Archive | 2006

U esamoldeak

Esamoldeak -U-

GAZTELANIAZ

EUSKARAZ

UBEDA, irse por los cerros de: firin-faran
jardun, hitz egin.
ULTIMAS, estar en las: onenak emanda
egon./ bereak egin du./ azkeneko
zezenetan ibili./ hil herioan egon.
ULTIMO, por: azkenean.
UNA, a: batera/ elkarrekin.
UNA, más solo que la: bakar-bakarrik.
UNA, todos a: guztiok (denok) batera!
UNANIMIDAD, por: aho batez./ gogo
batez./ hitz batez.
UNO, de uno en: banan-banan./ bat
banaka.
UNOS…, como: -ren bat, adib.:
“Berrogeiren bat urte izango ditu�.
UÑAS, estar mordiéndose las: tripak jaten
egon.
UÑAS, no quedarle nada entre las: atzaparrak garbi izan, eduki.
USTED, de: zuka./ berorika.
USTEDES, con todos: hona hemen (gu gaituzue…).
UVA, de mala: sutan./ hats gaiztoan.

Comments { 0 }

T esamoldeak

Esamoldeak -T-

GAZTELANIAZ

EUSKARAZ

TAJADA, sacar: fandangoa atera.
atarramendua atera./ ganorazko zerbait
atera. (↔) oihal garbirik ez atera.
TAL…, en: “Horren herritan eta horren
etxetan� (En tal pueblo y en tal casa).
TAL, no hay: ez dago halakorik.
TALONES, pisando los: orpoz orpo./
orpotik jarraitu.
TAN …, qué…: ederra mutila./ bai mutil
ederra./ hori (hau, hura, haiek…) mutil
ederra!/ a ze(r) mutil puxka!
TANGENTE, salirse por la: zeharretik
irten.
TANTAS (de la noche), las: ordu txikiak./
gaueko orduak.
TANTO, a: hainbestean, adib.: “Zegan
zeuden galdetu nion eta hainbestean
zeudela�.
TANTO, mientras: anartean./
anarteraino(an)./ arte horretan./
bi(zki)tartean./ han artean./
entrebitartean.
TANTO, no ser para: horrenbeste ez izan.
TANTO, otro: horrenbeste./ beste
hainbeste.
TANTO, por lo: beraz./ hortaz.
TAPIA, más sordo que una: gor eta lar
egon, gelditu.
TAPUJOS, sin: zabal-zabal aitortu./ argi
eta garbi esan./ ahoan legarrik gabe
(esan)./ aho betean esan.
TARDAR, a más: beranduen dela.
TARDAR, a no mucho: luzaro gabe.
TARDE, al caer la: arrats apalean.
TARISCO, pegar un: hozka egin./ haginka
egin./ kosk(a) egin.
TARTAJA, ser un: totela izan./ debekua
izan hizketan.
TEJADO, tirar piedras contra su propio: akuiluaren kontra ostiko egin./ nor bere
buruaren kaltetan ari izan.
TEMBLANDO, estar: ikara ibili./ ikaran, (beldur-) ikaraz, ikaretan./ dardarka.
TEMPLO, como un: itsaso beteko…, adib.:
“Itsaso beteko egia� (Una verdad como
un templo).
TEMPORADA, para una buena: puska
baterako (izan…).
TEMPRANO, por la mañana: goizean
goiz.
TENDIDO, a galope: lauringoan./
arrapaladan./ ezproina betean.
TENDIDO, llorar a moco: negar batean./
zurrupitan negarrez.
TENOR de, a: -ren arabera.
TENSION, estar en: atezuan egon.
TERRENO a, ganarle: norbaiti edo zerbaiti
atzera(a)razi./ esti eragin./ eurt eragin.
TERRON: 1 .- de azúcar: azukre koxkor.
2.- de tierra: zotal. 3.- izotz koxkor
(cubito)./ kozkor (tumor).
TETUDA: golko joriko emazteki./ titi
harro.
TIA, cuéntaselo a tu: sar iezaiok hori zoro
bati./ han izanik, hona naiz.
TIA, hacer algo su: izebak egin, adib.:
“Izebak egin dezala komikia�.
TIEMPO, a: tenorez, garaiz.
TIEMPO, al: urak egingo du bide.
TIEMPO, al cabo del: egunak, urteak joan,
egunak, urteak etorri./ denboraren
denboraz.
TIEMPO, al propio: aldi berean./ bide
batez.
TIEMPO, con el paso del: egunak joan,
egunak etorri (urteak joan…).
TIEMPO de…: aldia, unea, adib.:
atsedenaldia (descanso), isilune
(momento de silencio).
TIEMPO, en el mismo: batera./ denbora
berean./ bat-batera./ bide batez./
bidenabar.
TIEMPO, en otro: behiala./ beste orduz.
TIEMPO, hace: aspaldi(an).
TIEMPO, hace poco: arestian.
TIEMPO, largo: luzaro(an)
TIEMPO, retirarse a: burutan atera, adib.:
“lndurainek burutan ateratzen jakin
zuen�./ “Burutan atera, garaile atera�
(Una retirada a tiempo es una victoria).
TIEMPO, según transcurre el: egunak joan,
egunak etorri.
TIENE, ni qué decir: zertan esan ere ez./
zertan esanik ez (dago)./ zeresanik ez./
esan gabe doa./ esan beharrik ez (dago).
TIENTAS, andar a: haztamuka ibili./ oineoine
ibili (ume txikiak bezala ibili).
TIERRA, la sal de la: lurreko gatza/
lurreko bizigarria.
TIMIDEZ, vencer la: aurpegia hautsi.
TINTA, saber de buena: bide onetik jakin.
TINTA, sudar: gorriak ikusi./ lanak izan./
beltzak ikusi.
TIÑA, ser más malo que la: Infernuko
Patxi Txarren, txerren baino txarrago./
ogi gogorra bezain ona izan./ zorri
piztua baino gaiztoagoa izan./ basakatua
baino gaiztoagoa izan.
TIRADO, dejar: bertan behera utzi, laga./
bertan, bertan laga.
TIRADO, estar: 1: oso erraza izan. 2: lur
jota egon (gutxi balio). 3.- bertan behera
lagatuta, utzita egon (abandonaturik).
TIRANDO, ir: hil arte(an) bizi./ (hemen),
egonean./ Zer moduz? Apaizak hobeto!/
hainbestean.
TIRARSE a: jotzera egin (animaliek eraso
egiten digutenean).
TIRO, de un: bide bata.
TIRON, de un: irri-arra batean.
TIRON, hacer de un: erabatean egin.
TIROS, a: tiroka.
TIRRIA, tener: begitan hartu./ tipoa izan,
adib.: “Elkarri tipoa diote�.
TITANES, una tarea de: hatzak bete lan.
TITUBEANDO, responder: kilimatraka
erantzun.
TOCAN, bailar al son que: (inoren)
soinuan dantza egin./ haizea nora,
zapiak hara./ eguzkia nora, zapiak hara./
nola soinu, hala dantza.
TOCANTE a, en lo: -ri dagokiolarik./ -ri
dagokionean../-ri dagokionez, adib.:
“Pilotalekuari dagokionez, ideia pare
bat badauzkat�.
TODAS, ahí me las den: hor konpon.
TODO, absolutamente: den-dena./ guzti-guztia.,
adib.: “Hori guzti-guztia�
(Absolutamente todo eso).
TODO, ante: lehenengo eta behin./ oroz
gain./ lehenago-lehenago./ batez ere./
bereziki./ guztiz gain.
TODO, a pesar de: hala (eta guztiz) ere./
dena dela./ dena den.
TODO, así y: hala (eta guztiz) ere./ halan
da be./ dena den./ dena dela.
TODO, con: hala (eta guztiz) ere./ halan da
be./ dena den./ dena dela./ guztiarekin
ere./ guztiaz ere.
TODO, decir, pasar de: bereak eta bi, bost
entzun, hartu, esan./ bereak eta asto
beltzarenak entzun, esan, hartu, jasan./
handiak. egundokoak entzun, esan,
hartu./ era batekoak eta bestekoak hartu
(recibir por todas partes).
TODO, por encima de: oroz gain.
TODO, sobre: batez ere./ bereziki./ batik
bat./ guztiz gain./ lehenengo eta behin.
TODO, tener respuestas para: aterik adina
maratila (eta bat gehiago) eduki, adib.:
“McGiverrrek aterik adina maratila
badauka�.
TODO, y: eta guzti, adib.: “Korbata eta
guzti jantzita joan zen hara� (con
corbata y todo).
TODOS (los días…): egunero./ egunoro./
egunean-egunean.
TOMAN, donde las dan las: odolkiak
ordainetan.
TOMAR por: -tzat jo, hartu, adib.:
“Tontotzat hartu nauzu, ala?“.
TOMAS, si no hay más contigo: “Ogi
gogorrari hagin zorrotz�.
TOMAS, una y no más, Santo: behin eta
aski.
TONTERIAS, andar con: berriketan ibili,
adib.: “Berriketa gutxi nirekin, gero!�./ “Hor dabiltza berriketan� (Ahí andan
haciendo el tonto)./ jolasean ibili./
txantxetan ibili.
TONTO, no tener un pelo de: tonto
ukiturik ez izan adib.: “Ez du, ez, tonto
ukiturik horrek�.
TOPES, hasta los: gainezka egon./ lepo
egon, adib.: “Trena leporaino beteta
zetorren�.
TOPES, llenarse hasta los: leporaino bete./
mukurru bete.
TORCER, dar el brazo a: amore egin,
eman.
TORCER, (no) dar el brazo a: (neure,
zeure…) horretatik (ez) atera./ amore ez
eman./ bere elebidetik ez atera.
TORCIDO, salir: oker atera./ porrot egin./
molokot egin./ ustel atera, adib.: “Ustel
atera zaizkie asma polit haiek�./ kukuak
oker, makur jo./ nahi ez bezala atera.
TORDO, echar un: erregeari karta idatzi./
barruak libratu./ obramenduak egin.
TORNILLO, faltar un: adar bat falta./
buruan, ganbaran artale baten faltan
ibili./ burutik (elbarria) egon., tanto bat
falta.
TORTA, no ver ni: sator herrikoa izan.
TORTA, no saber ni: tutik ere ez jakin.
TORTAS, a falta de pan, buenas son: “Ogi
gogorrari hagin zorrotz�.
TORTILLA, la vuelta a la: fandangoaren
buelta.
TORTUGA, a paso de: oñe-oñe ibili
(haurrak bezala).
TOS, más viejo que la: Moisesen
denborakoa.
TOSTADA, jamarse la: babak eltzetik
atera (bi adiera dauka, bestea hauxe da:
sacar las castañas del fuego)
TOTAL, en: guztira./ orobat./ batera jota.
TRABAJO, tener mucho: galtzak bete lan
ibili./ begiak bete lan./ egin ahala lan.
TRABALENGUAS: aho korapilo.
TRAGALDABAS: oilojale./ sabeldarraio,
adib.: “Sabeldarraio arrapoia!�./
tripazain./ tripazaku./ tripontzi.
TRAGASANTOS: argizari jale./ elizara
bide handiko/ ponte-igela
(pontea=bataio harria).
TRAGO, beber de un: hots batean edan.
TRAGO, echar un: eztarria busti.
TRAGOS, a: zinga-zinga./ zanga-zanga.
TRAIGO, de dónde vienes? Manzanas: Maritxu, nora zoaz? Apaizak hobeto!
TRANCE, a todo: etsi-etsian.
TRANCE de, en: -t(z)eko zorian.
TRANQUILO, estar: lasai egon./ bare
egon (itsasoa-edo)./ nare egon.
TRAPO, a todo: belak batean./ ziztu
bizian.
TRASQUILADO, ir por lana y salir: sari
bila joan eta neke berriak aurkitu
TRAVES, a: zeharka./ zeharre(ta)ra.
TRAVES de, a: -n/-tik zehar./ -n barrena,
adib.: “Kalean barrena�
TRECE, estar, seguir en sus: bere bonetan,
horretan, hartan iraun, adib.: “Esanak
esanda, Teresak bere hartan zirauen“./
bere bostean, adib.: “Herio hortzetan
ikusten bazuen ere, beti berebostean
zegoen�.
TREGUA, sin: etengabe./ taigabe./ jo ta
ke./ jo ta su./ jo ta fuego.
TRES, a la una, a las dos y a las: bat, bi,
hiru!
TRES, cada dos por: hitzetik hortzera./
hitzetik hitzera./ beti eta beti./ hitzetik
hitzean./ txitean-pitean./ txiteanpotean./
jai eta aste./ hiru(ta)tik bitan./
puntuan behin.
TRES, dos o: bizpahiru (hiruzpalau,
lauzpabost, bospasei…).
TRESBOLILLO, al: hiruzuloka./
hiruzulotara erein.
TRIPAS, comerse las: birikak, erraiak,
tripak jan.
TRIPAS, sonar las: hesteek gur-gur egin./
kurrinka egin (txerriek bezala).
TRIZAS, hacer: berrehun zati egin./ boladu
bat bezala hautsi.
TROLA, menuda: a ze(r) alea (sartu nahi didazun)!
TRONCO, dormido como un: lo betebetean
egon./ lozorroan egon./ lo seko
egin.
TROPEZON, pegarse un: behaztopa,
estropezu egin.
TROYA, arder: istilu gorriak izan./
kristo(re)nak jazo./ “Han ziren
hangoak!� (Allí ardió Troya).
TRUCHO, querer mucho; como la trucha
al:
begi-hezurra bezain maite izan./
maite-maite izan (amar tiernamente).
TU, de: hika, noka.
TUMBOS, dar: bilin-bala(u)n(ka) ibili./
albo-alboka joan.
TURCO, cabeza de: koplaburua.
TURNOS, por: txandan./ txandaka.

Comments { 0 }

S esamoldeak

Esamoldeak -S-

GAZTELANIAZ

EUSKARAZ

SA, qui lo: auskalo./ batek daki./ Jainkoak
daki./ nik al dakit ba!
SABE, cualquiera: batek daki./ Jainkoak
daki./ auskalo./ zer dakit nik ba!/ nik al
dakit ba!
SABER, vete a: auskalo./ batek daki./
batek jakin./ jainkoak daki (eta berak
ere kostata)./ zer dakit nik ba!
SABIENDAS, a: jakinaren gainean,
gainera./ aurretik jakinda, jakinik.
SABIENDO, todo se acaba: gero da behar.
SACAR, de donde no hay no se puede: harriak harrikumerik ez./ zumarrari
garia ez eskatu./ haltzagana fruitu bila
ez joan./ ez zoaz arrantzura larrera.
SALGA, a lo que: huts ala bete./ huts ala
kausi.
SALIRSE con (la mía, la tuya…): (neurea,
zeurea…) egin.
SALIVA, con paciencia y con: ezina
ekinaren ekinez egina./ ekinaren ekinaz
(ezina egina).
SALSAS, perejil de todas las: eltze
anitzetako, guztietako zale.
SALUD!: agur!./ agur eta erdi!.
SALUD, a tu: osasuna!/ topa daigun!./
txin-txin!/ zure osasunagaz!/ on egin!
SALUD, disfrutarlo con: osasunez
(urratu)!
SALVE: agur./ agur eta erdi.
SALVO: (aditza) izan ezik./ salbu./ -ri
baldintzatuz, adib.: “Amaiera onari
baldintzatuz abonatu� (abonar salvo
buen fin).
SALVO, estar sano y: santu eta oso atera,
egon.
SANBENITO, colgar un: lelo txarra
erantsi.
SANGRANDO, estar: odoletan egon.
SANGRE, correr la: odola jausi./ odola
erion (dario…).
SANGRE, derramar la: odola isuri.
SANGRE, hacerse mala: odol gaizto,
txarra egin.
SANGRE, helárse(le) la: odola gatzatu./
odolak ur bihurtu./ ileak laztu
(ponérsele los pelos de punta)./
oiloipurdia jarri (ponérsele carne de
gallina).
SANO, cortar por lo: errotik atera./
sustarrak erauzi.
SANTIAMEN, en un: di-da batean./ jesus
(amen) batean./ jesus, amen esan
orduko./ berehala(ko batean)./ aitaren
egin orduko.
SANTO de qué, a: zer dela-eta?
SANTO, tener más paciencia que un: golko handikoa izan.
SAQUE, tener buen: bapo jan./ entrama
ederra izan, adib.: “Hori da entrama,
hori!�
SARDINA, arrimar el ascua a su: (neure,
zeure…) labea isiotu./ labeari sua
eman./ nork bere mandoari arre esan./
nork bere hariari eutsi./ nork bere
eltzeari su eman./ nork bere opilari
ikatza eman, hurbildu.
SARNA, con gusto…: gogo(z)ko tokian
aldaparik ez.
SAZON, a la: orduan.
SEA, así: hala bedi (edin)./ hala biz (izan).
SEA, de donde: nondik edo handik.
SEA, sea como: aldez edo moldez./ zakutik
edo zorrotik./ onean ez bada, txarrean./
kosta a(ha)la kosta./ nola edo hala./
zelan edo halan./ inola ahalean./ zernahi
gisaz.
SEA, sea lo que: dena den./ dena dela.
SECA, tener la garganta: egarri izan./
egarriak egon./ egarriz egon.
SECO, dejar: zoko bota.
SECO, estar: egarri min izan./ egarmin
egon.
SED, apagar la: egarria hil (baretu)./
egarria kamustu.
SEDA, aunque la mona se vista de: idi
zaharrari arran berria ipini (arren).
SEGUIDO, acto: berehala(koan)./ batbatean./
oraintxe berton (orduantxe
bertan).
SEGUN: -ren arabera(koa).
SEGUN cómo: noiz eta nola, adib.: “Hori
egiten dela? Noiz eta nola!� (¿Que se
suele hacer eso? Según cómo se mire).
SEGUN parece: iritzi batean./ dirudienez./
itxuraz./ itxura denez./ antza./ nonbait./
badirudi …ela.
SEGUN por donde se mire: nondik
begiratzen den, zaion.
SEGUNDAS, con: asmuz esan.
SEGURO, estar: ziur egon (horretaz).
SEMEJANZA de, a imagen y: -ren irudira,
antzera./ -ren eredura, arabera.
SENTAR bien: 1.- jantziak-edo: ederki
eman, adib.: “Ederto ematen dizu jertse
horrek�. 2.- janariak-eta: on egin.
SENTIDO, tener doble: bi adiera izan./
asmuz esan./ bi eratara har daiteke hitz
hori.
SENTIDOS, estar con los cinco: zoli
egon./ zazpi belarriz egon./ begibelarri./
buru-belarri egon./ erne egon.
SEÑAL de que tengo: duenari dario.
SEPULTURA, dar: lur(ra) eman./
hilobiratu./ ehortzi./ lurperatu.
SEPULTURA, genio y figura hasta la: lehengo lepotik (izan) burua.
SER, a poder: ahal dela.
SER, en lo más profundo de nuestro: gure
buruetan itsatsita egon./ gure baitan./
barne-barnetik.
SER, si puede: ahal bada./ ahal dela.
SERENO, el pito de un: astoaren arrantza./
oraren putza./ iazko haizea./ atariko
haizea./ aintzat ez hartu.
SERIO, no tomar en serio: barretik hartu./
aintza(kotza)t ez hartu.
SERRIN, tener la cabeza llena de: buruan
gatzik, gatz alerik ez izan (↔) buruan
gatza izan.
SERVIDO, lo comido por lo: soina eta
oina.
SERVIDOR, suyo seguro: zure esanetara.
SESOS, devanarse los: burua urratu.
SI, a que: baietz, adib.: “Baietz egin hori!�
(A que sí que hago eso).
SI de…, no caber en: -z kabitu ezinik egon,
adib.: “Pozez kabitu ezinik iritsi gara
etxera� (Hemos llegado a casa que no
cabíamos de alegría, alegres a más no
poder)./ -z txoratzen, adib.: “Pozez
txoratzen�.
SI, de por: izatez./ berez (geurez,
neurez…)./ bere (geure…) izatez./ bere
baitarik, adib.: “Ez da bere baitarik
gaiztoa�.
SI, eso: hori bai.
SI, no caber en: azalak ez hartu./ azalean
kabitu ezinik egon, ibili.
SI, porque: haatik./ hargatik.
SI…, que me muera: hemendik mugi ez
nadila.
SI, si y solo: baldin eta soilik baldin (eta).
SI, volver en: konorteratu./ berera izan,
etorri./ bere baitara, onera bihurtu.
SIEMPRE, casi: gehienetan./ hirutik bitan./
ia beti.
SIEMPRE, como: beti bezala./ ohi bezala./
ohi denez./ beti bat, adib.: “Zer, hobeto
zagoz? Ez, beti bat�.
SIEMPRE, desde: betidanik./ Jainkoak
dakienetik.
SIGLOS, por los siglos de los: egun eta
eguzki./ betiko.
SIGUIENTE, a la: hurrengoan.
SIGUIENTE, el: hurrengoa./ beste bat!
SIMPATIAS, granjearse las: inoren begian
sartu.
SINIESTRO, a diestro y: ezker-eskubi./
ezker-eskuin(era)./ ezker eta eskuin.
SINSORGO: kuku otzara.
SINUOSO: angula-mangula (bidea)./ sigisaga(
n).
SITIO, dejar las cosas en su: gauzak bere
horretan utzi, geratu./ esanak esan.
SITIO, en cualquier: non edo non./ non edo
han./ nonbait.
SITIO, irse por mal: kontrako eztarritik
joan (jan-edatekoak).
SITIO, poner en su: esatekoak esan./
bereak eta bost esan./ bereak eta bi esan.
SOBAR(se): lo egin./ loak hartu (nau)./ lo
geratu./ logaletu./ loguratu./ “Lotara
joan� (Irse a sobar).
SOBERANAMENTE, aburrirse: gogait
gaizto egin./ ardiak bezala aspertu.
SOBRA, de: gehiegiz./ larregiz./ sobera./
gainez.
SOBRE (=acerca de): -z (taz/tzaz/zaz
izenorde erakusgarri eta pertsonalekin)./
-ren gainean./ -ri buruz./ -ren baitan./ …dela eta.
SOBRE, meterse al: behi zuriaren tripara
sartu.
SOBREENTENDIDO, dar por: jakintzat
eman (jo)./ agirian egon.
SOBRENATURALMENTE: ahalez
gain(eko).
SOL, a pleno: eguzki galdatan (=cuando
más pega).
SOL, de sol a: izarretik izarrera.
SOL, poner al: eguzkitan jarri, adib.:
“Arropak eguzkitan jarri ditut lehor
daitezen�.
SOL, tomar el: eguzkitan (egon)./ eguzkia
hartu.
SOLAS, a: bakarrean.
SOLITARIA, tener la: entrama handia,
ederra izan.
SOMANTA, dar una: lepoa berotu./
bizkarra berotu./ jipoitu./ hautsak atera.
SOMBRA, a la: gerizpe(t)an./ itzalpean.
SOMBRA, como si fuera su: orpoz orpo
ibili, jarraitu.
SOMBRA, no dejar ni a sol ni a: orpotik
jarraitu./ “Ez zion, inondik inora,
bakean uzten�./ orpoz orpo jarraitu./
aztalez aztal jarraitu./ zazpi herrietako
kanpaiak jota ere ez utzi.
SOMOS…, arrieritos: fandangoaren buelta
etorriko zaizu./ fandangoaren buelta
joko dute, dizute./ larrutik ordaindu
behar duzu./ etorriko zaizu bueltan./
urak egingo du bide.
SOMOS…, polvo: jaioak hiltzea zor./
lurrak hazi eta lurrak jan.
SON, sin ton ni: ganorabako./ txatxalapatxala
(sola-saldi bat)./ firri-farra
(dirua gastatzean).
SONANTE, dinero contante y: esku(ko)
diru.
SOPA, estar hecho una: txipa (ezkailu) bat
bezala busti./ amuarrain (bat) eginda
egon.
SOPAPOS, dar unos: belarriak berotu./
belarrondoko bat eman.
SOPITAS, pedir: erauki! (¡me rindo!)./ -ra
jo (recurrir a)./ -rengana jo./ barka,
laguntza eske etorri.
SORBER, querer sopas y: zurrut eta
purrut, batera ezin leiz.
SORBOS, a: zurru-zurru edan.
SORDO, hacerse el: ez-entzun egin./
entzun (eta) gor egin./ sor eta gor egin.
SORDOS, hacer oídos: entzungor egin./
entzun eta gor egin.
SORPRESA, por: tupustean./ ustekabean./
otoz (otoan).
SUAVIDAD, con: goxo-goxo./ mara-mara
(elurra erortzean).
SUBIR a: (honenbeste) jo, adib.:
“Honenbeste jotzen du honen balioak?�
(¿Tanto me sube?).
SUCESIVAMENTE, (y así): hurrenez
hurren.
SUCESIVO, en lo: aurrerantzean./
hemendik aurrera./ ordutik gora./ handik
gora, aurrera./ (gaur) gero.
SUCIOS, sacar a relucir los trapos: (inoren) zatar zaharrak aideratu./
(artzainak haserretu eta) gaztak agertu.
SUCIOS, trapos: zapi zikinak (hobe etxean
garbitu).
SUDANDO: izerdi patsetan, uharretan,
lapetan, bitsetan./ izerditan./ izerdia
dariola.
SUECO, hacerse el: ez-entzun egin./
entzun (eta) gor egin./ sor eta gor egin./
buruz belarri egin.
SUELOS, caer por los: lur jo, adib.:
“Kobrearen prezioa lur jotzeraino jaitsia
zen�.
SUELOS, tener la moral por los: lur jota
egon, ibili.
SUELTA, dormir a pierna: zabal-zabal lo
egin./ zabal eta zabar lo egin./ ohe
betean lo egin.
SUEÑO, caerse de: logurak erre./ lo errea
izan./ loak erreta egon./ logaleak
gorrituta egon./ bekainei ezin eutsiz,
eutsirik egon.
SUEÑO, tener: logale, logura izan./ logaleak egon.
SUERTE, a la buena: galdu-gordean./ huts
ala bete.
SUERTE, mala: zain txarra./ Balbea.
SUERTE, por: zorionez.
SUERTE que, de: horrela./ beraz./ hala(ko
moldez) non…
SUERTES, echar a: zotz, txotx ala motz
egin./ busti ala lehor bota./ leon-kastilo
egin./ ur ala ardo.
SUGERENCIA, hacer una: buru(ta)ra
eman.
SUMO, a 10: gehien-gehienez./ gehienez
ere./ gehien dela./ gehien(ez) jota./
goitik jota./ burutik.
SUPONGAMOS: demagun, adib.:
“Demagun hala dela� (Admitamos que
es así)./ jo dezagun./ eman dezagun./
kontu egin dezagun./ aihenak emango
ditugu…-(e)la.
SUPUESTO: ustezko, balizko.
SUPUESTO, por: noski./ jakina./ nola,
zelan ez!
SUSPIRO, como la radiografía de un: hezur eta azal egon./ hezurra eta azala
besterik ez izan.
SUSPIRO, exhalar el último: azken hatsa
eman.
SUSTANCIA, sin: ganorabako
SUSTO, dar un: ikara eman./ ikaratu./
izutu.
SUYA, salirse con la suya: (nirea, zurea…)
egin, adib.: “Berea egin du� (“Bereak
egin du� bestelakoa da, “Está acabado�
edo antzeko zerbait esan nahi du).
SUYAS, hacer de las: bereak egin, adib.:
“Orain ere egin ditu bereak�.
SUYO, a cada uno lo: bakoitzari berea
(hori da zuzenbidea)./ bakoitz.ak berea
behar du.

Comments { 0 }
-->