GAZTELANIAZ |
EUSKARAZ |
|---|---|
| RABA, echar la: | txahala bota./ larriak bota./ ok(a) egin. |
| RABO, de cabo a: | burutik burura./ orratzetik hariraino jakin./ alderik, aldez, aldenik, alderen alde. |
| RADIANTE, estar: | pozaren pozez egon. |
| RAICES, echar: | sustraiak eman./ lurra hartu./ zain-hezurrak egin./ sustraitu. /txertatu./ sustarrak, erroak bota, eman, egin./ |
| RAIZ, cortar de: | bertan behera utzi./ sustraietatik atera./ sustarrak erauzi./ errotik atera. |
| RAMAS, irse por las: | erroak utzirik adarrei lotu./ aitzaki-maitzaki(tan) ibili./ berriketan aritu (↔) harira joan./ mailua iltzera. |
| RAMOS, de Pascuas a: | berandutik berandura. |
| RAPAPOLVOS, dar un: | agirika egin./ errie(r)ta egin./ lotsaldi bat eman. |
| RAPE, al: | motz-motz. |
| RARO: | inon gutxitan (raro es el lugar en que…)./ inor gutxi (raro es el que…). |
| RASCA, pegar: | hau hotza! (menuda rasca que pega!)./ hotz egin./ hotza ari izan. |
| RASGOS, a grandes: | handi-handika./ oro har./ larriki. |
| RASO, al: | aire zabalean. |
| RASTRAS, a: | tarra-tarra, adib.: “tarra-tarra kortako atetik atera zen�./ narraz(ka)./ herrestan eraman. |
| RATO, al poco: | handik labur./ handik laster. |
| RATO, pasar el: | denbora pasa egin, egon./ egonean egon. |
| RATO, tener cuerda para: | puska baterako izan. |
| RATOS, a: | tartean-tartean./ tartekamarteka./ tarteka./ aldizka./ aldiz-aldiz. |
| RATOS sueltos, a: | tarteka-marteka./ arteka marteka./ hartu itxian (utzian). |
| RAZON, con toda la: | egiaz bai egiaz, adib.: “Egiaz bai egiaz haserretu nintzen�./ egitan. |
| RAZON, por esta: | hargatik. |
| RAZON, tener: | zuzen egon. |
| RAZONES, entre otras: | besteak beste, adib.: “Besteak beste, nahi dudalako�. |
| REAL, no valer un: | lau zuri balio ez izan./ txori, euli kaka izan./ atariko haizea izan./ ahuntzaren gauerdiko eztula, puzkarra izan. |
| REALIDAD, en: | funtsean. |
| REALIDAD todos los deseos, hacerse: | zer gura, eta hura. |
| REBOSAR: | gainezka egin. |
| REBOTE, pillar un rebote: | urak eta suak hartu./ gozo(a) egon, jarri. |
| RECAIDA, experimentar una: | txarrera, okerrera egin. |
| RECAUDO, guardar, poner a buen: | kobrutan ipini. |
| RECHISTAR, sin: | txintik atera barik./ txintik, murtik esan gabe. |
| RECIBO, acusar: | jaso berria eman./ hartu berria eman. |
| RECIBO, acuse de: |
|
| RECIEN…: | berri, adib.: “Egin berri�, “jaioberri� (oso lexikalizatua ez badago, bereiz idatzi). |
| RECIENTEMENTE: | gertatu berri./ arestian./ oraindik orain. |
| REDONDO, caer: | zerraldo erarori. |
| REDONDO, hacer un negocio: | eskuko hamabost eduki. |
| REDONDO, negar(se) en: | oso eta bete ukatu./ oso-oso(an) ukatu. |
| REFERENTE a, en lo: | dagokionean./ dagokiolarik. |
| REITERACION, con: | behin eta berriz./ ostera eta ostera. |
| REJAS, poner entre: | atxilotu./ giltzape(ra)tu./ kaiolaratu./ espetxeratu./ gartzelaratu. |
| REMATE, loco de: | zeharo pitzatuta. |
| REMATE, tonto de: | txepel hutsa./ zozo garbia. |
| REMEDIO, no haber más: | ezinbestekoa izan. |
| REMEDIO, qué: | beharko! ezinbestean! |
| REMOJO, tener en: | bustian eduki. |
| REMOLQUE, a: | atoian./ atoiz. |
| RENOMBRE, de: | itzal, ospe handikoa izan. |
| REÑIDOS, estar: | atzez atze egon./ txakur eta katu(tan) egon. |
| REOJO, mirar de: | zeharka begiratu./ zeharre(ta)ra. |
| REPASO, dar un: | soineko galtzak kenduta bidali./ orraztu bat eman. |
| REPENTE, de: | bat-batean./ ez bat eta ez bi, adib.: “Ez bat eta ez bi agertu zen atzo gizon hura gure aurrean�./ halako batean./ tupustean./ ustekabean./ supituki./ hitzetik, ahotik hortzera. |
| RESPECTA a, en lo que: | -ri dagokiolarik./ -ri dagokionez. |
| RESPECTIVAMENTE | hurrenez hurren./ hurrenkera horretan. |
| RESPETO, infundir: | lotsa eman (acojonar). |
| RESTO, echar el: | errestoa utzi. |
| RESUELLO, perder el: | arnasa berotu (↔) arnasa berritu (indarberritu). |
| RESULTE, por bien que: | onenetik ere. |
| RETAR: | erronka jo, bota, egin. |
| RETIRO, estar para el: | onenak emanda egon. |
| RETROCEDER, hacer: | esti egin./ atzera(a)razi./ eurt eragin. |
| REVES, al: | atzekoz aurrera./ okerretara./ goikoz behera./ azpikoz gain(era)./ barrukoz kanpora./ iruntzi(e)tara./ alderantziz./ ahuntzak adarrak dituen aldera. |
| REVUELTAS, bajar las aguas: | giro ez izan, egon, adib.: “Ez da giro Goenkalen�. |
| REY, vivir a cuerpo de: | esne mamitan, bitsetan bizi, adib.: “Esne mamitan bizi da gure alaba ezkonduz geroztik�./ esnetan bizi. |
| REYES, vivir como: | esne maitan, bitsetan bizi./ esnetan bizi. |
| RIDICULO, quedar en: | barregarri, lotsagarri, motz gelditu. |
| RIESGO, por mi cuenta y: | neure (zeure…) gain eta begi(pean)./ neure, zeure… buru(tik), esku(z), kontu(rik), kabuz. |
| RIESGO, po nuestra cuenta y: | gurez gure, adib.: “Gurez gure egin zen�./ geure buruz./ geure gain./ geure kabuz./ geure kasa. |
| RIO, no llegar la sangre al: | hezurrik ez hautsi./ ibaira odolik ez joan. |
| R.I.P.: | g.b., goian bego (beude) (↔) behean bego (que arda en las llamas del infierno). |
| RISA, mearse de: | barrez ito./ barrez leher gaizto egin./ barrez lehertu. |
| RISA, morirse de: | barrez leher gaizto egin, adib.: “Barrez leher gaizto egin genuen haren esaldiekin�./ barrez lehertu./ barreari eman (↔) negarrari eman./ barrez ito. |
| RODEOS, sin: | zabal-zabal aitortu./ argi eta garbi esan./ zuzenean joan./ aho betean esan./ harira joan. |
| RODILLAS, de: | belauniko. |
| RODRIGUEZ, estar de: | Goikoetxea egon, adib.. “Zer ba. Goikoetxea zaude ala?� |
| ROSITAS, irse de: | lasai-lasai alde egin, adib.: “Ez zenuen pentsatuko, bada, hori egin eta lasai-lasai alde egingo zenukeenik, ezta?� |
| ROTO, echar en saco: | ate atzera bota. |
| ROTO, no saber qué tripa se le ha roto: | zer eguraldik jo duen (zaituen…) ez jakin. |
| RUMBO, sin: | nora gabe./ noraezean. |
| RUMOR, correr el: | zurrumurrua zabaldu./ hotsa zabaldu. |
Archive | 2006
R esamoldeak
Q esamoldeak
GAZTELANIAZ |
EUSKARAZ |
|---|---|
| QUE…!: | zein, zeinen + (-en), adib: “Zein handia den, gero, itsasoa!“. |
| QUE…, a: | 1.- ezta?, adib.: “Ama, ona naiz, ezta?â€? (Ama, a que soy bueno!). 2.- baietz (↔) ezetz, adib.: “Baietz Gloriosoak irabaziâ€? (A que gana el Alavés!). |
| QUE, asÃ: | ondorioz./ beraz. |
| QUE, con lo que: | hainbestenarekin, adib.: “Egun berean bost mitin eman zituen eta hainbestenarekin ahotsik gabe geratu zen�. |
| QUE, o: | ala?, adib.: “Ekarri duzu ala?� (Lo has traido, o qué?). |
| QUE, y a mi, tÃ…: | niri, hiri… bost! |
| QUEDA, aunque la mona se vista de seda, mona se: |
idi zaharrari arran berria ipini. |
| QUEDAR bien un vestido: | ederki eman, adib.: “Ederto ematen dizu jertse horrek�. |
| QUEJICA, ser un: | hileta jotzen jardun. |
| QUERIDO, tú lo has: | “Hasian hasi, goazen bururaino�. |
| QUESO, dársela con: | ziria sartu./ ederra sakatu, sartu./ azak eman./ beltza, eztena sartu./ hamaika eta erdiak eman. |
| QUICIO, sacar las cosas de: | gurdia (bere) bidetik atera, adib.: “Ez atera gurdia bidetik, ama�./ (gauzak) bere neurritik atera./ (gauzak) bere onetik atera, adib.: “Neure onetik ateratzen nau bakalao deritzon musika petral honek�. |
| QUICO, ponerse como el: | bapo, berdinduta geratu./ ase eta bete egin. |
| QUIEN fue a hablar: | hara nor dabilen hizketan./ zozoak beleari ipurbeltz./ zartaginak pertzari ipurbeltz. |
| QUIEN lo iba a…!: | zokotik argi. |
| QUIEN sabe: | batek daki./ batek jakin./ Jainkoak daki./ auskalo, adib.: “Auskalo non�./ zer dakit nik, ba. |
| QUIEN, no ser: | (i)nor ez izan. |
| QUIERAS, me apuesto lo que: | lepoa jo(ko nuke). |
| QUIERE, vivir como: | esne mamitan, bitsetan bizi./ esnetan bizi. |
| QUINTA, ser de la misma: | adin berekoa izan./ garaikidea izan. |
| QUIZA(S): | agian./ beharbada./ apika. |
P esamoldeak
GAZTELANIAZ |
EUSKARAZ |
|---|---|
| PA, de pe a: | bururen buruz, adib.: “Bururen buruz ikasi nuen�./ burutik burura./ orratzetik hariraino jakin. |
| PACES, hacer las: | onezkoak, bakezkoak egin./ bakea(k).egin./ adiskidetu. |
| PACIENCIA, sobrellevar con: | onez eroan. |
| PADRE, en el nombre del: | aitaren eta semearen |
| PAGAR, me las vas a: | larrutik pagatuko didazu! |
| PAGO, en: | ordainez. |
| PAIRO, estar al: | pairuan egon,/ orekan egon. |
| PAJA, hacerse una: | kanpaia jo/ idiarena jo. |
| PAJARITO, decÃrselo el: | intxixu batek esan. |
| PALABRA, a la segunda: | berba batetik bestera,/ hitz batetik bestera, bestean. |
| PALABRA, cumplir: | hitza bete./ hitza jan (no cumplir). |
| PALABRA, dar la: | hitz(a), berba eman, |
| PALABRA, de: | ahoz, hitzez, berbaz. |
| PALABRA, mantener su: | (emandako) hitzari, berbari eutsi./ hitza atxiki./ hitzaren jabe egon. |
| PALABRA, palabra por: | hitzez hitz./ berbaz berba |
| PALABRA, romper su: | hitza, berba jan. |
| PALABRA, tomarle a uno la: | hitzetik hartu. |
| PALABRAS, en pocas: | hitz gutxitan./ berba bitan laburtuz. |
| PALANTE, echao: | burubero/ odol beroko. |
| PALINODIA, cantar la: | zeruaz tipula egin. |
| PALIZA, dar una: | jipoitu./ emon-emon egin (dar una soberana paliza)./ astindu ederra eman./ ederrak eman./ epelak eman./ lepoa berotu./ manka-manka egin. |
| PALLA, andar de aqui: | handik horra, firinfaran, noraezean ibili. |
| PALMARLA, ir a: | hurrengo kukurik ez entzun, “Horrek ez du hurrengo kukurik entzungo�./ azken hatsa eman. |
| PALMITAS,.tener en: | gura betean izan./ esne mamitan, bitsetan izan./ esnetan izan. |
| PALO, echar el: | txorta jo./ txortan egin./ txotxoka ibili./ larrua jo. |
| PAMPLINAS, venir con: | aiko-maiko(an) egon. |
| PAN, mas largo que un dia sin: | Garizuma baino luzeagoa./ Garizuma hainbat luze./ lukainka baino luzeagoa. |
| PAN, ser un pedazo de: | on hutsa izan./ on puska izan. |
| PANCHO, más ancho que: | luze bezain zabal./ ipurdia zabalik./ hanka zabal. |
| PAPA, ni: | tutik, txintik, jesusik ez jakin, ulertu, entzun, adib.: “Tutik ere ez dizut ulertu� (No te he entendido ni papa). |
| PAPA, ser más papista que el: | antzarari (sardinari) igerian erakutsi (nahian ibili). |
| PAPILLA, echar (hasta) la (primera): | larriak bota./ larriak eta gorriak bota (eko)./ txahala bota./ ok(a) egin. |
| PAR, a la: buruz buru, adib.: | “Buruz buru saldu zizkioten elkarri txahala eta zaldia�./ parez pare. |
| PAR, de par en: | zabalik, zabal-zabalik, adib.: “Ateak eta leihoak zabal-zabalik zeuden�. |
| PAR de dos, vaya: | a zer parea, karakola (barraskiloa) eta barea! |
| PAR, no tener: | parerik ez izan. |
| PARAR de, no: | -tik gelditu, adib.: “Ez zen irakurtzetik gelditzen� (No paraba de leer). |
| PARE, no haber quien: | giro ez izan, egon, adib.: “Hemen ez da giro� (Aquà no hay quien pare). |
| PARED, hacer la: | hormarena egin (futbolean). |
| PAREDES, hacer dos: | hormabiak, hormabikoa egin (pilotan). |
| PARES, no tener: | pareak ez izan (musean). |
| PARCA, la: | Herio (izen propioa, beraz mugagabea)./ haragi gabeko agure sega handiduna. |
| PARECE, según: | iritzi batean./ dirudienez./ badirudi -ela./ antza (denez)./ nonbait. |
| PARECER, al: | nonbait./ dirudienez./ antza (denez)./ iritzi batean./ inola ere./ itxuren arabera./ itxuraz./ irudiz. |
| PARECERSE, tener a quien: | nortara eman izan, adib.: “Horrek badu nortara eman�./ nolako egurra, halako ezpala. |
| PARECIDO, sacar: | tankera eman, hartu, adib.: “Zeinen tankera ematen diozu?�. |
| PARTE: | erdia, herena, laurdena, bosten, seien… (tercera parte, cuarto…). |
| PARTE, dar: | berri eman./ parte eman. |
| PARTE, de alguna: | nondik edo handik (aterako dugu). |
| PARTE, de buena: | lekutatik! |
| PARTE, de entonces a esta: | handik hona. |
| PARTE, de mi, tu…: | (nire) partetik./ (ni)ketz./ gure, nire… aldetik (por nuestra, mi… parte). |
| PARTE, de parte a: | batetik bestera./ alderik alde. |
| PARTE, ir a buena: | lekutara, adib.: “Lekutara joan haiz hi!� (A buena parte te has ido tú)./ tokitara./ txoritara. |
| PARTE, llevarse la mejor: | irabazle atera, suertatu. |
| PARTE, llevarse la peor: | galtzaile atera, suertatu. |
| PARTE, tomar: | esku hartu./ parte izan, hartu. |
| PARTIR de, a: | -tik aurrera, adib.: “Ordutik, hemendik. gaurtik aurrera�. |
| PARTIRSE de risa: | barrez leher gaizto egin./ barrez lehertu./ barreari eman. |
| PAS, en un pis: | salto batean../ berehala./ zaplada batean. |
| PASADA, darle una: | orraztu bat eman. |
| PASADO, estar: | gaindituta egon./ igarota egon, adib.: “Ez nau oraindik inork ikusi ardoak igarota�. |
| PASAR, por lo que pudiera: | zer gerta ere./ zer jazo ere./ zer den ez den (=por lo que pudiera ser). |
| PASAR, tenÃa que: | beharko, adib.: “Eta, beharko, etxe ondoan gertatu zenâ€?. |
| PASCUAS, estar más contento que unas: | eztitan egon./ pozaren pozez egon./ azalean kabitu ezinik ibili. |
| PASE, pase lo que: | gerta ahala gerta./ gertatzen dena gertatzen dela./ zemahi den gerta./ zemahi gerta ere. |
| PASE, tener un: | balekoa izan. |
| PASEAR, sacar a: | dantzatu, adib.: “Makila dantzatu�. |
| PASEO, dar un: | pasaian ibili. |
| PASITO, pasito a: | oñe-oñe ibili (haurrak bezala)./ tiki-taka./ tipi-tapa. |
| PASO, acelerar el: | pausoa bizkortu. |
| PASO, andar a buen: | bete-betean ibili. |
| PASO, ceder el: | bide eman. |
| PASO, dar: | bide eman. |
| PASO, dar el primer: | lehen harria ekarri. |
| PASO, de: | bide batez./ bidenabar. |
| PASO, dejar: | albora egin, adib.: “Albora egizu, mesedez, gurdia pasa arte�./ bide(a) eman, utzi, adib.: “Bide!� (¡Dejen paso!). |
| PASO, salir al: | bidenabar irten./ bidera irten./ aurre egin. |
| PASO, salir del: | estuasunetik atera./ atakatik onez atera. |
| PASOS, ir contando los: | oñe-oñe ibili (haurrak bezala). |
| PASTA, hechos de la misma: | ore bateko opilak./ mailu batez, batek joak. |
| PASTILLA, a toda: | ziztu bizian./ laster batean, adib.: “Laster batean egin� (Hacerlo a toda pastilla)./ zalu batean. |
| PATA, estirar la: | azken hatsa eman./ bereak egin du./ hurrengo kukua(k) ez entzun. |
| PATA, meter la: | oker egin./ huts egin./ hanka sartu. |
| PATAS, a cuatro: | txakurka, katuka, lau oinka, lau hankan (ibili). |
| PATAS, salir por: | arin-arin eman./ hanka jokoari eman./ ihesari eman, lotu. |
| PATATA, donde no hay mata no hay: | harriak harrikumerik ez./ ez joan arrantzura larrera./ ez joan haltzagana fruitu bila./ ez eskatu zumarrari garia. |
| PATINAZO, pegar un: | irrist egin./ irristan./ irristaka. |
| PAUSA, hacer una: | eten bat egin./ atsedenaldia, hats, arnasa hartu. |
| PAUSA, sin prisa pero sin: | tarra-tarra. |
| PAVA, echar la: | txahala bota./ larriak bota./ ok(a) egin. |
| PAVO, échale guindas al: | harrapa ezazu zangotik! |
| PAVO, moco de: | ahuntzaren mina./ atearen azpiko orria./ euli kaka./ fikaren azken umea (mika)./ haltzaren azken erroa./ intxaur saltsa./ azaren azpiko orriak./ ahuntzaren gauerdiko eztula./ ahuntzaren gaueroko eztula. |
| PAZ, descanse en: | goian bego (beude). |
| PAZ, estar en: | kit(t)oan egon./ kit(t)o egin(da)./ buruz buru egon (a la par)./ bere-berean egon (zorrik gabe egon). |
| PECHO, partirse el: | jo eta ke ibili, aritu, jardun./ jo eta su./ jo eta fuego. |
| PECHUGONA: | golko joriko emazteki. |
| PEDAZO de…: | leloa halakoa(k)./ leloa alaena(k)./ lelo hori(ek) (=peazo chorras!). |
| PEDAZOS, hacer mil: | zati-zati egin. |
| PEGO, dale que te: | jo eta ke, su eta gar, jo eta su, jo ta fuego, zain eta muin. |
| PELAS, echar las: | larriak bota./ txahala, moxala bota./ ok(a) egin. |
| PELICULAS, allá: | hor konpon./ bost axola niri./ axola, ardura gutxi niri./ niri bost./ eta niri zer! |
| PELLIZCO, dar un: | imurtxi egin. |
| PELO, cuando las ranas crien: | oiloak pix egiterako (ad calendas graecas)./ astarrak umeak egin orduko. |
| PELO, no ver el: | sudurrik ez agertu. |
| PELO, por un: | ozta-ozta./ doi-doi./ -t(z)ear egon, -t(z)eko zorian egon. |
| PELO, tomar el: | adarra jo./ harpa jo./ ziria sartu./ buruz belarri jo./ zipotza sartu./ ederra sartu. |
| PELO, venir al: | tamainan etorri, egin, izan. |
| PELOS, por los: | ia-ia./ ozta-ozta./ doi-doi./ gertu-gertuan. |
| PELOTA, hacer la: | koipea eman./ ilea leundu, adib.: “Ilea leuntzen ari zaio�. |
| PELOTAS, en: | larru gorritan./ bilo hutsik./ bilutsik, biluzik. |
| PELOTAS, porque me sale de las: | haatik (ez). |
| PELOTAS, trincar por las: | potroak estutu. |
| PENA, como alma en: | arima erratua bezala./ arima erratuen antzera, gisa. |
| PENA, dar: | damu eman. |
| PENAS, a duras: | ozta-ozta(n)./ nekez./ doidoi. nekez eta pekez. |
| PENSARLO, ni: | inola ere ez./ ez eta inola ere./ inondik inora ere ez./ ez eta pentsatu ere./ bai, zera!/ bai, eta zera ere!/ bai, bost/ ez eta hurrik, urrerik eman(da/rik) ere!/ ederki eman ere!, adib.: “Engraxi damutu? Ederki eman ere! ez duzue ezagutzen urdanga hori!�. |
| PEOR, de mal en: | zalditik astora./ otsoari ihesi eta hartzak atzeman. |
| PEOR para…: | zuretzat, niretzat… kalte./ hainbat oker (niretzat, zuretzat…). |
| PEOR, puestos en lo: | azken beltzean./ okerrenean ere. |
| PEOR, tanto: | hainbat gaizto(ago). |
| PERCHA, tener buena: | jasoa izan, adib.: “Mutil jasoa da�./ lerdena, liraina, ederra izan. |
| PERDER, echar a: | gaiztotu./ alferrik galdu./ argaldu (lurra), adib.: “Argaldutako lurrak� (=tierras echadas a perder, emankortasuna galdu). |
| PERDIDO, dar por: | etsipena eman, adib. “Medikurik onenek ere etsipena eman diote gizagajoari�. |
| PERDIDOS, a ratos: | tarteka-marteka./ harruzka (egin)= hartu-utzi + -ka. |
| PERDIDOS, estamos: | galduak gara!/ jai dugu!/ gureak egin du! |
| PERDIENDO, salir: | galtzaile atera, suertatu. |
| PEREZOSO, ni corto ni: | ez agur eta ez adio./ ez bat eta ez bi./ ez bat eta ez beste./ ez non eta ez han./ ez nora eta ez hara. |
| PERILLAS, venir de: | tamainan etorri, egin, izan. |
| PERIQUETE, en un: | jesus (amen) batean./ berehala(ko batean). |
| PERLAS, venir de: | tamainan etorri, egin, izan./ eraerara etorri. |
| PERMITIDO, estar: | bidezkoa izan. |
| PEROGRULLO, verdad de: | Perrandoren egiak (amezketarra). |
| PERRA, hijo de: | ardi seme./ putakume. |
| PERRERIAS, decir, hacer, escuchar: | txakurr(ar)enak esan, egin, entzun./ aho betekoak esan./ inon direnak (eta ez direnak) esan. |
| PER SE: | izatez./ berez, adib.: “Putakumea da berez, baina zirikatuz gero…â€?./ bere izatez. |
| PERSIANAS, enrollarse como las: | berba eta berba egin,/ kontakatilu hutsa izan./ berbajario. |
| PERSONALMENTE: | “Nik neuk uste dut…� |
| PESAR de, a: | gorabehera, adib.: “Azaldutakoa gorabehera� (A pesar de lo expuesto)./ nahiz eta (-n)./ (-n) arren./ -agatik./ ba- ere./ -ta/ -rik ere. |
| PESAR, muy a mi: | nire gogoz bestera. |
| PESCA, ir de: | arrainetara joan, irten, adib.: “Txibitara joana da� (Se ha ido a por jibias)./ arrantzura joan. |
| PESO, caer por su propio: | ispilurik ez behar./ nabaria, begi-bistakoa izan. |
| PESTE, echar una: | usaina egina egon./ kiratsa erion. |
| PESTILLO, cerrar con: | ateari krisketa eman. |
| PIANO-PIANO: | ttapa-ttapa, adib.: “Ttapattapa joan ginen�./ oñe-oñe./ oine-oine ibili (umeek bezala)./ geldika-geldika./ geldiro-geldiro./ ttipi-ttapa./ astiroastiro. |
| PICA, sarna con gusto no: | “Gogo(z)ko tokian aldaparik ez�. |
| PICADILLO, hacer: | txiki-txiki egin./ birrindu./ xehe-xehe egin. |
| PICADO, no saber qué mosca le ha: | zer eguraldik jo duen (zaituen…) ez jakin. |
| PICAR: 1.- morder el anzuelo: | amua irentsi. |
| PICAR: 2.- ser picante: | min(a) izan, adib.: “Picantito deritzon bokata mina da�. |
| PICO, cerrar el: | bere atea hertsirik eduki./ ezpainak lotu./ “Aho itxian ez da sartzen eulia, eta leku guztietan ez da eder egia�. |
| PIE, dar: | bide(a) eman. |
| PIE, nacer de: | hortzekin sortu, adib.: “Hortzekin sortutakoa duk hori�. |
| PIEDAD, tener: | erruki izan, adib.: “Eskatzen diogu gure erruki izan dadila�. |
| PIEDRA, estar a tiro de: | bertatik bertara egon./ aldean egon. |
| PIEDRA, quedarse de: | harri (eta zur) egin, gelditu./ harri-harri eginda gelditu./ zur eta lur./ harri eta belarri. |
| PIEDRA, tener el corazón de: | suharri guztiak baino bihotz gogorragoa eduki (suharri=suaren inguruko harriak, sukarri=pedernal). |
| PIEDRA, tropezar dos veces con la misma: | zulo berean bi aldiz erori. |
| PIEDRAS, aburrir a las: | “Isil hadi, zakurrak aspertu baino lehen�./ ardiak ere aspertu(ko lituzke horrek). |
| PIEL, a flor de: | (nerbioak, beldurrak) airean ibili./ (kirioak) dantzan izan. |
| PIEL, dejarse la: | jo ta ke, jo ta su, jo ta fuego (ibili, aritu, jardun). |
| PIERDETE: | hoa antzarak ferratzera./ hoa pikutara./ hoa txoritara./ hoa porruak landatzera./ alde hemendik./ utikan! (hoa hortikan!). |
| PIERNA, dormirse la: | inurriek hartu./ inurritu./ sorgortu. |
| PIERNAS, con el rabo entre las: | buztana hankapean (duela)./ apal-apal eginda. |
| PIES, caerse el alma a los: | bihotza erori, adib.: “Hura ikusi zuenean, bihotza erabat erori zitzaion�./ kemena, adorea galdu. |
| PIES, comerse a su padre por los: | idia adar eta guzti jan./ idia bere adarrekin jan./ idi bat adarrez aurre jan./ entrama izan, adib.: “Horrek dauka entrama ederra!�./ hezeak eta iharrak jan. |
| PIES, salir por: | hanka egin. |
| PIEZA, menuda: | a zer alea!/ a zer ziria! |
| PILDORA, dorar la: | koipea eman./ ilea leundu, adib.: “Hori ilea leuntzen ari zaio zuzendariari�. |
| PILLAO (absorto), quedarse: | sor (eta lor), zur eta lur, txunditurik gelditu. |
| PIL-PIL, al: | pil-pilean. |
| PIMIENTO, importar un: | bost axola (niri…)./ niri… bost!/ ardura gutxi niri…!/ eta niri… zer./ hor konpon, Mariantton. |
| PINGANDO, poner: | astoen kaka bota, adib.: “Astoen kaka bota euskuen”. |
| PINO, caerse de lo alto de un: | habiatik erori. |
| PINO, como la copa de un: | punta-puntako, adib.: “Punta-puntako atezaina da�. |
| PINO, el quinto: | lekutara, lekutatik, lekutan…/ tokitara, tokitatik, tokitan./ txoritara./ “Lekutakoa da hori� (Ese vive en el quinto pino, es de mogollón de lejos, de a tomar por culo). |
| PINO, hacer el: | buruz behera jarri./ buruz beherakoa egin. |
| PINTA de…, tener: | “Eguraldia euritara dago� (elurtara…). |
| PINTA, tener buena: | itxura ederra izan./ eder eman, adib.: “Kanpotik eder ematen du, baina barrutik harjoa� (=agusanada). |
| PINTADO, venir que ni: | tamainan etorri, egin, izan./ neurri-neurrikoa izan./ berebizikoa./ esanda, eginda bezalakoa, langoa (como hecho por encargo). |
| PINTO, ser un pájaro: | hori mozolo pinttoa da! (¡vaya elemento!). |
| PINTURA, no poder ver ni en: | begiz ezin ikusi./ begitan hartu. |
| PIO, no decir ni: | txintik, txistik, hitzik, murtik, inkik ez atera, ez esan./ aho bete berba ez esan. |
| PIQUE, irse a: | hondora jo(an), |
| PIPA, el cuento de la buena: | lihoaren penak (kontatu). |
| PIRA, hacer: | huts egin./ piper egin./ sasieskola egin. |
| PIRAO, estar: | burutik nahasita ibili./ burutik egon, eginda./ burutik jauzia egon. |
| PIRO, darse el: | hankak jaso. |
| PIRRARSE por: | -ri emana, atxikia izan (egon), adib.: “Drogari emanda nago�. |
| PITANDO, salir: | hanka egin. |
| PLANO, cantar de: | zabal-zabal aitortu./ aho betean: aitortu./ argi eta garbi aitortu./ bete-betean esan. |
| PLANTADO, dejar: | bertan behera utzi, laga. |
| PLAZO, a largo/corto: | epe luzerako/epe laburreko. |
| PLAZOS, a: | epeka./ epetan./ kosk(et)an erosi. |
| PLENO…, en: | negu minean./ gau mina./ oroimina (recuerdo profundo)./ betebetean./ buru-buruan (en plena cabeza). |
| PLIN, a mÃ, tÃ…: | bost axola./ niri… bost./ ez dit, dik… ardura./ ardura gutxi niri…/ allakuidaos./ hor konpon (mariantton). |
| POCO (tiempo), al: | handik sarri./ handik gutxira. |
| POCO, hace: duela gutxi./ orain…, adib.: | “Orain ordu pare batâ€?./ orain dela gutxi./ lehengo batean (=hace pocos dÃas)./ oraintsu./ berrikitan. |
| POCO, poco a: | geldiro./ geldika-geldika./ poliki./ apurka. |
| POCO, poquito a: | apurka-apurka./ pixkana-pixkana./ poliki-poliki./ ariz ari./ pitinka-pitinka. |
| POCO, por: | ozta-ozta./ doi-doi./ guttik egin du …-t(z)eko, adib.: “Gutxik egin du gu jotzeko�. |
| PODER, a más no: | (aditza) ahalean, adib.: “Euria bota ahalean egin zuenâ€? (Llovió a más no poder)./ ezin gehiagoan./ eginahalean./ ezin gehiagoan, adib.: “Plaza ezin gehiagoan jendez betetaâ€?./ ase(an) eta betean (jan, edan…). |
| POLVO, echar un: | txorta jo./ txortan egin./ txotxoka ibili./ larrua jo. |
| POLVO, hecho: | l.- lur jota (gogoz, anÃmicamente). 2.- porru eginda (soinez, fÃsicamente)./ leher eginik./ neka-neka eginda./ abail eginda. 3.- arnasa bete ezinik (ahalegin gogor baina labur baten ostean). |
POLVORA, correr como un reguero de: | bala-bala zabaldu. |
| POLVOROSA, poner pies en: | hanka egin./ hanka-jokoari eragin./ ihesari eman./ hankak jaso. |
| PONGAMOS: | demagun./ jo dezagun./ egin dezagun./ kontu egin dezagun, adib.: “Demagun hala delaâ€? (Admitamos que es asÃ). |
| PORRAZO, de golpe y: | tupustean./ batbatean./ zartadan./ hitzetik hortzera. |
| PORRILLO, a: | asko eta asko./ barra-barra. |
| PORTADOR, al: | eramailearen(a), adib.: “Eramailearen akzioa� (Acción al portador). |
| POS de, en: | orpoz orpo (jarraitu). |
| POSEIDO por, estar: | -k hartuta egon, adib.: “Deabruak hartuta zegoen hura�. |
| POSIBILIDADES, en la medida de sus: | bere ahalean./ bere ahala egin (hacer todo lo posible). |
| POSIBLE, en lo: | ahal dela./ ahal bada./ ahaleginean egon. |
| POSIBLE, hacer todo lo: | zazpi abalak egin./ ahaleginak jo, egin./ ahaleginak eta bost egin. |
| POSIBLE, lo más…: | ahalik eta… -en(a),/ ahal den…-en( a), adib.: “Ahal den lasterrenâ€?. |
| POSIBLE, sera: | bai ote? |
| POSTRE, al fin y a la: | azken finean./ azken batean./ ibilian-ibilian, adib.: “Ibilian-ibilian etxera itzuli zen azkenean�./ gero eta gero ere. |
| POTA, echar la: | txahala bota./ larriak bota./ ok(a) egin./ goti(ka) egin./ botaka egin. |
| POTRA, tener mucha: | ilargia labe gainean eduki. |
| PRECISAMENTE: | l.- (kasuan kasuko deklinabideaz) nori eta zuri (precisamente a ti)./ non eta hemen (precisamente aquÃ)./ noiz eta gaur (precisamente hoy)./ nork eta Arzallusek (precisamente Arzallus). 2.- hain zuzen (ere)./ horrexegatik./ hain justu. 3.-izan ere, adib.: “Izan ere hori egin dutâ€? (Precisamente he hecho eso). |
| PREDOMINAR: | nagusi izan, adib.: “Gaur hodeiak nagusi dira�. |
| PREMEDITACION, con: | ondo hausnartuz gero./ hotz-hotzean. |
| PRENSA, tener buena: | ospe ona izan./ izen ona izan./ (herrian, lagunartean…) uste osokoa izan. |
| PREÑADA, estar: | haurdun egon./ izorra izan./ berrogei azkazal izan./ hezur berriak izan, adib.: “Hezur berriak zituen ordurako neskak�. |
| PRESUNTO: | ustezko… |
| PRIMERA, verlo a la: | begi batez ikusi. |
| PRIMERIZA, ser: | lehenbiziko haurra jasan. |
| PRIMERO, lo: | lehenengo eta behin./ aurrena. |
| PRINCIPALMENTE: | batez ere./ bereziki./ batik bat. |
| PRINCIPIO, al: | hasieran./ hasiera batean./ lehenengotan. |
| PRINCIPIOS, ser contrario a mis: | barrenak ez agindu, adib.: “Barrenak ez dit agintzen haurrak saltzea�./ barrenak kontrakoa, bestelakoa agindu. |
| PRISA, sin: | patxadan./ patxadaz./ hatsaren gainean. |
| PRISA, vÃsteme despacio que tengo: |
|
| PRIVAR: | zurrutean aritu, ibili. |
| PRO de, en: | -ren alde./ -ren mesedetan, mesedetarako. |
| PROFERIR: | ahotik atera. |
| PROFESO, ex: | berariaz. |
| PROMESA, cumplir la: | hitza bete (kontrakoa, hitza jan)./ eutsi eta tati egin (ofrecer y no dar). |
| PRONTO, de: | bat-batean./ tupustean./ halako batean. |
| PRONTO, hasta: | laster arte./ hurren(gora) arte./ aurki arte./ ez adiorik (gutunetan). |
| PRONTO, por de: | hasteko. |
| PROPICIATORIA, ser la vÃctima: | alferraren astoa izan. |
| PROPIO, tener mucho amor: | harro(xka) izan./ bere burua gehiegi maite izan. |
| PROPOSITO, a: | l.- Bide batez…, adib.: “Bide batez… zelan dago Henry?â€?./ bidenabar. 2.- Beren-beregi./ beren beretik./ berariaz./ nahita./ gurata./ apropos. |
| PROVECHO, buen: | on egin!/ on dagizu(e)la. |
| PROVISIONAL: | behin-behineko (behinbehinean-). |
| PUBLICO, ser del dominio: | ahotan ibili./ errekako esamesa izan./ begi-bistan egon. |
| PUCHEROS, hacer: | irrika eta mirrika ibili (irri eta mirri=lloriqueo)./ sinkulinminkulin ibili. |
| PUCHI, el último: | azkena ipur ximela! |
| PUEBLO, conocerle a uno en su: | bere etxeko laratzak ezagutuko du hori! (a ese no le conoce ni dios)./ bere etxeko laratzak izango du horren berri. |
| PUEDA, como (buenamente): | nolabait./ nola-hala./ nola edo hala. |
| PUEDE que…: | baliteke -t(z)ea./ agian./ beharbada/ apika./ nonbait. |
| PUENTE, dormir debajo de un: | atari zabalean lo egin./ kale gorrian./ izarren azpian. |
| PUENTE, tirarse de un: | bere buruaz beste egin./ bere burua hil./ bere burua zubitik behera bota. |
| PUES, asÃ: | honela (horrela…) bada. |
| PUES sà que…: | Gure Kabin (ederto) emango genuke, (ederto) eman ere. (pues sà que ibamos a lucir nosotros en el Gure Kabi!). |
| PUESTO, estar (muy): | jarria egon, adib.: “Bertso-kontuan oso jarria dago�. |
| PUESTOS, ya: | bide batez./ bidenabar./ arian gaudela./ horretara jarrita. |
| PULGA, ir a paso: | oñe-oñe ibili (haurrak bezala)./ geldika-geldika./ geldirogeldiro./ ttipi-ttapa./ astiro-astiro. |
| PUNTA, poner los pelos de: | (buruko) ilea laztu./ odola gatzatu (helar la sangre). |
| PUNTO, a las… en: | hamabi-hamabietan (a las doce en punto). |
| PUNTO de, a: | t(z)ear./ -t(z)eko zorian./ zorian./ ia./ ia-ia./ (hari-)harian egon./ hari batean egon./ (hari-) haritik egon./ hari batetik egon./ -t(z)eko heinean. |
| PUNTO, estar en su: | puntu-puntuan egon. |
| PUNTO, hasta ese: | horrenbesteraino. |
| PUNTO, las… en: | doi-doi hamabiak dira./ hamabi-hamabiak dira. |
| PUNTO, llegados a ese: | hartaraz gero./ hartara helduz gero. |
| PUNTO, y: | eta kito |
| PUNTOS, ganar: | gradoak jaso. |
| PUÑADOS, a: | ahurka, atzaparka, esku beteka, eskukadaka, adib.: “Eskukadaka bota�./ eskumenka. |
| PUÑETA, hacerse mutuamente la: | elkar jan, adib.: “Elkar jan arteko onik ez dute izan bi auzo horiek�. |
| PUÑOS, verdades como: | itsaso beteko egiak. |
| PURO …, de: | -ren . ..-z, adib.: “Hotzaren hotzezâ€? (De puro frÃo). |
| PUTAS, irse de: | San Mamesera joan. |
| PUTAS, pasarlas: | zinak eta minak pairatu./ beltzak eta txuriak ikusi./ zazpi deabru(ak) ikusi, adib.: “Egun horretan zazpi deabru ikusi nituen�./ senperr(en)ak ikusi./ San Martinen oloa pagatu. |
| PUTO AMO, ser el: | neu nagusi!./ zu zara nagusia./ parerik ez izan (eduki). |
Gaurko hitza
- barra-barra 2022(e)ko irailak 13
- txatxar 2022(e)ko irailak 12
- freskura 2022(e)ko irailak 11
- landur 2022(e)ko irailak 8
- mokofier, moko-fier 2022(e)ko irailak 5
- moko-mokoan 2022(e)ko irailak 2
- aldabera 2022(e)ko irailak 1
euskaljakintza 9
Bilatu euskaljakintzan
Azken tuitak
Follow @euskaljakintza on Twitter
Artxiboak
Etiketak
aholkuak
Arauak
arazoa
arazoak
ariketak
atsotitzak
aurrerapenak
bidaiak
dirua
ebpn
EGA
ekologia
ekonomia
elkarrizketa
elkarrizketak
euskaljakintza
euskara
gaixotasunak
gizartea
gure ekoizpenak
hautaproba
hautaprobak
hitz-jokoak
hitzaro
idazlana
internet
irakurgaiak
irakurlearen_txokoa
jakintza
kirola
komikiak
kontsumismoa
krisia
literatura
medikuntza
musika
osasuna
proiektuak
sariak
solasean
tabakoa
teknologia
urtebetetzeak
zientzia
zorionak
Ariketak menu pertsonalizatua
- Aditza
- Atsotitzak lantzen
- Hitz jokoak
- Lokailuak lantzen
- Hitzapasa
- Lexikoa lantzeko ariketak
- Deklinabidea
- Arauak lantzeko ariketak
- ARIKETAK
- Ega azterketak
- EGA 07-08 azterketak
- Erdarakadak lantzen
- Esaldiak berridatzi
- Esamoldeak
- Hitz jokoak
- Hitzapasa
- Ortografia ariketak
- Ortografia eta arauak
- Perpaus elkartuak
- Saski-naski
- Sinonimoak






Iruzkin berriak