, adib.: “Eta hori guztia administrazioaren pentzura�./ inoren kontura. |
| COSTAL, harina de otro: | beste hariko ezpala. |
| COSTUMBRE, como de: | ohi bezala, gisa./ ohi denez./ ohi den legez. |
| COTILLA, ser un: | kontakatilu (huts)a izan./ non-zerberri ibili./ sudurluze bat izan. |
| COTILLEAR: | aztalak ebaki, adib.: “Aztalak ebakitzen ari dira�. |
| COTORRA, ser una: | ahozabal/ antzara./ karrankari./ berbajario./ berbalapiko./ berrijario./ berriketontzi./ berrilapiko./ elezaku./ goldemutur./ hitzjario./ hitzontzi./ hitzuntzki./ hizkilipai./ kontakatilu./ lapiko txiki./ mihi(ngain) luze./ mihin laster./ xardoki merke. |
| CRAS, cris: | kirriz-karraz./ kraska. |
| CRECES, (devolver) con: | baten bia bihurtu./ gehituz./ damua ere ordaindu, adib.: “Damua ere ordainduko dizut�. |
| CRECES, pagar con: | larrutik ordaindu. |
| CREDITO, a: | zorrean./ zorretan hartuta. |
| CREDITO, dar: | sineste hartu. |
| CREDITO, tener (buen): | ospe ona izan./ izena izan./ uste osokoa izan. |
| CREIDO, pero qué te has: | . ..zarelakoan. ala?/ zer uste duzu?/ bai zera./ bai, eta zera ere./ hara, markesaren alaba! |
| CRIO, ser un puto: | lumatu gabeko txorikumea izan./ umemoko./ umegorri. |
| CRISMA, partirse la: | kaskezurra hautsi. CRISTIANO, hacerse: zerura jaio. |
| CRUZ, a cara o: | zotz ala motz (zotz egin)./ bakotxi ala biritxi (pares o nones)./ ur ala ardo./ busti ala lehor./ leon-kastilo./ begitarte ala uzkur. |
| CRUZADOS, estar de brazos: | besoak uztarturik egon./ eskuak gurutze egon./ antxumatuta./ antxumeak (ahuntzumeak) saltzen ari. |
| CUADROS, quedarse a: | sor eta lor gelditu./ harri eta zur gelditu./ harriharri eginda./ harri eta belarri. |
| CUAJAR (la nieve): | (elurra) gatzatu. |
| CUAJO. arrancar de: | errotik atera, erauzi./ (zuhaitzak) erroak eta guzti atera. |
| CUAL, cada: | nork bere./ bat bederak. |
| CUAL, con lo: | hainbestenarekin, adib.: “Bost mitin eman zituen egun berean eta hainbestenarekin ahotsik gabe. geratu zen�./ hainbestez./ beraz. |
| CUAL más…, a cada: | zein baino zein . ..ago../ nor baino nor . ..ago, adib.: “Nor baino nor alferragoâ€?. |
| CUAL, que si tal que si: | ez dakit zer, badakit nor. |
| CUAL, tal para: | a zer parea, barraskiloa, karakola eta barea. |
| CUANDO, de vez en: | tartean-tartean./ tarteka-marteka./ noizean behin./ noizbehinka./ arteka-marteka./ batzuetan./ behin edo behin./ behin edo beste../ zenbaitetan./ lantzean behin./ lantzean-lantzean./ noizik behinean./ aldian behin. |
| CUANDO más … -rik handiene(t)an, adib.: |
“Bero, hotzik handienean…â€? (Cuando más calor, frÃo hace…). |
| CUANDO no …: | ez . ..(e)nean!, adib.: “Hil ez naizenean!â€? (Cuando no me he muerto!…), “Jo eta txikitu ez duenean!!!â€? (Y menos mal que no lo ha roto!). |
| CUANTO, a: | zenbatean, zegan, adib.: “Zegan dago gaur letxuga?�. |
| CUANTO, todo: | … ahala, adib.: “Begiak ikusi ahala� (Todo cuanto abarca la vista), “Jan ahala jango duzu� (Comerás todo cuanto puedas comer). |
| CUARENTA, las: | egia latzak, adib.: “Egia latzak entzun behar izan du, lotsagabe halakoak!� (Le hemos cantado las cuarenta al sinvergüenza ese de las narices)./ kristo(re)nak esan./ bereak eta bost, eta bi esan./ txuriak eta beltzak esan./ esatekoak esan (leer la cartilla)./ direnak (eta ez direnak) esan./ bereak eta asto zaharrarenak, beltzarenak esan./ handiak, zakurrarenak esan. |
| CUARESMA, más largo que la: | Garizuma, lukainka baino luzeagoa./ Garizuma hainbat luze. |
| CUARTO, de tres al: | bada-ezpadako, adib.: “Bada-ezpadako okela ekarri duzu�./ erdipurdiko./ halamoduzko./ pintterdiko, adib.: “Gure pintterdiko intelektualei ezin gehiegi eskatu�. |
| CUARTOS, qué… ni qué ocho: | zer … eta zer …-oste, adib.: “Zer behi eta zer behiosteâ€? (Qué vaca ni qué niño muerto)./ zer… eta zer …-ondo(ko). |
| CUBA, como una: | zopa eginda./ haitzurtuta../ total egin(d)a../ hordi sats egina./ katua harrapatu./ azeria larrutu. |
| CUBERO, a ojo de buen: | gutxi gorabehera./ alde-alde bota, adib.: “Aldealde bota nuen eta asmatu�./ begiz./ begi neurriz. |
| CUBIERTO, estar a: | aboro(an), babestuta, babesean egon. |
| CUBITO: | izotz koxkor, puxka. Azukre koxkor=azucarillo. |
| CUCHICHEANDO: | ixilka-mixilka./ txutxuinutxuka. |
| CUCLILLAS, en: | totorika, pikoxka ibili. |
| CUELLO, apostarse el: | bete-betean, uste osoan, uste betean egon./ lepoa jo, egin, adib.: “Lepoa egingo nuke�, “Baserria ere jokatuko nuke�./ belarria egin. |
| CUELLO, echar una mano al: | amildegira lagundu. |
| CUELLO, estar hasta el: | zorpetuta, zorrez josita, zorrez itota egon./ zor eta lar gelditu. |
| CUELLO, estar metido hasta el: | (ezertan) belarrietaraino sartua ibili. |
| CUENTA de, a: | … dela eta ez dela, adib.: “Autoak direla eta ez direla�. |
| CUENTA, caer en la: | konturatu./ antzeman./ kontuan, kontura erori, jausi. |
| CUENTA, darse: | konturatu./ antzeman. |
| CUENTA, dejar de mi, tu…: | (nire, zure…) kontu (utzi). |
| CUENTA, llevar la: | (ezeren) kontua izan, adib.: “Horren kontua badut� (Ya llevo cuenta de eso). |
| CUENTA, por mi, tu…: | (neure, zeure…) buru(tik), esku(z), kontu(rik)…/ “Neure gain eta begi(pean)â€? (Por mi cuenta y riesgo). |
| CUENTA, tener en: | kontuan hartu, eduki. izan./ jaramon egin./ gogoan hartu. |
| CUENTAS, ajustar las: | (inori) giltza zerrailan sartu. |
| CUENTAS, dar: | kontu(ak) eman, adib.: “Ez diot inori konturik eman behar�. |
| CUENTAS, echar: | kontu(ak) atera, egin, garbitu. |
| CUENTAS, en resumidas: | hitz gutxitan./ berba bitan laburtuz./ funtsean./ azken batean. |
| CUENTAS, hacer: | kontuak garbitu. CUENTAS, menudo pájaro de: a zer alea! |
| CUENTAS, pedir: | kontu(ak) eskatu, galdetu, hartu./ zerbaiten argitasunak, zerbait argitzeko eskatu. |
| CUENTAS, rendir: | kontu(ak) eman. |
| CUENTAS, salir las: | kontu(ak) atera, adib.: “‘Ez zitzaizkion kontuak ateratzen�. |
| CUENTO de, con el: | … dela eta ez dela, adib.: “Autoak direla eta ez direla�. |
| CUENTO, venir a: | harira etorri, adib: “Arazo hori orain ez dator harira�. |
| CUENTOS, no andarse con: | kontu motzak izan./ koplarik ez erabili./ zinu barik ibili./ berriketa gutxi erabili. |
| CUERDA, bajo: | esku azpiz./ eskupetik./ kapapetik. |
| CUERNOS, poner los: | adarrak ipini, izan, eraman. |
| CUERPO, hacer de: | (barruak) libratu./ kaka egin, erregeari karta idatzi. |
| CUESTAS, a: | aldean (encima, poltsikoan edo)./ lepoan (al hombro, bizkarrean)./ soinean (jantzita, soineko (bat edo)./ arrelepo, lepoan (burrucuchus). |
| CUESTE, cueste lo que: | zor edo, nahiz lar./ kosta ahala kosta./ leher edo zapart. |
| CUESTION, el quid de la: | auziaren iltzea/ hortxe dago koska/ horretan dago gakoa./ hor dago untzea, iltzea. |
| CUESTION, ir al fondo de la: | harira joan. |
| CUIDADO, con: | kontuz gero! |
| CUIDAOS, allá: | niri bost./ bost axola./ ez dit anima./ ardura gutxi niri./ hor konpon (mariantton). |
| CULO, a tomar por: | 1.- kito (dama)!/ aski da!/ nahikoa da!/ pikutara!/ honaino! (horraino, haraino)./. gau arte!/ akabo! 2.- lekutan, lekutara. lekutakoa…/ tokitan, tokitara, tokitakoa…/ txoritara. |
| CULO, ir de: | maldan behera./ gainbehera. |
| CULO, irse a tomar por: | antzarak perratzera./ pikutara./ txoritara./ porruak landatzera./ utikan! (hoa hortikan)./ alde hemendik!/ popatik hartzera joan. |
| CULO, lamer el: | (inori) gibelean pot egin, mun eman, xaboia eman. |
| CULO, partirse el: | barrez leher gaizto egin, adib. “Barrez leher gaizto egin genuen haren esaldiekin�., barrez lehertu./ barreari eman (edo negarrari eman). |
| CULPAS, echar las: | egotzi/ leporatu. |
| CURRO, tener mucho: | begia bete lan ibili./ galtzak bete lan./ egin ahala lan./ esku bete lan. |
Ordizia vs Monte ciencias
Dakigun bezala, Ordizia Rugby taldeak orain dela bi asteko larunbateko partiduan Donostiako Bera-Bera Rugby taldearen aurka ez zuen zorte handirik izan, baina bihar Monte Ciencias Rugby taldearen aurka jolastuko du eta denok irabaziko duelakoan gaude. Ordiziako taldeak 15 puntu gehiago ditu sailkapenean eta horrek itxaropen handia ematen digu.
Oraingo honetan, irabazteko aukera garbia dugu. Baina, kontuz! Sevillakoek azkenak doaz sailkapenean eta, suposa dezakegu, ahal duten guztia egingo dutela garaile suertatzeko.
Ordizia Rugby elkarteko foruan ikus ditzakezue espero dituzten emaitzak eta parte har dezakezue nahi baduzue. Foru honetan, gainera, jokalariekin hitz egiteko aukera izateaz gain, hainbatek sartzen dituen argazkiak ere topa ditzakezue.
Partiduari buruzko informazio gehiago nahi baduzu, klikatu hemen.
Gaurko hitza
- barra-barra 2022(e)ko irailak 13
- txatxar 2022(e)ko irailak 12
- freskura 2022(e)ko irailak 11
- landur 2022(e)ko irailak 8
- mokofier, moko-fier 2022(e)ko irailak 5
- moko-mokoan 2022(e)ko irailak 2
- aldabera 2022(e)ko irailak 1
euskaljakintza 9
Bilatu euskaljakintzan
Azken tuitak
Follow @euskaljakintza on Twitter
Artxiboak
Etiketak
Ariketak menu pertsonalizatua
- Aditza
- Atsotitzak lantzen
- Hitz jokoak
- Lokailuak lantzen
- Hitzapasa
- Lexikoa lantzeko ariketak
- Deklinabidea
- Arauak lantzeko ariketak
- ARIKETAK
- Ega azterketak
- EGA 07-08 azterketak
- Erdarakadak lantzen
- Esaldiak berridatzi
- Esamoldeak
- Hitz jokoak
- Hitzapasa
- Ortografia ariketak
- Ortografia eta arauak
- Perpaus elkartuak
- Saski-naski
- Sinonimoak






Iruzkin berriak